Uzasadnienie
Pismem z [...] maja 2015 r. M. W., reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] sierpnia 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) do gruntu nieruchomości położonej w przy ul. [...], oznaczonej hipotecznie jako "[...]" rej. hip. [...], działka nr [...].
W skardze zarzuciła organowi naruszenie art. 36 § 1 k.p.a. w związku z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 12 k.p.a. polegające na niepodejmowaniu działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Wobec powyższego, wniosła o wyznaczenie Prezydentowi [...] niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek oraz wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Powołana skarga na bezczynność została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1948 r. M. L. oraz G. W., następcy prawni poprzedniego właściciela ww. nieruchomości, wystąpili o przyznanie im prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Powołany wniosek został złożony na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U., Nr 50, poz. 279).
Pismem z [...] września 2004 r. M. W., będąca następcą prawnym G. W., zwróciła się do Prezydenta [...] o poinformowanie jej, czy wniosek z [...] sierpnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej, złożony przez jej matkę G. W., został rozpoznany. W odpowiedzi organ poinformował skarżącą, że ww. wniosek nie został dotychczas rozpatrzony, a wydanie decyzji będzie możliwe po otrzymaniu postanowienia sądowego stwierdzającego nabycie praw do spadku po M. L., współwłaścicielu ww. nieruchomości hipotecznej w 1/2 niepodzielnej części.
Niezależnie od powyższego, pismem z [...] lutego 2014 r. M. W. wystąpiła, na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość.
Postanowieniem z [...] lutego 2015 r., nr [...], Prezydent [...] zawiesił z urzędu postepowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość do czasu rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu złożonego przez dawnych właścicieli nieruchomości.
Następnie pismem z dnia 2 marca 2015 r. skarżąca wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położnej przy ul. [...].
Pismem z [...] maja 2015 r. M. W. złożyła skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] sierpnia 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako "[...]." rej. hip. [...], działka [...].
Pismem z [...] sierpnia 2015 r. organ wystąpił do Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Delegatura Dzielnicy [...]. o informację dotyczącą aktualnego adresu zamieszkania M. L. lub jego następców prawnych.
Pismem z [...] sierpnia 2015 r. organ wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego [...], Wydział Archiwum o udzielenie informacji dotyczącej M. L., a w przypadku jego zgonu o przesłanie odpisu aktu zgonu oraz innych dokumentów pozwalających ustalić jego następców prawnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że jego dotychczasowe działania nie doprowadziły do ustalenia adresu M. L. lub jego spadkobierców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zatem, aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny powinien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 k.p.a.).
Ponadto, z art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw administracyjnych. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów, to mamy do czynienia z niezałatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] sierpnia 1948 r., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a., a więc zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie.
Poza sporem jest to, że Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy i nadal pozostaje w zwłoce. Bezspornym jest również to, że przedmiotowy wniosek inicjujący postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość został złożony w dniu [...] sierpnia 1948 r.
Termin z art. 35 § 3 k.p.a. został więc wielokrotnie przekroczony. Tymczasem, mimo upływu tylu lat organ nadal nie zakończył postępowania administracyjnego.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ nie podejmował w sposób kompleksowy czynności zmierzających do faktycznego zakończenia postępowania w sprawie. Uzasadnia to stwierdzenie, że organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, zawarte w art. 12 k.p.a. Nie sposób również nie dostrzec, że nie uczynił zadość obowiązkom wynikającym z art. 36 k.p.a., nie informował strony o terminie załatwienia sprawy, a także o przyczynach jej niezałatwienia z jednoczesnym wyznaczeniem nowego terminu jej załatwienia. Taki sposób postępowania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania oraz prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie.
W tym miejscu wskazać należy, że przepis art. 149 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało takiego charakteru. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu, taka sytuacja zaszła w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy bezspornie wynika, że postępowanie w sprawie rozpoznania ww. wniosku trwa już ponad 67 lat i rozstrzygnięcia nie dożyła poprzedniczka prawa skarżącej G. W., która zainicjowała niniejsze postępowanie. Z akt sprawy wynika ponadto, że Prezydent [...] nie wywiązywał się z ustawowego obowiązku komunikowania stronom postępowania braku możliwości - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - zakończenia postępowania niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Organ informował stronę jedynie o tym, że rozpoznanie wniosku nastąpi po ustaleniu aktualnego adresu M. L. lub jego spadkobierców.
W świetle powołanych wyżej okoliczności, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Jednocześnie organ w sprawie działał opieszałe, niesprawnie i nieskutecznie. Powyższe obrazuje niewłaściwe podejście Prezydenta W. do potrzeby rychłego zakończenia przedmiotowego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a (pkt 3 sentencji).