Uzasadnienie
W.F. pismem z [...] czerwca 2016 r. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie nierozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], działki nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], ozn. hip. "[...]".
Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie i wydania decyzji w sprawie w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że wnioskiem z [...] kwietnia 2014 r., wystąpił do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Jednakże pomimo upływu terminu Prezydent nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. Nie powiadomił również o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy, a także nie wyznaczył dodatkowego terminu zakończenia prowadzonego postępowania.
Wobec powyższego, pismem z [...] października 2015 r. wniósł zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lutego 2016 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Podkreślił, że pomimo wyznaczenia terminu Prezydent nadal nie podjął rozstrzygnięcia i nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. Nie powiadomił również o przyczynach nieuzasadnionej zwłoki w załatwieniu sprawy i niepodjęcia stosownego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 Kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także bardzo dużą ilość spraw wpływających z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 Kpa. Wskazał, że waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Zaznaczył, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg.
Skarga wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi została przekazana do Sądu w dniu [...] września 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 i § 1 a P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności. Po pierwsze od [...] kwietnia 2014 r., tj. od daty wpływu wniosku o odszkodowanie do organu do dnia wyrokowania organ nie rozpoznał wniosku i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Po drugie z akt sprawy nie wynika, aby od [...] kwietnia 2014 r., organ podjął działania zmierzające do merytorycznego zakończenia postępowania.
Jedyną bowiem czynnością jaką organ podjął w sprawie było zawiadomienie w dniu [...] sierpnia 2016 r., o toczącym się postępowaniu i możliwości składania pisemnych wyjaśnień, wniosków i dowodów na poparcie stanowisk, a także o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od ponad 3 lat organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwianiu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechań organów. W ocenie Sądu, sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie.
Brak bowiem podejmowania działań zmierzających do załatwienia sprawy przez tak znaczny okres czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a.
Nie jest okolicznością usprawiedliwiającą brak działania organu i brak wydania decyzji konieczność wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, gdyż od daty wpływu wniosku do organu upłynęło ponad 3 lata, a organ nie podjął żadnych działań zmierzających do zebrania materiału dowodowego i rozpoznania sprawy. Okolicznością taką nie jest także bardzo duża ilość spraw i korespondencji wpływającej do organu w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. Kwestie sposobu organizacji pracy i wykorzystania kadr pozostają poza oceną Sądu i nie mogą stanowić okoliczności zwalniających organ od terminowego załatwiania spraw.
Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w określonym terminie. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, termin 3 miesięczny jest terminem realnym, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.