Uzasadnienie
Pismem z dnia 13 lipca 2015 r. W. S., M. A., J. S., I. M. – reprezentowani przez adwokata [...] - wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie ulica [...]) ozn. hip. "[...]" dz. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotowe postępowanie odszkodowawcze zostało zainicjowane w dniu [...] października 2014 r. Podniesiono, że wobec nierozpoznania wniosku skarżących w terminie przewidzianym w kodeksie postępowania administracyjnego wniesione zostało zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie. W następstwie rozpoznania powyższego zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia.
Zdaniem skarżących skarga na bezczynność jest zasadna, gdyż termin ten upłynął bezskutecznie, a Prezydent nie podjął żadnej czynności zmierzającej do zakończenia postępowania, naruszając tym zasadę zaufania do organu administracji, jak również zasadę szybkości postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że pismem z dnia 21 sierpnia 2015 r. wystąpił do pełnomocnika skarżących o dostarczenie dokumentów potwierdzających prawo własności do przedmiotowej nieruchomości oraz poinformował o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), mającego zastosowanie w sprawie, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U z 2013 r. poz. 267) – powołana dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga W. S., M. A., J. S., I. M. zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy wniosek skarżących o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie ulica [...]) ozn. hip. "[...]" dz. [...], wpłynął do organu w dniu [...] października 2014 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tej więc daty rozpoczął bieg terminu na załatwienie sprawy. Pomimo jego upływu Prezydent [...] nie zakończył postępowania w sprawie. Również na dzień orzekania przez Sąd brak było decyzji merytorycznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się bezczynności co skutkowało zobowiązaniem go przez Sąd do rozpoznania wniosku W. S., M. A., J. S., I. M. z dnia [...] października 2014 r.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w toku tego postępowania organ zwrócił się jedynie do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości (vide: pismo z dnia 16 marca 2015 r.). Natomiast, pismem z dnia 17 marca 2015 r. poinformował skarżących o przyczynach zwłoki oraz dodatkowym terminie załatwienia sprawy, do czego obliguje go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a., wyznaczając go wówczas do dnia 30 czerwca 2015 r. Kolejne takie wystąpienie miało miejsce przy piśmie z dnia 21 sierpnia 2015 r., w którym zwrócił się o dostarczenie dokumentów potwierdzających prawo własności do przedmiotowej nieruchomości oraz poinformował o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy do dnia 31 grudnia 2015 r. Jednakże nie sposób nie zauważyć, że powyższe czynności organ uczynił w konsekwencji wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy oraz skargi na bezczynność, co wynika z zestawienia daty ich wpływu (tj. zażalenia – 10 lutego 2015 r. i skargi – 14 lipca 2015 r. oraz daty pism organu – 17 marca 2015 r. i 21 sierpnia 2015 r.).
Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).
W ocenie Sądu (pomimo przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy) nie ma jednak usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Rozpoznając sprawę Sąd wziął bowiem pod uwagę skomplikowany i historyczny charakter niniejszej sprawy, należącej do kategorii spraw tzw. dekretowych oraz fakt, że przedmiotowy wniosek o odszkodowanie złożony został w nieodległym czasie, tj. w dniu [...] października 2014 r. Organ wskazał także dodatkowy termin zakończenia postępowania (31 grudnia 2015 r.) - stosując się w tym względzie do dyspozycji prawnej z art. 36 § 1 k.p.a., który w dacie rozpoznawania sprawy jeszcze nie upłynął, choć uczynił to dopiero pod wpływem wniesionej skargi.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie realną możliwość jej załatwienia przez organ w powyższym terminie.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 202 § 1 art. 205 § 2 powołanej ustawy.