Uzasadnienie
W dniu 23 lipca 2004 r. wpłynął do Urzędu [...] wniosek M. C. i L. W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (d. [...]) oznaczoną nr hip. [...].
Pismem z dnia 7 września 2004 r. Prezydent [...] zwrócił się do wnioskodawców i do J. M. o przesłanie adresów współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców oraz postanowień sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, poświadczających następstwo prawne po współwłaścicielach opisanej nieruchomości.
Pismem z dnia 2 września 2005 r. Prezydent [...] wystąpił do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie kopii mapy ewidencyjnej i wydruku informacji z rejestru gruntów.
Pismem z dnia 20 stycznia 2006 r. Prezydent [...] zwrócił się do Archiwum Państwowego [...] o przesłanie materiałów z lat 1945-1965 dotyczących budynków, kopii planu zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. oraz informacji, czy w zasobie archiwum, w zbiorze Zarządu Miejskiego lub Prezydium Rady Narodowej [...], znajdują się akta dotyczące przedmiotowej nieruchomości.
Pismem z dnia 22 lipca 2009 r. Prezydent [...] wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego [...] o przesłanie aktu zgonu Z. B. zmarłej w dniu [...] sierpnia 1980 r.
Pismem z dnia 1 grudnia 2014 r. M. C. poinformowała organ, że jest spadkobierczynią zmarłej w dniu [...] kwietnia 2013 r. M. C. i jednocześnie przedłożyła postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] lutego 2013 r. sygn. akt I [...] [...].
Pismem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Prezydent [...] wystąpił do M. C. o nadesłanie dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po S. M., H. z M., Z. G., Z. z M., J. z S. i M. S. oraz odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po E. W. i J. W., A. P., J. M., W. G. i J. D. wraz z postanowieniem o sprostowaniu oczywistej omyłki w tym postanowieniu. Organ wezwał również o nadesłanie adresu korespondencyjnego S. C. i J. S. oraz pisma, w którym wskazany zostanie przez L. W. pełnomocnik do doręczeń w Polsce.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], uznał za uzasadnione zażalenie M. C. na niezałatwienie przez Prezydenta [...] w terminie sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] d. [...] nr hip. [...] i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia.
Akta zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 16 czerwca 2015 r.
Pismem z dnia 14 stycznia 2016 r. M. C. wezwała organ do wykonania ww. postanowienia Wojewody w terminie 3 dni od daty otrzymania tego pisma.
Pismem z dnia 22 stycznia 2016 r. M. C. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2004 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (dawnej [...]), pochodzącą z dawnej księgi hipotecznej oznaczonej hip. [...], stanowiącej dawną działkę o pow. [...] łokci kwadratowych. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w związku z brakiem stosownych działań ze strony Prezydenta [...] oraz przekroczeniem ustawowych terminów na załatwienie sprawy, wniosła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Przy czym termin na załatwienie sprawy wyznaczony przez Wojewodę został również przekroczony, a Prezydent [...] w dalszym ciągu pozostaje bezczynny, mimo braku przeszkód formalnych i merytorycznych dla załatwienia sprawy.
Co więcej, organ prowadzący postępowanie w przedmiocie odszkodowania nie wskazał jakiejkolwiek przyczyny przekroczenia terminu wyznaczonego przez siebie ani tym bardziej wskazanego przez Wojewodę w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2015 r. W związku z powyższym niniejsza skarga jest zasadna.
Pismem z dnia 23 czerwca 2016 r. organ wezwał M. C., w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość, do udzielenia odpowiedzi na pismo z dnia 29 kwietnia 2016 r., w którym zwrócono się o dostarczenie dokumentów potwierdzających następstwo prawne oraz podanie adresów korespondencyjnych pozostałych stron postępowania. Jednocześnie organ poinformował, iż dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po otrzymaniu ww. dokumentów.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z dnia 23 czerwca 2016 r. skarżąca została wezwana do udzielenia odpowiedzi na pismo organu z dnia 29 kwietnia 2015 r., jednocześnie organ poinformował skarżącą, iż dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po otrzymaniu dokumentów potwierdzających następstwo prawne po osobach wymienionych w tym piśmie oraz uzyskaniu adresów korespondencyjnych wszystkich stron prowadzonego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do treści art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).
W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a./ (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lipca 2004 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (d. [...]) oznaczoną nr hop. [...]. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 23 lipca 2004 i od momentu wpływu do organu tego wniosku rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu przepisanego terminu Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu.
Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin czteromiesięczny dla załatwienia w/w wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że Prezydent [...] dokonywał czynności w sprawie niesystematycznie, w znacznych odstępach czasu.
Ponadto zauważyć należy, że organ oprócz niedotrzymania terminu załatwienia sprawy wynikającego z przepisów k.p.a., zignorował także termin wskazany przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], jak również monit skarżącej z dnia 14 stycznia 2016 r. Jednocześnie organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie poinformował stron postępowania o przyczynie niedotrzymania wyznaczonego terminu zakończenia sprawy oraz o nowym terminie wydania decyzji. Sąd podkreśla jednocześnie, że czynności dokonane przez organ w niniejszej sprawie, na przestrzeni ponad 11 lat, Prezydent [...] mógł niewątpliwie dokonać w czasie znacznie krótszym. Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia licznych dokumentów.
Ponadto brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Wobec powyższego w ocenie Sądu bezczynność w prowadzeniu sprawy miała charakter rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie zdecydowanie krótszym. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.