Uzasadnienie
Z. K. i R. K., pismem z dnia [...] września 2014 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogi publiczne, położoną w W. przy ul. [...], ozn. jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] w obrębie [...].
Skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; stwierdzenie, że w prowadzonym postępowaniu zachodzi bezczynność organu; stwierdzenie, że bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczenie dodatkowego 30-dniowego terminu na załatwienie sprawy od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych.
Skarżący przedstawili przebieg postępowania podkreślając, że wniosek o ustalenie odszkodowania złożony został w dniu [...] marca 2014 r. Z uwagi na brak działań organu w dniu [...] czerwca 2014 r. złożone zostało zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] uznał za nieuzasadnione. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżących po raz kolejny wezwał Prezydenta do wydania decyzji w sprawie. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia [...] września 2014 r. organ wyznaczył termin rozstrzygnięcia sprawy do dnia [...] grudnia 2014 r.
Skarżący zarzucili Prezydentowi W., że nie dochował terminu wyznaczonego przez art. 35 § 3 kpa, przez ponad 5 miesięcy od złożenia wniosku nie zawiadomił pełnomocnika skarżących o przyczynach niezałatwienia sprawy, a także nie wyznaczył nowego terminu, a ponadto nie wykonał w sprawie żadnych czynności zmierzających do jej zakończenia. Zdaniem skarżących bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa.
W obszernym uzasadnieniu skargi, przytaczając art. 6, art. 8, art. 12, art. 35 i art. 36 kpa oraz stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne, skarżący podkreślili, że w działaniu Prezydenta zachodzi ewidentna bezczynność. Zdaniem skarżących przedmiotowa sprawa jest sprawą typową, jedną z kilku tysięcy o podobnym charakterze, jakie są aktualnie prowadzone przez Prezydenta i nie nosi ona znamion szczególnego skomplikowania, będącego przesłanką zastosowania normy prawnej przewidującej dwumiesięczny termin załatwienia sprawy. Skarżący zarzucili, że organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do zakończenia sprawy, ograniczając się do zawiadomienia pismem z dnia [...] września 2014 r. o terminie zakończenia sprawy, wskazując datę [...] grudnia 2014 r. Zawiadomienie to miało miejsce po 5 miesiącach od złożenia wniosku. Wskazane zaś w piśmie podstawy nie mogą stanowić uzasadnionych przyczyn tak odległego wyznaczenia terminu zakończenia sprawy.
Tego typu tłumaczenia są przejawem zwykłego, nieprofesjonalnego niedbalstwa, a ponadto w sposób ewidentny naruszają prawo. Organ dysponuje bowiem pełną wiedzą co do stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej nieruchomości, stan faktyczny i prawny nie wymaga uzupełnienia o informacje archiwalne, a wszystkie informacje niezbędne do zakończenia sprawy są znane organowi z urzędu. W związku z powyższym – w ocenie skarżących - ustawowy miesięczny termin był całkowicie wystarczający do zakończenia postępowania.
Skarżący zarzucili, że działanie Prezydenta w załatwieniu sprawy nie jest działaniem szybkim i wnikliwym oraz że uzasadnione jest wyznaczenie organowi 30-dniowego terminu na załatwienie sprawy, z uwagi na treść art. 35 § 3 kpa. Zwłaszcza, że organ zainteresował się wnioskiem dopiero po złożeniu zażalenia na bezczynność oraz po upływie maksymalnego dwumiesięcznego terminu przewidzianego przez kpa na rozpatrzenie sprawy.
W ocenie skarżących ponadto Wojewoda [...] wydając postanowienie z dnia [...] lipca 2013 r. błędnie ustalił stan faktyczny przedmiotowej sprawy, dotyczący pełnomocnictw i okoliczności ich złożenia. Pełnomocnictwa złożone bowiem zostały już w dniu [...] lutego 2014 r. stanowiąc załączniki do wezwania do podjęcia negocjacji. Nie można zaś obarczać uczestnika postępowania konsekwencjami nieprawidłowego przebiegu dokumentów w urzędzie, w szczególności biorąc pod uwagę fakt składanych wyjaśnień oraz informowania organu przez pełnomocnika o prawidłowym złożeniu pełnomocnictwa.
Powyższe okoliczności stanowią potwierdzenie bezczynności organu, gdyż dopiero po 3 miesiącach od złożenia wniosku o odszkodowanie organ zwrócił się do pełnomocnika skarżących o uzupełnienie braków formalnych. Fakt ten (3 miesięczna bezczynność) wskazuje jednoznacznie na rażące naruszenie prawa przez organ.
W odpowiedzi na skargę organ przedstawił przebieg postępowania wskazując, że wniosek radcy prawnego J. B. reprezentującego Z. i R. K. o wydanie decyzji w sprawie odszkodowania, w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), dotyczący działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], przekazany został przez Delegaturę Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. zwrócono się do pełnomocnika skarżących o uzupełnienie braków formalnych wniosku, poprzez złożenie określonych w przedmiotowym piśmie dokumentów, w tym m.in. pełnomocnictw procesowych z dnia [...] stycznia 2014 r. i [...] lutego 2014 r. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia [...] lipca 2014 r. (data wpływu do Kancelarii Urzędu W.) pełnomocnik dołączył do akt sprawy żądane dokumenty, wskazując jednocześnie, że poświadczone odpisy pełnomocnictw wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej zostały dołączone do wezwania do podjęcia negocjacji z dnia [...] lutego 2014 r. W związku z powyższym pismem z dnia [...] lipca 2014 r. zwrócono się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] z prośbą o przesłanie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii w/w pełnomocnictw. Po skompletowaniu niezbędnych dokumentów Prezydent W. wszczął postępowanie administracyjne (pismo z dnia [...] sierpnia 2014 r.).
Organ wskazał ponadto, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lipca 2014 r., nr [...] uznał za nieuzasadnione zażalenie skarżących na niezałatwienie sprawy w terminie oraz że pismem z dnia [...] września 2014 r. strona postępowania została poinformowana o terminie rozpatrzenia sprawy do [...] grudnia 2014 roku. Tym samym dopełniono obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 kpa. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 2 Ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Podkreślić należy, że analiza dokumentów znajdujących się w przekazanych do Sądu aktach administracyjnych sprawy, wskazuje, iż od dnia wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, organ podejmował co prawda czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, jednakże nie można uznać, że czynności te podejmowane były zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej przepisach kpa. Zauważyć trzeba, że wniosek z dnia [...] marca 2014 r. o przyznanie odszkodowania w trybie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wpłynął do Kancelarii Urzędu W. w dniu [...] marca 2014 r. Pierwsze czynności w sprawie podjęte zaś zostały przez organ dopiero po upływie niemal 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Mianowicie pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. zwrócono się do pełnomocnika skarżących o uzupełnienie braków formalnych wniosku, poprzez złożenie określonych w przedmiotowym piśmie dokumentów, w tym m.in. stosownych pełnomocnictw procesowych z dnia [...] stycznia 2014 r. i z dnia [...] lutego 2014 r. umocowujących radcę prawnego J. B. do działania w imieniu skarżących.
Po wpłynięciu odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia z dnia [...] lipca 2014 r. skierowanym do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w Dzielnicy [...] zwrócono się o nadesłanie - żądanych wcześniej od pełnomocnika - pełnomocnictw procesowych przekazanych do w/w Delegatury przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. wraz z wnioskiem o podjęcie negocjacji. W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. pełnomocnik skarżących wskazał bowiem, że oryginały żądanych pełnomocnictw zostały załączone do wezwania do podjęcia negocjacji z dnia [...] lutego 2014 r. Stosowne pełnomocnictwa przekazane zostały do organu przy piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. i jak wynika z analizy akt sprawy, kolejne działania Prezydenta ograniczyły się do wystosowania pisma (zawiadomienia) z dnia [...] sierpnia 2014 r. informującego o wszczęciu postępowania oraz pisma z dnia 16 września 2014 r. informującego o przyczynach niemożności rozpatrzenia wniosku w terminie określonym w art. 35 kpa oraz o przewidywanym terminie wydania stosownej decyzji do dnia [...] grudnia 2014 r. Następnie, w dniu [...] października 2014 r., a więc już po złożeniu przez skarżących skargi na bezczynność Prezydenta, wystosowano pismo skierowane do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] zawierające prośbę o informację czy złożony został wniosek o dokonanie wpisu Miasta W. jako właściciela nieruchomości ozn. jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...].
W ocenie Sądu okoliczności powyższe wskazują, że Prezydent W. – wbrew obowiązkom określonym w powołanych wyżej przepisach kpa - nie działał w sprawie wnikliwie i szybko. Jak wyżej wskazano organ podjął jedynie nieliczne działania, a pomiędzy kolejnymi czynnościami zachodziły niczym nieuzasadnione, nawet 3 miesięczne, przerwy. Nie można zatem uznać, że organ na bieżąco interesował się sprawą. Zauważyć przy tym trzeba, że za czynność zmierzającą do zakończenia sprawy nie można uznać wystosowania pisma z dnia [...] września 2014 r. informującego o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Jak słusznie też wskazali skarżący w złożonej skardze, podane w powyższym piśmie przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, tj. konieczność zgromadzenia całości akt sprawy oraz duża ilość spraw z zakresu odszkodowań, nie usprawiedliwiają bezczynności organu. Skarga na bezczynność Prezydenta W. jest więc uzasadniona.
Zgodnie zaś z art. 149 § 1 Ppsa, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie, mając na względzie jej charakter oraz fakt, że Prezydent W. mimo, iż z przekroczeniem terminów określonych w kpa, to podejmował jednak czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego koniecznego do końcowego załatwienia sprawy, Sąd uznał, że bezczynność nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Dokonując powyższej oceny Sąd miał również na uwadze, że konieczność podjęcia przez organ niektórych z działań, tj. zwrócenie się o nadesłanie stosownych pełnomocnictw procesowych, wynikało z faktu nieprawidłowego wykonania przez pełnomocnika skarżących obowiązku wynikającego z art. 33 § 2 i § 3 kpa. Z powołanego przepisu wynika, że pełnomocnik zobowiązany jest przy pierwszej czynności proceduralnej dołączyć do akt sprawy oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Za prawidłowe wypełnienie tego obowiązku - wbrew podnoszonym w skardze twierdzeniom – nie można uznać załączenia niepotwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii i wskazanie sprawy, do której stosowny oryginał został załączony, nawet jeżeli sprawa do której załączono oryginał pełnomocnictwa toczy się przed tym samym organem.
Sąd uznał jednocześnie, że wskazany w skardze 30-dniowy termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki zwłaszcza, iż w sprawie zaistnieć może potrzeba sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, dlatego też w ocenie Sądu zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2014 r. w terminie 2 miesięcy.
Sąd nie odnosił się ponadto do podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. uznającego wniesione zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione. Rozpoznając skargę na bezczynność Sąd nie bada bowiem prawidłowości postanowienia wydanego w trybie art. 37 § kpa.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 119 pkt 2 Ppsa orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).