Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 marca 2014 r. A. J., B. L., E. M., P. S., M. M., W. K., M. K., S. K. i G. K., reprezentowani przez radcę prawnego M. A., wystąpili do Prezydenta [...] o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...], przejętą na własność Państwa mocą dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, której dawnym właścicielem był P. N. Pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. wnioskodawcy wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie ww. sprawy w terminie przez Prezydenta [...].
Pismem z dnia 18 czerwca 2014 r. A. J., B. L., E. M., P. S., M. M., W.K., M. K., S. K. i G. K., reprezentowani przez radcę prawnego M. A., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia 24 marca 2014 r. o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...], przejętą na własność Państwa mocą dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, której dawnym właścicielem był P. N. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 7, 12 § 1, 35 § 1 i 3, art. 36 § 1, art. 77 § 1 kpa, wskazując, iż w okresie 3 miesięcy, liczonym od daty doręczenia wniosku do organu do dnia wniesienia niniejszej skargi, organ nie zdołał nawet zgromadzić akt własnościowych nieruchomości wchodzących w zakres rozpoznawanej sprawy, nie mówiąc już o podejmowaniu dalszych działań i czynności zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia zgłoszonego żądania.
Przy czym od momentu złożenia wniosku upłynęły wszystkie ustawowe terminy na załatwienie sprawy przez organ, w tym również sprawy szczególnie skomplikowanej. Co istotne organ nie poinformował skarżących o nowym terminie załatwienia sprawy i ewentualnych przyczynach zwłoki. W tym stanie rzeczy skarga jest w pełni uzasadniona.
Pismem z dnia 4 lipca 2014 r. Prezydent [...] wezwał pełnomocnika wnioskodawców do przedłożenia postępowań spadkowych po F. K. oraz B. N. i mapy z naniesieniami granic działek hipotecznych oraz rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych zgodnie ze stanem ksiąg hipotecznych, informując, iż przedłożenie dokumentów jest niezbędne dla udowodnienia praw podmiotowych wnioskodawców do ubiegania się o odszkodowanie oraz do określenia dokładnego położenia nieruchomości.
Pismem z dnia 2 października 2014 r. Prezydent [...] poinformował pełnomocnika wnioskodawców, iż konieczne jest uzupełnienie akt własnościowych nieruchomości o dokumenty potwierdzające nabycie praw do spadku po F. K. oraz B. N. oraz o mapę z naniesieniami granic działek hipotecznych oraz rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych zgodnie ze stanem ksiąg hipotecznych. Wskazał, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony w terminie do dnia 31 stycznia 2015 r.
Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 2 października 2014 r., wniósł o jej oddalenie wskazując, że pełnomocnik skarżących został poinformowany, iż z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji rozpatrzenie wniosku odszkodowawczego nastąpi do dnia 31 stycznia 2015 r.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczania niniejszego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby wydać orzeczenie na podstawie przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego [(art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako kpa)]. Ponadto z przepisu art. 35 § 1 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa).
Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Powołane przepisy wyznaczają bowiem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa".
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13]. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Celem jej jest bowiem zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., czyli zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku A. J., B. L., E. M., P. S., M. M., W. K., M. K., S. K. i G.K. z dnia 24 marca 2014 r. o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...], przejętą na własność Państwa. Przy czym zauważyć należy, iż organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa w tym terminu określonego art. 35 § 1 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Tymczasem pomimo upływu ponad roku od wniesienia ww. wniosku Prezydent [...] nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi o zasadności przedmiotowej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia opisanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie nie zaszła. Na uwadze bowiem trzeba mieć skomplikowany charakter postępowań dotyczący gruntów [...], gdzie stan prawny nieruchomości jest złożony, natomiast ustalenia stron czasochłonne. W niniejszej sprawie zaszła również konieczność ustalenia spadkobierców po F. K. i B. N. w celu udowodnienia praw podmiotowych wnioskodawców do ubiegania się o odszkodowanie – o czym został poinformowany pełnomocnik wnioskodawców wraz z wezwaniem do przedłożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jednocześnie organ wezwał wnioskodawców do przedłożenia mapy z naniesieniami granic działek hipotecznych z rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych zgodnie ze stanem ksiąg hipotecznych w celu określenia dokładnego położenia nieruchomości.
Zatem konieczność ustalenia powyższego spowodowała, iż Prezydent [...] nie rozpoznał opisanego wniosku w terminie ustawowym. Przy czym organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 kpa poprzez informowanie stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazanie nowego terminu zakończenia postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.