Uzasadnienie
M. W., reprezentowany przez adw. M. K., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "[...]" dz. [...]. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 28 marca 2013 r. wniósł do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2013 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do 31 sierpnia 2013 r. Mimo jednak zgromadzenia wszelkich dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku, sprawa nie została zakończona w terminie określonym w postanowieniu Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie zaznaczając, że skarżący został poinformowany o wyznaczeniu dodatkowego terminu zakończenia postępowania do 31 grudnia 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie.
Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy Sąd doszedł do przekonania, że Prezydent W. niewątpliwie nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i mimo iż wniosek o ustalenie odszkodowania w przedmiotowej sprawie został złożony 20 lutego 1996 r. (czyli prawie 18 lat temu), to Prezydent nie rozstrzygnął sprawy i nie wydał decyzji merytorycznej.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić zatem należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona, zaś za wystarczający dla załatwienia wniosku o odszkodowanie Sąd uznał termin dwóch miesięcy.
W realiach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu przy rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...] miała charakter rażącego naruszenia prawa, tj. w szczególności przepisu art. 35 § 1-3 kpa, który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego i art. 12 kpa statuującego zasadę szybkości postępowania. Jak to zostało wyżej podkreślone, od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia orzekania przez Sąd minęło prawie 18 lat. Z akt postępowania administracyjnego wynika co prawda, że decyzją z [...] lutego 2000 r., nr [...] Starosta Powiatu [...] odmówił K. W. (następczyni prawnej skarżącego) przyznania odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...], jednak rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2001 r., nr [...], a sprawa trafiła do organu I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Od tej daty organ zobowiązany był zatem sprawę rozpoznać na nowo w terminie wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem pierwsze czynności zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy podjęte zostały dopiero w 2010 r. Prezydent W. pismami z 10 i 16 marca 2010 r. wystąpił do właściwych jednostek organizacyjnych Urzędu W. o przesłanie niezbędnej dokumentacji. Kolejne działania zostały podjęte w lipcu 2011 r. Stan bezczynności trwał do 26 kwietnia 2013 r., kiedy na skutek wniesionego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie strony zostały poinformowane o przyczynach niedotrzymania terminu załatwienia sprawy oraz o ewentualnej dacie wydania decyzji (do 31 sierpnia 2013 r.). Kolejne zawiadomienie informujące o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 31 grudnia 2013 r. wystosowane zostało 2 października 2013 r., czyli już po wniesieniu skargi na bezczynność.
Mając na uwadze powyższe nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania występowały długie okresy niepodejmowania żadnych czynności w sprawie. Żaden z terminów załatwienia sprawy (wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, a następnie z postanowienia Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r. oraz wyznaczanych przez samego Prezydenta W. w kolejnych zawiadomieniach) nie został dotrzymany. Z tego względu sposób, w jaki Prezydent W. prowadził niniejsze postępowanie odszkodowawcze, uwzględniając cały tok postępowania, jego długość oraz okresy rzeczywistego braku działania, ma charakter rażącego naruszenia przepisu art. 36 § 1 kpa i art. 8 kpa.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.