Uzasadnienie
Pismem z [...] lutego 2016 r. H.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania z utraconą nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...], będącą w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) własnością I. z K.S. - poprzedniczki prawnej skarżącej.
Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z [...] listopada 2015 r. H.S. wystąpiła do Prezydenta [...] o ustalenie w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774), odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] w [...].
Wobec braku podejmowania przez Prezydenta [...] rozstrzygnięcia w sprawie wniosła ona [...] stycznia 2016 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, a następnie wskazaną na wstępie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając w niej wyznaczenia Prezydentowi [...] dwumiesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku odszkodowawczego oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę (udzielonej [...] czerwca 2016 r.) organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że pismem z [...] czerwca 2016 r., pełnomocnik strony został poinformowany o konieczności dołączenia do akt adresów zamieszkania pozostałych osób uprawnionych do odszkodowania lub dokumentacji potwierdzającej następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości. Akta sprawy organ nadesłał zaś do Sądu (po trzykrotnym monitowaniu) przy piśmie z [...] listopada 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem skargi H.S. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu jej wniosku z [...] listopada 2015 r. o ustalenie i przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] położoną przy ul. [...].
Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie odszkodowania, nie został przez organ rozpoznany. Wpłynął on natomiast do organu 19 listopada 2015 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...]. Od tego momentu zatem rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 k.p.a., termin w jakim winien on być rozpoznany. To z kolei oznacza, że zainicjowane nim postępowania winno ulec zakończeniu co do zasady najpóźniej 19 stycznia 2016 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Nie dopełnił także obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. i nie informował strony o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania.
Trudno bowiem za takowe dopełnienie obowiązku wynikającego z ww. przepisu uznać poinformowanie skarżącego po 8 miesiącach od zainicjowania postępowania o przyczynach rzutujących na jego przedłużenia, a wynikających z konieczność zgromadzenia całości dokumentacji oraz ustalenia wszystkich stron postępowania, bez jednoczesnego wyznaczenia terminu jego zakończenia (vide pismo BGN Urzędu [...] z [...] czerwca 2016 r. nr [...]). Oznacza to, że przez ten czas organ, będąc właściwym w sprawie, pozostaje w bezczynności, co implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki.
Ta zaś w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., a więc rażąco narusza prawo. Tym bardziej, że do dnia złożenia skargi (a więc przez niemal cztery miesiące) organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Zaś po jej wniesieniu swoją aktywność ograniczył do wystąpienia do jednej z komórek organizacyjnych Urzędu [...] o akta własnościowe (vide pismo z [...] marca 2016 r. nr [...]), oraz wezwania strony wspomnianym wyżej pismem z [...] czerwca 2016 r. o adresy pozostałych uprawnionych do odszkodowania stron i dokumentów potwierdzających następstwo prawne, po osobach, które nabyły spadek po I. z K.S.. Ta zaś czynność niewątpliwi winna być jedną z pierwszych podjętych w sprawie niezwłocznie po wpłynięciu wniosku. Obowiązkiem wszak organu jest prawidłowe ustalenie stron postępowania i zapewnienie im czynnego w nim udziału na każdym jego etapie (art. 10 k.p.a.)
Taki sposób procedowania sprawy, pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a. Nie bez znaczenia także dla oceny charakteru zwłoki, jest lekceważące podejście przez organ do wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku przekazania sądowi skargi w terminie 30 dni od jej wniesienia. Ta bowiem przekazana została do Sądu dopiero niemal po ponad 4 miesiącach od jej wpływu do organu, zaś akta sprawy umożliwiające jej rozpoznanie po kolejnych niemal 5 miesiącach. Przyczyny zaś tego stanu rzeczy nie zostały w ogóle wyjaśnione.
Wyznaczając natomiast, stosowanie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd miał na względzie realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawniających do uzyskania odszkodowania, jak też konieczność przeprowadzenia (w sytuacji potwierdzenia spełnienia materialnoprawnych przesłanek uzyskania odszkodowania) dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzenia stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu terminem w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest zdaniem Sądu termin trzech miesięcy, a nie jak tego oczekiwała skarżąca termin dwumiesięczny, którego dochowanie byłoby w okolicznościach niniejszej sprawy nierealne.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804). Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.