Uzasadnienie
T. P. i H.P. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] września 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] września 1993 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg ul.[...], ozn. nr hip.[...], o pow. [...] m2. W uzasadnieniu skargi wskazali, że z uwagi na nierozpoznanie przez organ ww. wniosku, pismem z [...] października 2016 r. wystąpili na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257), powoływanej dalej jako "K.p.a.", z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. nr [...] uznał powyższe zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dwumiesięczny termin na wydanie rozstrzygnięcia.
Wyznaczony przez Wojewodę termin upłynął z końcem sierpnia 2017 r., a mimo to organ nie zakończył przedmiotowego postępowania. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o wyznaczenie organowi terminu 21 dni na rozpoznanie wniosku; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów niezbędnych do wydania merytorycznej decyzji. W celu uzupełnienia akt, pismem z [...] października 2017 r. wystąpiono do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie m.in. kopii aktów notarialnych dotyczących sprzedaży praw i roszczeń do przedmiotowej nieruchomości. Przygotowano również zlecenie dla rzeczoznawcy majątkowego na wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość gruntu. Ponadto pismem z [...] października 2017 r. pełnomocnik skarżących został poinformowany o podejmowanych krokach.
Skarżący w piśmie procesowym z [...] listopada 2017 r. wskazali, że nie jest prawdą, że organ informował ich o podejmowanych w sprawie czynnościach, w tym o fakcie zlecenia wykonania operatu szacunkowego. W piśmie z [...] października 2017 r. poinformowano jedynie strony o wdrożeniu nowych procedur w rozpoznawaniu wniosków o odszkodowanie, nie informując jednocześnie o jakie procedury chodzi.
Urząd [...] pismem z [...] marca 2018 r. poinformował Sąd oraz pełnomocnika skarżących, że w dniu [...] listopada 2017 r. sporządzony został operat szacunkowy określający wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, bowiem od [...] września 1993 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek z [...] września 1993 r., do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zdaniem Sądu był to czas aż nadto wystarczający na zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie decyzji merytorycznej. Co istotne o akta własnościowe nieruchomości organ wystąpił do Starostwa Powiatu [...] dopiero w dniu [...] lipca 2002 r. (tj. po prawie 9 latach) i mimo otrzymania ich w sierpniu 2002 r. przez kolejne 12 lat nie podjął już żadnej czynności w sprawie. Dopiero wystosowane przez skarżącego pismo z [...] października 2014 r. spowodowało, że organ rozpoczął gromadzenie materiału dowodowego niezbędnego do zakończenia postępowania, a mianowicie pismami z [...] listopada 2014 r. wystąpił do szeregu instytucji (Sądu Rejonowego dla [...], Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] Delegatury w Dzielnicy[...], Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] Delegatury w Dzielnicy [...]) o nadesłanie dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy oraz do pełnomocnika skarżącego o nadesłanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po P. P. i aktualnego adresu H. P. Ostatni z żądanych dokumentów wpłynął do organu w dniu [...] maja 2015 r. Kolejną i ostatnią czynność organ podjął w dniu [...]6 maja 2015 r., kiedy to wystąpił o dokumentację do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...](która wpłynęła w dniu 17 czerwca 2015 r.).
Od tamtej pory organ jedynie przedłużał termin załatwienia sprawy. I tak pismem z [...] lutego 2016 r. poinformował pełnomocnika skarżących, że do zakończenia postępowania konieczne jest wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości oraz zabezpieczenie środków finansowych na realizację roszczenia, jak również że decyzja wydana zostanie do [...] czerwca 2016 r. W piśmie z [...] października 2016 r. przedłużono zaś termin załatwienia sprawy do [...] marca 2017 r. Już po wniesieniu skargi na bezczynność organu, Prezydent [...] pismem z [...] października 2017 r. wystąpił o dodatkowe dokumenty do Archiwum Państwowego w [...].
Organ prowadząc przedmiotowe postępowanie nie zastosował się także do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 K.p.a., bowiem przez okres niemal [...]lat nie informował stron postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia, czy też o przyczynach zwłoki. Pierwsze takie pismo wystosowano, jak wskazano powyżej, dopiero w dniu 3 lutego 2016 r.
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z 1 września 1993 r. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku skarżących, jest termin jednego miesiąca od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę otrzymaną od organu informację, że od [...] listopada 2017 r. dysponuje on operatem szacunkowym określającym wartość nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ przez 21 lat nie podjął, prócz wystąpienia w 2002 r. o akta własnościowe nieruchomości, żadnych czynności w sprawie, nie gromadził dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania, jak również nie informował skarżących o przyczynach zwłoki.
W późniejszym okresie organ nie dotrzymywał ani terminów wyznaczanych przez siebie, ani też terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie dużo krótszym.
Jednocześnie Sąd uznał, że w przedstawionych okolicznościach zasadne jest ukaranie organu grzywną w kwocie 1000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 P.p.s.a. i stanowi środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, służący zmobilizowaniu organu do pilnego załatwienia sprawy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.