Uzasadnienie
M. R., reprezentowana przez radcę prawnego J. S., pismem z dnia 8 października 2013 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 4 lipca 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] [...], oznaczoną jako "Osada [...] zapisana w tabeli likwidacyjnej wsi [...][...]i [...] pod nr [...]", o pow. [...] m2, która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
W związku z nierozpoznaniem przez Prezydenta [...] sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. skarżąca wystąpiła, w dniu 13 października 2011 r. (data wpływu do organu), do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie jej w terminie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 30 marca 2012 r.
Ponadto, skarżąca wskazała, że pomimo wyznaczenia przez Wojewodę [...] terminu do jej załatwienia, Prezydent [...] do dnia wnoszenia skargi nie zakończył postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił K. B. i M. R. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...] m2 pochodzącego z nieruchomości położonej przy ul. [....] [....] oraz stwierdził, że wniosek w odniesieniu do pozostałej części nieruchomości o powierzchni [...] m2, leżącej w liniach rozgraniczających ulicy [...], zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. W związku z powyższym do zakończenia przedmiotowego postępowania o przyznanie odszkodowania niezbędne jest jeszcze: 1) rozpatrzenie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntu o pow. [....] m2, leżącego w liniach rozgraniczających ulicy [...];
2) ustalenie czy przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, tj. przed 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, oraz 3) ustalenie w jakiej dacie poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością.
Jednocześnie, organ stwierdził, że w celu ustalenia powyższych informacji wystąpił (pismem z dnia 12 listopada 2013 r.) do Wydziału Architektury i Budownictwa w Dzielnicy [...] [...] po akta dotyczące inwestycji zrealizowanych na nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] oraz do Archiwum Państwowego [...] po plan zabudowy obowiązujący w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Ponadto, Prezydent wskazał, że strona została poinformowana o niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym przez Wojewodę [...], oraz że ze względu na konieczność zebrania dodatkowej dokumentacji decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 30 czerwca 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z niezałatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy i nadal pozostaje w zwłoce. Bezspornym jest, że wniosek inicjujący postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Kancelarii Urzędu [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami w dniu 4 lipca 2011 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty. Od tej więc chwili rozpoczął swój bieg dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 k.p.a. do załatwienia sprawy nim objętej. Tymczasem, mimo upływu ponad dwóch lat Prezydent [...] nie zakończył postępowania administracyjnego. Podkreślić również należy, że organ nie zastosował się do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012 r., w którym organ odwoławczy uznał zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, wniesione przez stronę, za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na załatwienie sprawy do dnia 1 października 2013 r. W ocenie Sądu, postępowanie Prezydenta [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie postępowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem Prezydentowi [...] dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
Z uwagi na to, że Sąd jest również zobligowany do oceny wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., dokonując więc pod tym kątem oceny sprawy należy uznać, że zwłoka organu nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, pierwszą czynnością jaką organ podjął w sprawie było zwrócenie się do Biura Geodezji i Katastru Delegatury w Dzielnicy [...] [...] o przesłanie materiałów dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Przy piśmie z dnia 8 listopada 2011 r. nadesłano kopię mapy numerycznej ewidencji gruntów i budynków z zaznaczonymi orientacyjnie granicami przedmiotowej nieruchomości oraz wypisy z rejestru gruntów i budynków dla działek ewidencyjnych wchodzących w jej skład. Ponadto, pismem z dnia 16 listopada 2011 r. Prezydent [...] w odpowiedzi na wniosek z dnia 4 lipca 2011 r. poinformował pełnomocnika strony skarżącej o stanie sprawy i wskazał, że z uwagi na nierozpatrzenie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, prowadzonego na wniosek z dnia 19 kwietnia 1999 r. brak jest obecnie możliwości prowadzenia postępowania o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul [...] [...].
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił M. R. i K. B. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...] m2, pochodzącego z nieruchomości położonej przy ul. [...] [....] oraz stwierdził, że wniosek w odniesieniu do pozostałej części nieruchomości o powierzchni [....] m2, leżącej w liniach rozgraniczających ulicy [...], zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. Pismem z dnia 12 listopada 2013 r. organ poinformował stronę, że do zakończenia przedmiotowego postępowania o przyznanie odszkodowania niezbędne jest jeszcze m.in. rozpatrzenie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntu o pow. [...] m2, leżącego w liniach rozgraniczających ulicy [...], wskazując, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 30 czerwca 2014 r. Jednocześnie, pismami także z datą 12 listopada 2013 r., wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa w Dzielnicy [...] [...] po akta dotyczące inwestycji zrealizowanych na nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] oraz do Archiwum Państwowego [...] po plan zabudowy obowiązujący w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.
W konsekwencji, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność aczkolwiek naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu. Taki brak aktywności Prezydenta w rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu, nie miał miejsca. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, organ przedsięwziął czynności faktyczne zmierzające do rozpoznania wniosku - zarówno w zakresie gromadzenia istotnych dla sprawy dokumentów jak też podejmowania czynności niezbędnych do jej zakończenia.
Ponadto, Sąd zauważa, że realia prowadzenia wielkiej liczby analogicznych postępowań przez Prezydenta [...] czynią praktycznie niemożliwym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia. Jakkolwiek, nie wpływa to na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak w znacznym zakresie determinuje ocenę, że zaistniała bezczynność organu w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 1 i art. 120 p.p.s.a, orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
- - ---------------------- 5