Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. M. K. i H. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] września 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r., nr [...] w części dotyczącej działki nr [...], w zakresie w jakim obejmuje ona dawną działkę nr [...]. Decyzja Wojewoda została wydana na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) i dotyczyła stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonej w [...], oznaczonej jako działki o nr: [...] o łącznej powierzchni [...] ha.
Skarżący wskazali, że Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody, lecz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt 3063/14 uchylił postanowienia organów obu instancji. Sąd zalecił mi.n. organowi, aby ten w ramach ponownego postępowania ustalił, jakie postępowania o zwrot sprzedanych przez skarżących nieruchomości toczą się lub toczyły i jaki jest ich ostateczny rezultat. Dopiero w oparciu o konkretne ustalenia dotyczące sposobu zakończenia postępowania zwrotowego i w konsekwencji posiadania (lub nie) przez skarżących tytułu prawnego do działki nr [...], a zwłaszcza dotyczące przedmiotowej działki nr [...], organ w oparciu o całość zgromadzonego materiału dowodowego wypowie się co do istnienia po stronie skarżących interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r.
Wobec braku wydania przez organ rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie M. K. i H. K., pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r., wezwali Ministra Infrastruktury i Rozwoju do usunięcia naruszenia prawa, zaś ww. skargą na bezczynność organu z dnia 27 sierpnia 2015 r. wnieśli o zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Rozwoju do zakończenia przedmiotowego postępowania poprzez wydanie odpowiedniego aktu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie wskazując, że prawomocny wyrok z dnia 17 marca 2015 r. wpłynął do organu w dniu 1 lipca 2015 r. Pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania. Jednocześnie, organ wystąpił do Wojewody [...] o przesłanie akt administracyjnych dotyczących decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2014 r. dotyczącą zwrotu skarżącym nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...], oznaczonej nr [...]. Przedmiotowe akta wpłynęły do organu w dniu 7 września 2015 r. Na podstawie akt ustalono, iż postępowanie o zwrot działki nr [...] nie zostało zakończone albowiem na podstawie postanowienia Starosty [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], na wniosek skarżących, zostało zawieszone.
Wobec powyższego Minister stwierdził, że zaistniała podstawa do zawieszenia postępowania z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r. w żądanym zakresie - co uczynił postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...]. Minister wskazał, że postanowienie zostało wydane przed upływem 2 miesięcy od uzyskania prawomocnego wyroku z dnia 17 marca 2015 r. oraz po upływie 23 dni od uzyskania akt postępowania zwrotowego.
Pismem z dnia 12 listopada 2015 r. skarżący odnieśli się do odpowiedzi Ministra na skargę podnosząc m.in., że powodem zawieszenia postępowania zwrotowego przez Starostę [...] w listopadzie 2013 r. była okoliczność, iż strony złożyły wniosek z dnia [...] września 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody, tym samym zawieszając postępowanie nadzorcze Minister naruszył przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. art. 149 § 1a, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postanowienia z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonej w [...], oznaczonej jako działki o nr: [...] o łącznej powierzchni [...] ha, w części dotyczącej działki nr [...], w zakresie w jakim obejmuje ona dawną działkę nr [...] - orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2013 r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. stanowi bowiem akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji.
Jak wynika z postanowienia Ministra z dnia [...] września 2015 r. o zawieszeniu postępowania, strona została pouczona o przysługujących środkach zaskarżenia od tego postanowienia. Inaczej mówiąc, Sąd w ramach oceny skargi na bezczynność organu nie jest uprawniony do kontroli postanowienia organu I instancji o zawieszeniu postępowania. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2013 r. (pkt 2 sentencji wyroku).
Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność (jak w niniejszej sprawie) lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. (aktualnie art. 149 § 1a p.p.s.a.), że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: htt://orzeczenia.nsa.gov.pl).Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. I tak, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu.
Taka sytuacja, w ocenie Sądu, nie miała miejsca. Wniosek M. K. i H. K. został pierwotnie rozpoznany postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] utrzymującym w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Nie oceniając zasadności powyższych rozstrzygnięć, bo ocena ich została dokonana już w wyroku Sądu z dnia 17 marca 2015 r., stwierdzić jedynie należy, że organ nie lekceważył praw stron domagających się czynności organu a jedynie wydał postanowienia niezgodnie z ich oczekiwaniem, które to we właściwym trybie zostały poddane kontroli sądowej a w jej wyniku zostały uchylone. Zdaniem Sądu, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa przez Ministra w sytuacji kiedy ten podjął czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z wytycznymi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2015 r. Przede wszystkim zauważenia wymaga, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku - w dniu 1 lipca 2015 r. - organ wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] we wskazanej wyżej części (zawiadomienie z dnia 20 sierpnia 2015 r.) oraz wystąpił do Wojewody [...] o akta postępowania zwrotowego dotyczącego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...].
Wprawdzie nie sposób nie zauważyć, że powyższe działania organ podjął dopiero w konsekwencji wezwania strony z dnia 17 sierpnia 2015 r. do usunięcia naruszenia prawa – co godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) - jednakże dla uznania rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów do załatwienia sprawy, o których mowa w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Przekroczenie tych terminów musi być znaczne.
Jednocześnie, Sąd nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżących o zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Rozwoju do ukarania dyscyplinarnego pracownika organu. Rozpatrywanie tego rodzaju wniosków nie mieści się w katalogu spraw wskazanych w art. 3 p.p.s.a., należących do właściwości sądu administracyjnego.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 wyroku. W punkcie 1 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.