Uzasadnienie
M. S. i J. S., pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. "[...]" nr rej. [...],[...].
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili przebieg dotychczasowego postępowania podkreślając, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. wystąpiono do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zaznaczyli, że negatywna decyzja dekretowa wydana została w dniu [...] marca 2013 r. i mimo ustalenia w sprawie dekretowej wszystkich istotnych dla odszkodowania kwestii organ nadal prowadził postępowanie odszkodowawcze. Kolejne wyznaczane przez organ terminy załatwienia sprawy nie zostały zaś dotrzymane. Skarżący podkreślili ponadto, że w sprawie nie został dotychczas sporządzony operat szacunkowy oraz że część podejmowanych przez organ działań – ich zdaniem – jest zbyteczna.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że przed organem prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 w/w ustawy. Do uzyskania kompletu niezbędnej dokumentacji pozostaje wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Organ zaznaczył ponadto, że z uwagi na dużą ilość spraw oczekujących na zlecenie operatu szacunkowego nie zostało jeszcze zlecone jego wykonanie. Przed wydaniem decyzji koniczne jest jeszcze zabezpieczenie środków pieniężnych na jej realizację. Pismem z dnia [...] września 2015 r. strony zostały zaś poinformowane o aktualnym stanie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 4 tej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu skarga na przewlekle prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. jest uzasadniona.
Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
Zgodnie zaś z art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
W orzecznictwie podkreśla się z kolei, że przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy indywidualnej.
Przewlekłość postępowania obejmuje więc takie przypadki prowadzenia postępowania w sprawach indywidualnych jak wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekle prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej sąd administracyjny bada zatem, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia.
Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wskazuje, że wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość złożony został w dniu [...] lipca 2012 r. W dniu [...] marca 2013 r. wydana zaś została decyzja nr [...] odmawiająca J. S. i M. S. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...], hip. "[...]" rej. hip. [...], [...].
Jak wynika z akt sprawy organ podjął czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia po wydaniu przedmiotowej decyzji dekretowej. Zwracano się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie stosownych dokumentów i informacji dotyczących nieruchomości, niezbędnych do rozpoznania wniosku (np. pismo z dnia [...] kwietnia 2013 r. skierowane do Biura Geodezji i Katastru, pismo z dnia [...] czerwca 2013 r. i z dnia [...] października 2013 r. skierowane do Archiwum Państwowego, pismo z dnia [...] grudnia 2013 r. skierowane do Delegatury BGN dla Dzielnicy [...], pismo z dnia [...] kwietnia 2014 r. skierowane od Wydziału Infrastruktury w Dzielnicy [...], pismo z dnia [...] lipca 2014 r. skierowane do Delegatury BGN dla Dzielnicy [...]). Stosownymi pismami informowano też strony o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie oraz o przewidywanym terminie rozpoznania wniosku.
Jednakże – zdaniem Sądu – nie można uznać, że działania te miały charakter efektywny, prowadzący do szybkiego zakończenia postępowania. Jak wskazano organ ograniczył się w zasadzie do wystosowania nielicznych pism, pomiędzy kolejnymi czynnościami zachodziły zaś kilkumiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy, a od dnia [...] lipca 2014 r. (tj. od dnia uzyskania odpowiedzi z BGN Delegatury w Dzielnicy [...]) do dnia wniesienia skargi na przewlekłość (tj. do [...] sierpnia 2015 r.) w przedmiotowej sprawie nie podejmowane były w istocie jakiekolwiek działania mające na celu jej załatwienie. Za działania takie nie można bowiem uznać wystosowania pism informujących o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie jej zakończenia, co miało miejsce m.in. w dniu [...] listopada 2014 r., [...] kwietnia 2015 r., a następnie w dniu [...] września 2015 r. Przy czym zaznaczyć trzeba, że stosowne pisma kierowane były zwykle po interwencji ze strony skarżących (tj. po wniesieniu zażalenia do organu wyższego stopnia, czy też skargi na przewlekłość postępowania), a wyznaczone w tych pismach kolejne terminy załatwienia sprawy w istocie nie zostały dochowane.
Do dnia rozpoznania skargi przez Sąd, tj. do dnia 17 listopada 2015 r., stosowna decyzja nie została wydana. Istotne jest przy tym, że z analizy akt wynika, iż w sprawie nie zlecono dotychczas sporządzenia stosownego operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, mimo, że jego sporządzenie jest konieczną przesłanką rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania. Powyższe zdaniem Sądu świadczy o opieszałości organu oraz o nieuzasadnionym przedłużaniu postępowania.
W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. jest w pełni uzasadniona. W ocenie Sądu wskazany organ administracji publicznej – wbrew obowiązkom określonym w powołanych wyżej przepisach kpa - nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Jak wskazano czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego, podejmowane były opieszale, w dość znacznych odstępach czasu, zwykle po interwencji ze strony skarżących. Nie można zatem przyjąć, że organ na bieżąco interesował się sprawą. Podawane zaś w odpowiedzi na skargę przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, tj. konieczność sporządzenia operatu szacunkowego i duża ilość spraw oczekujących na jego zlecenie, w żaden sposób nie usprawiedliwiają przewlekłości organu.
Stosownie natomiast do treści art. 149 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec podejmowania przez Prezydenta W. czynności mających na celu zakończenie sprawy ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając zaś na względzie charakter i stopień skomplikowania sprawy oraz fakt, że w sprawie istnieje potrzeba sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie trzech miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.