Uzasadnienie
M.P., reprezentowana przez adw. R. N., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy [...], ozn. hip. "[...]", nr rej. hip. [...].
Jak wynika z akt administracyjnych, M. P. wnioskiem z dnia 10 czerwca 2011 r. wystąpiła do Prezydenta W. o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy [...], ozn. hip. "[...]", nr rej. hip. [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279).
Wobec braku rozstrzygnięcia w sprawie, pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 4 lutego 2013 r. wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta W. Uznając zażalenie za uzasadnione Wojewoda postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] zobowiązał organ I instancji do załatwienia sprawy w terminie do 31 lipca 2013 r. i zarządził wyjaśnienie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie.
W związku z dalszą bezczynnością organu, M. P., reprezentowana przez adw. R. N., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zaznaczyła, że mimo upływu terminu wyznaczonego przez organ wojewódzki w trybie art. 37 Kpa, Prezydent W. nadal nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. Tymczasem wyznaczony termin był dla Prezydenta W. realny i wiążący. W tych warunkach skarga niniejsza stała się konieczna i uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie zaznaczając, że przewidywany termin wydania decyzji to 30 stycznia 2014 r., o czym pełnomocnik stron postępowania został powiadomiony pismem z dnia 30 października 2013 r.
Na rozprawie pełnomocnik Prezydenta W. oświadczyła, że przedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o odszkodowanie mogło toczyć się dopiero po zakończeniu postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Do akt sądowych złożona została kopia decyzji w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego m.in. działki nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie.
Oceniając zasadność skargi podkreślić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie z dnia 10 czerwca 2011 r. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia z wnioskiem o przyznanie odszkodowania, organ podejmował czynności w sprawie (pismami z dnia 2 marca 2013 r., 2 kwietnia 2013 r. i 30 listopada 2013 r. wystąpił do odpowiednich komórek organizacyjnych Urzędu W. oraz do Archiwum Państwowego W. o przesłanie niezbędnej dokumentacji), to jednak działania te nie doprowadziły do zakończenia sprawy.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić zatem należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kpa.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływana dalej jako "p.p.s.a."), Sąd uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W okolicznościach niniejszej sprawy za wystarczający dla załatwienia wniosku z dnia 10 czerwca 2011 r. Sąd uznał termin dwóch miesięcy.
Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, że bezczynność organu, jakkolwiek naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 Kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Tymczasem, jakkolwiek wniosek o odszkodowanie jest rozpoznawany przez Prezydenta W. z pominięciem ustawowych terminów załatwienia sprawy, to faktem jest, iż w niniejszej sprawie pierwszeństwo miało postępowanie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do spornego gruntu. Dopiero po jego ostatecznym zakończeniu (co nastąpiło decyzją Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] umarzającą – w następstwie pisma M. P. z dnia 10 lipca 2012 r. cofającego wniosek – postępowanie w przedmiotowej sprawie) mogło toczyć się postępowanie z wniosku o przyznanie odszkodowania za ten sam grunt. Powyższe miało niewątpliwy wpływ na długość prowadzonego postępowania. Stąd okoliczność tę należy uwzględnić oceniając charakter naruszenia przez Prezydenta przepisów prawa.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.