Uzasadnienie
H. J. (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 5 maja 2014r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. "[...]. W skardze zarzucono naruszenie art. 36 § 1w związku z art. 35 § 1i 3 w związku z art. 12 kpa polegające na: braku podejmowania jakichkolwiek działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Pełnomocnik wniósł o wyznaczenie Prezydentowi W. niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania oraz zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W skardze zawarto wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dnia 23 stycznia 2014 r. wpłynął do Prezydenta W. wniosek skarżącej na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość [...]. Z uwagi na niepodjęcie przez Prezydenta W. czynności w sprawie, skarżąca pismem z dnia 27 marca 2014 r. wniosła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Podał, że niniejsze postępowanie prowadzone jest na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał, że akta dotyczące przedmiotowej nieruchomości zostały przesłane przy piśmie z 29 listopada 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w związku z wniesionym przez skarżącą wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] sierpnia 1952 r. odmawiającego prawa czasowego do ww. nieruchomości. W zakresie wniosku skarżącej dotyczącego trybu rozpoznania skargi Prezydent W. zażądał przeprowadzenia rozprawy.
W dniu 22 grudnia skarżąca złożyła pismo zatytułowane: uzupełnienie skargi na bezczynność Prezydenta W. w którym podniosła, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Skarżąca wskazała, że Wojewoda [...] błędnie wyznaczył powyższy termin, bowiem terminy miesięczne i dwumiesięczne wskazane w art. 35 kpa są terminami maksymalnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z przepisu art. 35 § 1 kpa wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie.
W myśl artykuł 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga H. J. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego z 23 stycznia 2014 r. zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie.
Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą wynika, że od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia wyrokowania, organ nie wydał w sprawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Nie ulega również wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdził, że doszło do rażącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności art. 12 § 1, art. 35 i art. 36 kpa. Za rażące naruszenie ww. przepisów można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11, publ. - cbois.nsa.gov.pl.).
W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie odszkodowania wpłynął do organu w dniu 23 stycznia 2014r. Pismem z 27 marca 2014r. skarżąca złożyła do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. Pismem z 11 kwietnia 2014r. Wojewoda [...] wezwał Prezydenta W. do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w zażaleniu. Pismo to pozostało bez odpowiedzi ze strony Prezydenta W. Nawet dodatkowy termin wyznaczony przez Wojewodę [...] zakończenia postępowania wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia z dnia [...] czerwca 2014 r. nie został przez Prezydenta W. dotrzymany. Zaznaczenia wymaga również fakt, że Prezydent W. dopiero pismem z dnia 30 października 2014 r. pierwszy raz poinformował pełnomocnika skarżących o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy, co miało miejsce już po złożeniu niniejszej skargi do Sądu.
Zdaniem Sądu, bezczynności trwającej ponad rok nie można uzasadnić, ani usprawiedliwić na gruncie obowiązującego prawa. Ani z odpowiedzi organu na skargę, ani z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by organ podejmował czynności zmierzające do usunięcia przeszkody w rozstrzygnięciu sprawy. Taką nieusuwalną przeszkodą do prowadzenia postępowania nie jest w szczególności wskazywana w odpowiedzi na skargę okoliczność przesłania akt przy piśmie z 29.11.2013r. do SKO w W. w związku z wniesionym przez pełnomocnika skarżącej w dniu 14.08.2014r. wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...].08.1952r. odmawiającej prawa własności czasowej do w/w nieruchomości.
Dodatkowo wskazać należy, że organ nie może usprawiedliwiać swojej bezczynności toczącym się równolegle postępowaniem o stwierdzenie nieważności przywołanego wyżej orzeczenia z [...].08.1952r., co wynika z pisma Prezydenta z 30.10.2014r. do pełnomocnika skarżącej podnoszącego, że wniosek odszkodowawczy będzie możliwy do rozpoznania dopiero po rozpatrzeniu przez SKO wniosku nieważnościowego i zwrocie akt w sytuacji, gdy postępowanie o odszkodowanie nie zostało zawieszone.
W świetle powyższego, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 490
- - ---------------------- 1