Uzasadnienie
Pismem z [...] maja 2015 r. Z. L. i J. S. złożyli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], uregulowanej w księdze hipotecznej "[...]", rej. hip. - W [...]. Wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt po uprawomocnieniu się orzeczenia, stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania
W uzasadnieniu skargi podali, że wnioskiem z [...] lutego 2005 r. (złożonym do organu [...] lutego 2005 r.) Z. L. i D. S. wniosły o odszkodowanie za nieruchomość.
Prezydent [...] decyzją z [...] sierpnia 2006 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania. Decyzję tę utrzymał w mocy Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2007 r., nr [...].
Na skutek skargi Z. L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1011/07 - uchylił decyzje Wojewody [...] i Prezydenta [...].
Następnie Prezydent [...] decyzją z [...] marca 2010 r. nr [...] ponownie odmówił przyznania odszkodowania. Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2010 r., nr [...] uchylił decyzję Prezydenta w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Z uwagi na bezczynność Prezydenta [...] Z. L. i J. S. (następca prawny D. S.) złożyli zażalenie do Wojewody [...], który postanowieniem z [...] lutego 2013 r., nr [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin do rozstrzygnięcia sprawy - do [...] marca 2013 r.
Decyzją z [...] marca 2013 r., nr [...] Prezydent [...] ponownie odmówił Z. L. i J. S. przyznania odszkodowania za nieruchomość, a Wojewoda [...] po rozpatrzeniu ich odwołania decyzją z [...] maja 2013 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wobec bezczynności organu skarżący złożyli do Wojewody [...] zażalenie. Wojewoda postanowieniem z [...] lutego 2015 r., nr [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] - miesięczny termin na załatwienie sprawy, licząc od daty doręczenia postanowienia.
Postanowienie zostało doręczone organowi I instancji [...] lutego 2015 r. Przez okres ponad trzech miesięcy w sprawie nie przeprowadzono żadnych czynności, a ponadto skarżący nie zostali zawiadomieni o nowym terminie załatwienia sprawy, zgodnie z art. 35 § 3 kpa.
Zdaniem skarżących powyżej wskazane okoliczności świadczą o ewidentnym lekceważeniu przez Prezydenta [...] terminu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skarżący podali, że są zaawansowani wiekowo.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że prowadzi w trybie art. 215 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za w/w działkę. Postępowanie to znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie, czy spełnia ona przesłanki wyznaczone w art. 215 tej ustawy.
Organ przywołał wydane w sprawie decyzje i wyrok tutejszego Sądu. Zaznaczył, że zebrał cały możliwy materiał dowodowy. Przytoczył treść przepisu art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podniósł, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających, że dawna właścicielka, bądź też jej następcy prawni faktycznie władali gospodarstwem rolnym w dniu [...] kwietnia 1958r.
Organ stwierdził, że ponieważ następcy prawni dawnych właścicieli nie prowadzili gospodarstwa rolnego, zatem nie można uznać, że nastąpiła utrata posiadania tego gospodarstwa po dniu [...] kwietnia 1958 r. Pismem z [...] września 2015 r. organ zwrócił się do pełnomocnika stron o dostarczenie dokumentów potwierdzających, iż dawni właściciele prowadzili gospodarstwo rolne i utracili możliwość władania nieruchomością po [...] kwietnia 1958 r.
Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżących oświadczył, że skarżąca zmarła. Przedłożył odpis skrócony aktu zgonu skarżącej oraz protokół z otwarcia i ogłoszenia jej testamentu.
Postanowieniem z 11 grudnia 2015 r. Sąd na postawie art. 124 § 1 pkt 1 ppsa zawiesił postępowanie sądowe.
Pismem z [...] marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego J. S. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. Do pisma załączył akt poświadczenia dziedziczenia z [...] marca 2016 r., A nr [...], sporządzony przez notariusza A. Z. z kancelarii w [...], z którego wynika, że spadek po Z. L. nabyli: córka T. T., syn W. F. i wnuk R. R. - w częściach równych. Pełnomocnik skarżącego G. K. przedłożył także pełnomocnictwo od wyżej wskazanych spadkobierców do reprezentowania ich w niniejszym postępowaniu.
Postanowieniem z 23 marca 2016 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.
Na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżących poparł skargę i oświadczył, że decyzja nie została wydana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Należy podkreślić, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 kpa). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Przepisy te wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 tj. zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Wskazać należy, że z uwagi na datę złożenia skargi, ma w sprawie zastosowanie wyżej powołany przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2015 r. poz. 658), tj. w brzmieniu przed zmianą która weszła w życie od 15 sierpnia 2015 r.
Bezsporne jest, że Prezydent do dnia wyrokowania nie rozpoznał sprawy. Wprawdzie wcześniej organ wydawał decyzje, jednakże były one uchylane przez Sąd lub organ odwoławczy.
Wojewoda [...] po wydaniu decyzji z [...] maja 2013 r. przekazał akta sprawy do organu I instancji w dniu [...] lipca 2013 r. Od daty zwrotu akt Prezydent nie podjął żadnej czynności w sprawie. Również czynności tych nie podejmował po wydaniu przez Wojewodę [...] postanowienia z [...] lutego 2015 r. - w trybie art. 37 § 2 kpa- uznającego zażalenie za uzasadnione. Nie dochował również terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody.
Dopiero na skutek wniesionej skargi na bezczynność organ wezwał pełnomocnika stron pismem z 23 września 2015 r. (więc po prawie czterech miesiącach) do wykazania przesłanek z art. 215 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z przyczyn wyżej wskazanych nie ulega wątpliwości, że postępowanie Prezydenta pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości wyrażoną w art. 12 kpa. Takie procedowanie podważa także wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu bezczynność organu ma charakteru rażący. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Organ od [...] lipca 2013 r., tj. prawie trzy lata nie podejmuje czynności w sprawie (poza skierowaniem do pełnomocnika skarżących pisma z [...] września 2015 r.). Wniosek o odszkodowanie został złożony w 2005 r. Jedna z wnioskodawczyń (a skarżąca w niniejszej sprawie) zmarła.
Skarżący J. S. jest w podeszłym wieku. Okres ponad 11 lat jest wystarczającym czasem na rozpoznanie wniosku, nawet gdy sprawa ma historyczny charakter i wymaga zgromadzenia szeregu dokumentów. Organ nie wskazywał również terminów załatwienia sprawy.
Mając na uwadze wszystkie wyżej podniesione okoliczności Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa (w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r.) orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.