Uzasadnienie
Z. K., W. S., H. S., D. F. oraz W. S. pismem z dnia 18 marca 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] nr hip. [...].
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Z. K., W. S., H. S., D. F. oraz W. S. złożyli do Prezydenta [...] wniosek z dnia 29 października 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] nr hip. [...].
Z. K., W. S., H. S., D. F. oraz W. S. pismem z dnia 3 lutego 2015 r. wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] w terminie sprawy o ustalenie odszkodowania. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 17 kwietnia 2015 r.
W skardze na bezczynność skarżący wskazali, że organ nie zachowując zakreślonego przez Wojewodę terminu nie podjął merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 2 miesięcy oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji merytorycznej. Pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. pełnomocnik stron został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie adresu zamieszkania L. W. oraz aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym w dniu [...] czerwca 2009 r. A. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent nie rozpoznał wniosku z dnia 29 października 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] nr hip. [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie z dnia 29 października 2013r. należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o odszkodowanie z dnia 29 października 2013r. wpłynął do Prezydenta w dniu 6 listopada 2013 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pierwszą czynnością jaką podjął organ, po otrzymaniu wniosku, było zwrócenie się pismem z dnia 24 listopada 2014 r. do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o przesłanie mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów.
Pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. organ poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że obecnie trwa analiza zebranej dokumentacji, a z uwagi na duża ilość spraw z zakresu odszkodowań oraz skomplikowany charakter niniejszego postępowania nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym w przepisach k.p.a. Jednocześnie organ wskazał, że termin wydania decyzji to 31 lipca 2015 r. Następnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. uznał zażalenie na niezałatwienie w sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy, w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 17 kwietnia 2015 r. Pismem z dnia 8 czerwca 2015 r. organ poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji merytorycznej kończącej przedmiotowe postępowanie.
Kolejną czynność w sprawie organ podjął dopiero w dniu 8 czerwca 2016 r., a więc po upływie rocznej bezczynności, kiedy poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że po ponownej analizie akt przedmiotowego postępowania uznano, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wdania decyzji. Jednocześnie zwrócił się o nadesłanie adresu zamieszkania L. S. lub dokumentacji potwierdzającej następstwo prawne po spadkobierczyni A. S. oraz aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym w dniu [...] czerwca 2009 r. A. S. Jednakże nie sposób nie zauważyć, że powyższą czynność organ podjął dopiero w konsekwencji wniesienia skargi na bezczynność, co wynika z zestawienia daty podjęcia czynności oraz daty wpływu skargi - tj. 25 marca 2016 r.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak podejmowana działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez 12 miesięcy nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).