Uzasadnienie
J. B., Z. B. i M. K. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie wypłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za nieruchomość o pow. [...] ha stanowiącą dawną własność J. B., przejętą na rzecz Skarbu Państwa na mocy pkt. 5 orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości wydanego przez Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] znak: [...] ustalonego w orzeczeniu o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości wydanym przez Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak: [...].
Pismem z dnia [...] oraz z dnia [...] J. B., a także pismem z dnia [...] M. K. i Z.B. wystąpili o ustalenie zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] ha, będącą dawną własnością J. B., a wywłaszczoną w [...] na mocy ww. decyzji z dnia [...].
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] ha stanowiącą własność J. B. położoną przy ul. [...] w [...] ze względu na jego bezprzedmiotowość.
Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] uchylił ją w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku Prezydent [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] ponownie umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie, a Wojewoda ponownie uchylił ją decyzją Nr [...] z dnia [...] przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stopnia wojewódzkiego stwierdził, iż "ustalenia organu I instancji prowadzące w konsekwencji do umorzenia postępowania o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jako bezprzedmiotowego są przedwczesne". Zauważono, iż Prezydent [...] nie pozyskał dowodów stwierdzających, że kwota odszkodowania orzeczonego decyzją z dnia [...] została prawidłowo wpłacona do depozytu sądowego zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, konkludując, iż w badanej sprawie uznanie, że odszkodowanie zostało wpłacone do depozytu, jest przedwczesne i niezgodne z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Pismem z dnia [...] J. B. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M. K. oraz Z.B. wnieśli zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie wypłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] ha stanowiącą dawną własność J. B., przejętą na rzecz Skarbu Państwa na mocy pkt. 5 orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak [...].
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] Nr [...] uznał zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] za nieuzasadnione. Wojewoda wskazał w uzasadnieniu, że pismem z dnia [...] Prezydent [...] wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy, przy czym owo zawiadomienie spełniało wymogi zawarte w art. 36 k.p.a., gdyż zostało wystosowane przed dniem złożenia zażalenia na bezczynność Prezydenta [...] oraz zawierało racjonalne przyczyny niezałatwienia wniosku w terminie ustawowym.
Wojewoda wskazał, że organ I instancji obowiązany był do uzupełnienia materiału dowodowego i ponownego rozstrzygnięcia wniosku odszkodowawczego co do meritum. Do dnia złożenia zażalenia na jego bezczynność pismem z dnia [...] podjął dwie czynności procesowe w sprawie, tj. wezwał wnioskodawców do osobistego stawiennictwa w związku z prowadzonym w przedmiocie wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w [...] postępowaniem w dniu [...] celem ich przesłuchania w charakterze świadków oraz zawiadomił strony postępowania, na zasadzie art. 36 k.p.a., o dodatkowym terminie załatwienia sprawy do końca [...] podając, iż konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego zebranego do tej pory w postępowaniu.
Na podstawie powyższego Wojewoda uznał, że pomimo niewydania decyzji kończącej postępowanie w terminie wskazanym w przepisie art. 35 § 3 k.p.a., organ I instancji dopełnił obowiązku zawartego w art. 36 k.p.a., tj. wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy i dlatego organ I instancji nie pozostawał w bezczynności w wydaniu decyzji kończącej postępowanie w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Ponadto wnioskodawcy byli na bieżąco i szczegółowo informowani o podejmowanych czynnościach podejmowanych w sprawie. Organ podkreślił, iż po wydaniu postanowienia Wojewody [...] akta zostały zwrócone dopiero w dniu [...].
Mając na uwadze znaczny stopień skomplikowania sprawy i utrudnione pozyskanie niezbędnego materiału dowodowego (z uwagi na znaczny upływ czasu po wywłaszczeniu) Prezydent [...] działający jako Starosta i realizujący zadania wypłaty zwaloryzowanych kwot odszkodowania (art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami) w tak krótkim okresie czasie nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego wskazującego na konieczność dokonania waloryzacji i wypłaty ustalonego odszkodowania lub umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego - w drodze decyzji administracyjnej.
W aktach sprawy znajduje się również pismo organu z dnia [...] informujące strony o nowym terminie wydania merytorycznej decyzji, tj. do końca [...], oraz pismo organu z dnia [...] z którego wynika, iż pracownik organu przeglądał w Archiwum Państwowym [...] akta wywłaszczeniowe.
Strona skarżąca podniosła na rozprawie w dniu [...], że do dnia rozprawy organ nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Przedmiotem skargi J. B., Z. B. i M. K. jest bezczynność Prezydenta [...] polegająca na nierozpoznaniu przez organ wniosku skarżących o ustalenie zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] ha, będącą dawną własnością J. B., a wywłaszczoną w [...] na mocy ww. decyzji z dnia [...] złożonego w dniu [...] i uzupełnionego w dniu [...].
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw.
Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów, mamy do czynienia z niezałatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie.
Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent [...] mimo wyznaczonego kolejnego terminu ([...]) nie rozpoznał sprawy i nadal pozostaje w zwłoce.
Z akt sprawy wynika, że wnioski inicjujące postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynęły do organu w dniach [...] i [...].
Od tej więc daty rozpoczął swój bieg dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 k.p.a. do załatwienia sprawy nim objętej. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżącego skargi do Sądu organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
W ocenie Sądu postępowanie Prezydenta [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie postępowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, ponieważ miało miejsce z naruszenie podstawowych zasad postępowania, zwłaszcza wynikających z art. 8, art. 9, art. 12, jak również z naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. Skutkuje to wyznaczeniem Prezydentowi [...] dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
Ponieważ Sąd jest również zobligowany do oceny wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., dokonując pod tym kątem oceny sprawy uznać należało, że zwłoka organu nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa.
Mając na uwadze wyjaśnienia Prezydenta [...] wskazujące na znaczny stopień skomplikowania sprawy i utrudnione pozyskanie niezbędnego materiału dowodowego (z uwagi na znaczny upływ czasu po wywłaszczeniu) Prezydent [...] działający jako Starosta i realizujący zadania wypłaty zwaloryzowanych kwot odszkodowania (art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami) niewątpliwie napotkał na trudności w zgromadzeniu wystarczającego materiału dowodowego wskazującego na konieczność dokonania waloryzacji i wypłaty ustalonego odszkodowania lub umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego - w drodze decyzji administracyjnej.
Wskazać również należy, że Sądowi z urzędu znane są również okoliczności związane z bardzo dużą ilością spraw odszkodowawczych prowadzonych przez Prezydenta [...], które często są skomplikowane z uwagi na swój charakter i znaczny upływ czasu, co z kolei związane jest często z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów.
Z uwagi zatem na specyfikę sprawy i wskazane czynności organu należy przyjąć, że zwłoka nie ma charakteru rażącego w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270) orzekł jak w sentencji wyroku.