Uzasadnienie
M. K. (dalej: skarżący), pismem z 16 października 2017 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 7 lutego 2017 r., o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] objętą księgą hip. nr [...].
Z uwagi na brak podejmowanych czynności przez Prezydenta [...], skarżący pismem z 6 października 2017 r. (data wpływu: 10 października 2017 r.), złożył do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2645/15, a także na załącznik do zarządzenia nr [...] Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016 r., wskazał, że w przypadku braku możliwości ustalenia wszystkich stron, postępowanie odszkodowawcze może być prowadzone w odniesieniu jedynie do następców prawnych, którzy złożyli wniosek z uwagi na podzielny charakter roszczenia o odszkodowanie. Zdaniem skarżącego z tego też powodu należy uznać, że brak ustalenia w niniejszej sprawie spadkobierców pozostałych uprawnionych, tj. spadkobierców dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości: S. Ś. i J. B., nie stanowią przeszkody w rozpoznaniu sprawy w zakresie udziału przypadającego na F. S., którego następcą prawnym jest skarżący.
Skarżący podniósł, że do dnia wniesienia skargi sprawa nie została rozpatrzona. Prezydent [...] nie podjął żadnych działań w tym celu. Nie zawiadomił również skarżącego o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Nie wyznaczył nowego terminu na załatwienie sprawy.
Mając powyższe na uwadze wniósł o: 1) wyznaczenie Prezydentowi [...] 3-miesięcznego terminu na załatwienie sprawy;
- 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie wniesionej skargi w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi w całości. Wskazał, że prowadzone jest postępowanie administracyjne z wniosku spadkobiercy dawnego właściciela o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...]. Jednakże z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dokumentacji, czy w sprawie przedmiotowej nieruchomości występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji oraz z uwagi na bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań – nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy we wcześniejszym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 4 powołanej wyżej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu skarga M. K. na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa., organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa., lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).
Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Z akt sprawy wynika, że wniesienie skargi na bezczynność Prezydenta [...], poprzedziło złożenie przez skarżącego do Wojewody [...] zażalenia. Tym samym został spełniony wymóg skuteczności złożenia skargi na bezczynność organu.
Oceniając merytorycznie zasadność skargi należy podkreślić, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustanowionego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działanie w toku rozpoznania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie przez Sąd, czy stwierdzona bezczynność była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie ppsa., czy też nie.
W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków, wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Przedmiotowy wniosek z 7 lutego 2017 r., o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w [...] przy ul. [...] objętą księgą hip. nr [...] został złożony do organu 14 lutego 2017 r.
Skarga na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomości została wniesiona do Sądu pismem z 16 października 2017 r.
Jak wynika z akt sprawy do dnia wniesienia skargi Prezydent [...] nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w Warszawie przy ul. [...] objętą księgą hip. nr [...]. Zaskarżony organ nie podjął żadnych czynności w tej sprawie. Nie zawiadomił również skarżącego o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy, a także nie wyznaczył nowego terminu na załatwienie sprawy.
W dacie złożenia skargi, Prezydent [...] pozostawał w bezczynności, gdyż wbrew obowiązkom wynikającym z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa., nie załatwił sprawy wniosku o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość.
Nie ulega zatem wątpliwości, że skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona. Zdaniem Sądu organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków, wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa.
Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru.
Sąd rozpoznając niniejszą skargę uznał, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotowy wniosek został złożony do organu 14 lutego 2017 r. Do dnia wniesienia skargi organ nie rozpoznał ww. wniosku. Sąd wziął jednak pod uwagę, że przedmiotowy wniosek o przyznanie odszkodowania został złożony w nieodległym okresie. Ponadto Sądowi z urzędu znana jest także ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...], dotyczących dekretu z 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz ich stopień skomplikowania, wynikający z konieczności czynienia ustaleń stanu faktycznego, mającego miejsce przeszło 60 lat temu. Okoliczności te oczywiście nie uwalniają organu od obowiązku załatwienia sprawy w terminie określonym w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, niemniej jednak muszą być uwzględnione przy ocenie charakteru naruszenia prawa przez organ.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 powołanej wyżej ustawy.