Uzasadnienie
W dniu 18 listopada 2013 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga I. S. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1953 r., nr [...].
Pismem z dnia 15 kwietnia 2009 r. T,. D., I. S., J. G., K. S., T. A., A. K., M. L., A. D., B. P., E. J., J. A. i B. N. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1953 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem m.in. nieruchomości położonych w L. przedm. [...], we wsi H. o pow. [...] m² oraz o pow. [...] m², stanowiących własność S. A. Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] umorzył postępowanie w sprawie.
Następnie pismem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przekazał przedmiotowy wniosek Wojewodzie [...] w trybie art. 65 § 1 k.p.a. - celem rozpatrzenia według właściwości.
Natomiast Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...] grudnia 1953 r. wskazując, iż organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli wnioskodawcy postępowania nadzorczego.
Złożyli również pismo z dnia 23 kwietnia 2013 r. - w którym podtrzymali swój wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...] grudnia 1953 r.
Po rozpoznaniu odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2013 r.
Zaś pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] poinformował strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy - do dnia [...] lutego 2014 r. oraz poinformował o przyczynie nie załatwienia sprawy w terminie - z uwagi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o materiały geodezyjne dotyczące przedmiotowej nieruchomości. Stwierdził, że powziął wątpliwość, czy przedmiotowe orzeczenie z dnia [...] grudnia 1953 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem m.in. ww. nieruchomości o powierzchni o pow. [...] m² oraz o pow. [...] m², stanowiących własność S. A., nie zostało wydane w odniesieniu do tych samych nieruchomości, które objęto orzeczeniami wywłaszczeniowymi i odszkodowawczymi Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] listopada 1953 r., nr [..]. Dodał, że w odniesieniu do ww. orzeczeń z dnia [..] listopada 1953 r. prowadzone jest odrębne postępowanie nadzorcze.
W dniu 16 września 2013 r. I. S., J. G., K. S., T. A., A. K., M. L., A. D, B. P, E. J., J. A. i B. N. złożyli do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wezwanie do usunięcia prawa w postaci bezczynności organu w zakresie wydania decyzji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1953 r., nr [...].
Następnie pismem z dnia 13 listopada 2013 r. i. S. złożyła skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1953 r., nr [...].
Zaś Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej - celem ustalenia stanu prawnego działek ewidencyjnych o pow. [...] m² oraz o pow. [...] m² - pismem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] wystąpił do Urzędu Miasta L. wydział Geodezji o nadesłanie wypisów z rejestru gruntów oraz kopii mapy ewidencyjnej, dotyczących tych działek.
W odpowiedzi na złożoną skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż jest ona bezzasadna - albowiem organ naczelny nie pozostawał w bezczynności w dniu złożenia skargi, tj. w dniu 18 listopada 2013 r. oraz nie pozostaje w bezczynności obecnie.
Podniósł, że termin na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie rozpoczął bieg dopiero od dnia [...] lipca 2013 r., tj. od dnia wydania decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie umorzenia przed organem wojewódzkim postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1953 r. Dopiero bowiem umorzenie ostateczną decyzją postępowania prowadzonego przed organem niewłaściwym, którym w rozważanym przypadku był Wojewoda [...], otworzyło możliwość prowadzenia postępowania w tym samym przedmiocie przed organem właściwym - Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.
Dodał, że pismem z 28 sierpnia 2013 r. - działając na podstawie art. 36 § 1 kpa -poinformował strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy do dnia 28 lutego 2014 r. oraz poinformował o przyczynie nie załatwienia sprawy w terminie.
Ponadto wskazał, iż w skład wywłaszczonych nieruchomości wchodzi 60 działek ewidencyjnych. Dla każdej z nich organ jest obowiązany ustalić z należytą starannością jej stan prawny oraz zapewnić czynny udział w postępowaniu podmiotom, którym przysługują prawa rzeczowe do tych nieruchomości.
Na zakończenie wskazał, że Wydział ds. Rewindykacji Mienia zajmuje się obecnie około 400. postępowaniami jednocześnie, które są prowadzone jedynie przez trzech referentów.
Podkreślił też, iż postępowania w sprawach z zakres rewindykacji mienia ze swej natury są długotrwałe, albowiem wymagają zgromadzenia oraz wnikliwej analizy akt archiwalnych dotyczących danego wywłaszczenia (nacjonalizacji), dokumentów dotyczących aktualnego stanu prawnego nieruchomości, a także wymagają ustalenia nierzadko kilkudziesięciu (albo wręcz kilkuset) stron postępowania i ich adresów, celem zapewnienia każdej z nich czynnego udziału w postępowaniu - stosownie.do art. 10 § 1 k.p.a.
Do dnia 19 marca 2014 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność organu, złożyła do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wezwanie do usunięcia prawa w postaci bezczynności organu w zakresie wydania decyzji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1953 r., nr [...].
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia
- - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1953 r. został złożony w dniu [...] kwietnia 2009 r. (aczkolwiek Sąd zgadza się ze stanowiskiem Ministra, iż termin do rozpoznania wniosku zaczął biec od dnia [...] lipca 2013 r.) i nie został on dotychczas rozpoznawany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony.
Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa.
Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona.
Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa".
Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak pewne czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji.
Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stosownie do treści art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.