Uzasadnienie
E.G., pismem z dnia 26 stycznia 2015 r., działając przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]".
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że wniosek został złożony w dniu 25 września 2009 r. oraz że organ do chwili obecnej nie wydał stosownego rozstrzygnięcia, mimo, że był wzywany do wskazania terminu jej zakończenia.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że przed organem prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ podkreślił, że zgodnie z tym przepisem jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką oraz że w celu zakończenia postępowania zostanie zlecone wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona.
Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Podkreślić należy, że analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy przekazanych do Sądu wraz ze złożoną skargą wskazuje, iż wniosek E.G. z dnia 22 września 2009 r. o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość [...] wpłynął do organu w dniu 25 września 2009 r. Po wpłynięciu powyższego wniosku organ prowadził postępowanie wyjaśniające i podejmował czynności mające na celu jego rozpoznanie. Przy czym zaznaczyć trzeba, że podejmowane działania miały w szczególności na celu ustalenie wszystkich stron postępowania. Zwracano się m.in. o udostępnienie stosownych danych osobowych do MSWiA Centrum Personalizacji Dokumentów (wnioski z dnia 27 kwietnia 2010 r.), występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o wskazanie adresów, aktów zgonu, aktów małżeństwa, postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku czy też aktów poświadczenia dziedziczenia (np. pismo z dnia 24 czerwca 2010 r. skierowane m.in. do pełnomocnika skarżącego, pismo z dnia 1 października 2010 r. skierowane do Archiwum USC w W., pisma z dnia 21 kwietnia 2010 r. i 19 lipca 2011 r. skierowane do Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Urzędu W., pisma z dnia 19 lipca 2011 r. skierowane do Archiwum Państwowego oraz do Archiwum Akt Nowych, pismo z dnia 12 stycznia 2012 r. skierowane do ustalonych przez organ stron postępowania).
Jednakże – co wymaga podkreślenia – nie można uznać, że czynności te podejmowane były zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej przepisach kpa. Jak wskazano organ skupił się w istocie na ustalaniu kręgu osób będących stronami, a pomiędzy kolejnymi podejmowanymi przez organ działaniami zachodziły wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Nie można zatem uznać, że organ na bieżąco interesował się sprawą. Z analizy akt wynika przy tym, że po wystosowaniu pisma z dnia 13 stycznia 2012 r., którym poinformowano m.in. skarżącego o niemożności załatwienia sprawy do czasu ustalenia wszystkich stron postępowania, kolejną podjętą przez organ czynnością było wystosowanie pisma z dnia 12 grudnia 2013 r. do Zarządu Dróg Miejskich w W. zawierającego prośbę o przesłanie stosownych informacji i dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Istotne jest przy tym, że postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione przez skarżącego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia, co miało miejsce w dniu 23 września 2014 r. Wyznaczony przez Wojewodę termin nie został przez organ zachowany.
W ocenie Sądu okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie, mając na względzie charakter i stopień jej skomplikowania wynikający w szczególności z konieczności ustalenia wszystkich właścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych, a także uwzględniając fakt, że Prezydent mimo, iż z przekroczeniem terminów określonych w kpa, to podejmował jednak czynności mające na celu jej wyjaśnienie i załatwienie, Sąd uznał, że bezczynność nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu ponadto z uwagi na wskazany wyżej charakter sprawy zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.