Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 września 2013 r. (data prezentaty) A. L. i E. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.
Pismem z dnia 5 grudnia 2005 r. E. L., A. L. i E. L. - złożyli wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2007 roku, sygn. akt I SA/Wa 934/07 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2007 roku utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca. 2006 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W., o której mowa powyżej.
Następnie Prezydent W. - ponownie rozpoznając sprawę w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 roku po raz kolejny odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
W wyniku rozpoznania odwołania od ww. decyzji, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. uchylił ją i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując, iż: "organ orzekający w pierwszej instancji wobec nie odnalezienia dokumentów potwierdzających datę utraty faktycznego władania terenem przed dniem 5 kwietnia 1958 r. nie miał podstaw do odmowy przyznania odszkodowania za przedmiarową nieruchomość".
Rozpoznając po raz kolejny kwestię ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość Prezydent W.;
- - pismami z dnia 12 marca 2010 r. wystąpił do R. S.A. oraz do Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] z prośbą o udzielenie informacji na temat rozpoczęcia prac inwestycyjnych na terenie nieruchomości przy ul. [...] w W.;
- - pismem z dnia 29 kwietnia 2010 r. - wystosowanym na zasadzie art. 36 kpa - zawiadomił pełnomocnika stron, iż załatwienie sprawy nastąpi w terminie do dnia 30 września 2010 r.;
- - pismami z dnia 27 kwietnia 2011 r. wystąpił do Archiwum Urzędu W. o przesłanie kopii decyzji lokalizacyjnych oraz dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na terenie nieruchomości objętej wnioskiem odszkodowawczym oraz do Polskiego [...] z prośbą o wskazanie od kiedy na gruncie przy ul. [...] funkcjonowały ogródki działkowe oraz o nadesłanie dokumentacji związanej z ich powstaniem.
A. L. i E. L. w dniu [...] stycznia 2013 r. (data prezentaty) wnieśli - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin na załatwienie sprawy do dnia 31 lipca 2013 r.
Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa.
W dniu złożenia zażalenia na bezczynność organu organ ten nie wyznaczył, na zasadzie art. 36 kpa, dodatkowego terminu załatwienia sprawy oraz nie wydał decyzji kończącej postępowanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w terminie wynikającym z art. 35 § 3 kpa. Od dnia podjęcia ostatniej czynności procesowej w sprawie (w dniu 27 kwietnia 2011 r.) do dnia złożenia zażalenia na bezczynność organu I instancji (w dniu 15 stycznia 2013 r.) upłynął okres około półtora roku, co stanowi, iż w dniu złożenia zażalenia w trybie art. 37 kpa organ I instancji pozostawał w bezczynności.
W tym stanie rzeczy Wojewoda stwierdził, iż organ I instancji pozostawał w bezczynności w wydaniu decyzji kończącej postępowanie w niniejszej sprawie. Tym samym zażalenie na jego bezczynność w załatwieniu niniejszej sprawy jest uzasadnione.
Dodał, że w prowadzonym po doręczeniu niniejszego postanowienia postępowaniu wyjaśniającym, organ pierwszej instancji powinien podejmować czynności procesowe i gromadzić ewentualny materiał dowodowy w sposób systematyczny i sprawny, zgodnie z wyrażoną w art. 12 kpa zasadą szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego oraz powinien bezwzględnie unikać bezzasadnego przedłużania postępowania, przy zgromadzeniu materiału dowodowego.
Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też A. L. i E. L. w dniu 9 września 2013 r. (data prezentaty) złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...].
Pismem z dnia 23 października 2013 r. Prezydent W. poinformował pełnomocnika skarżących, iż w toku prowadzonego postępowania podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Do zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę konieczne jest jeszcze wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego gruntu. Dopiero taka dokumentacja może zostać uznana za wystarczającą do skompletowania akt sprawy i możliwości wydania decyzji kończącej postępowanie. Następnie stwierdził, że wydanie decyzji merytorycznie kończącej postępowanie będzie możliwe po wykonaniu operatu szacunkowego oraz zabezpieczeniu środków na wypłatę odszkodowania.Jednocześnie - działając na podstawie art. 36 §1 kpa - organ poinformował, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 28 luty 2014 r.
W odpowiedzi na skargę z dnia 24 października 2013 r. Prezydent W. wniósł o jej oddalenie.
Do dnia 27 lutego 2014 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody Mazowieckiego.
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia
- - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie bowiem - jak wynika z akt sprawy
- - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - nie został dotychczas rozpoznawany - zaś okoliczności podane przez organ w piśmie z dnia 23 października 2013 r. skierowanym do pełnomocnika skarżących - nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony.
Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa.
Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona.
Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa."
Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa - ponieważ organ nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa, jak również nie dochował tych dodatkowych terminów, które sam sobie wyznaczał. Nie do zaakceptowania jest także w państwie prawa sytuacja, w której postępowanie prowadzone jest przez organ administracji od 2005 r. i nadal nie zostało zakończone. Przy czym już 6 lat temu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – oceniając zaskarżone decyzje zapadłe w sprawie - wydał jasne i szczegółowe wytyczne wskazujące na konieczność podjęcia określonych czynności dowodowych. Po zwrocie akt administracyjnych do organu Prezydent był zobowiązany załatwić sprawę zgodnie z tymi wytycznymi.
Podsumowując Sąd stwierdza, że Prezydent W. powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270), orzekł jak w sentencji wyroku.