Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 16 grudnia 2011 r. J. S., J. S., L. S., T. W. i A. S. wystąpili o ustalenie odszkodowania za grunt położony przy [...] w W. ozn. nr hip. "[...]" [...], działka nr [...].
Pismami z dnia [...] maja 2012 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych oraz do Biura Geodezji i Katastru Delegatury w Dzielnicy [...] o nadesłanie dokumentów do sprawy.
Wobec nierozpoznania wniosku odszkodowawczego wnioskodawcy złożyli w dniu 28 stycznia 2013 r. zażalenie na bezczynność Prezydenta [...].
Prezydent [...] pismami z dnia [...] marca 2013 r. wystąpił do Archiwum Państwowego i Biura Geodezji i Katastru Delegatury w Dzielnicy [...] o nadesłanie kolejnych dokumentów do sprawy. Jednocześnie pismem z tej samej daty poinformował pełnomocnika wnioskodawców o konieczności skompletowania materiału dokumentacyjnego i wskazał termin zakończenia postępowania do dnia 30 czerwca 2013 r.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] uznał za uzasadnione zażalenie na bezczynność Prezydenta [...], któremu wyznaczył termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 30 czerwca 2013 r.
Akta sprawy zostały zwrócone do organu I instancji w dniu [...] kwietnia 2013 r.
J. S., J. S., L. S., T. W. i A. S., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia 19 września 2013 r. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za grunt położony przy [...] w W. ozn. nr hip. "[...]" [...], działka nr [...]. W uzasadnieniu skargi zarzucili rażące naruszenie art. 35 k.p.a. poprzez przekroczenie ustawowych terminów do załatwienia sprawy oraz art. 37 § 2 k.p.a. przez niezakończenie postępowania w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...]. Ponadto organ nie dotrzymał również terminu wyznaczonego w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. Skarżący wskazali, że pomimo zebrania materiału dowodowego nie została dotychczas wydana decyzja administracyjna.
Pismem z dnia [...] października 2013 r. organ poinformował skarżących, że do zakończenia postępowania konieczne jest ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Organ podał jednocześnie, iż rozpoznanie wniosku nastąpi do dnia 31 stycznia 2014 r.
W odpowiedzi na skargę z dnia 22 października 2013 r. Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na konieczność zebrania całości dokumentacji. Podkreślił, iż pismem z dnia 22 października 2013 r. skarżący zostali poinformowani o przyczynie niezakończenia postępowania i o przewidywanym terminie wydania decyzji do dnia 31 stycznia 2014 r.
W skardze został zawarty wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Wobec wniosku skarżących o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i braku żądania organu o wyznaczeniu w sprawie rozprawy, zaszła podstawa do zastosowania tego przepisu.
Zgodnie z art. 149 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności.
Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie. Postępowanie zostało wszczęte wnioskiem skarżących z dnia [...] grudnia 2011 r. o odszkodowanie za grunt położony przy [...] w W. ozn. nr hip. "[...]" [...], działka nr [...]. Wobec niezałatwienia przez organ sprawy w terminie wynikającym ze wskazanych przepisów skarżący wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2013 r. Zauważyć należy, że od przedłożenia organowi I instancji opisanego postanowienia Wojewody wraz z aktami sprawy, Prezydent poinformował jedynie stronę pismem z dnia [...] października 2013 r. (wystosowanym po wniesieniu przez skarżących skargi do Sądu), że rozpoznanie wniosku nastąpi do dnia 31 stycznia 2014 r. Z powyższego wynika, że organ pozostaje w bezczynności, albowiem pomimo upływu ustawowego terminu określonego art. 35 § 1 k.p.a. nie zakończył postępowania.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżących z dnia [...] grudnia 2011 r. w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, iż zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Stosownie do tej zasady obowiązane są zatem przestrzegać terminów ustanowionych w k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. Lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa.
Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa.
Podkreślenia wymaga, że w sprawie tej organ bezpośrednio po złożeniu przez strony wniosku nie podjął niezwłocznych działań, które zmierzałyby do ustalenia stanu faktycznego. Działania takie podjęte zostały dopiero po 5 miesiącach i miały na celu uzyskanie informacji z ewidencji gruntów oraz uzyskania mapy z granicami aktualnych działek ewidencyjnych i granicami nieruchomości hipotecznej. Z akt sprawy wynika, że po tym, jak pismem z dnia [...] maja 2012 r. organ zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Delegatury w Dzielnicy [...] i Sądu Rejonowego dla [...] o dokumenty, żadne działania nie były podejmowane. Dopiero po złożeniu przez skarżących zażalenia w dniu 28 stycznia 2013 r., organ po ponad 1 miesiącu ponownie rozpoczął poszukiwanie materiałów niezbędnych do rozpoznania wniosku. Fakt rozpoznawania zażalenia przez Wojewodę nie stanowił przeszkody do dokonania przez organ czynności w sprawie, które jednak nie były podejmowane.
Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat. Brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które winny znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie, niezwłocznie po upływie terminów ustawowych.
Postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.