Uzasadnienie
E. L., A. L., A. L., A. K. i J. L. pismem z dnia 3 listopada 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako "Nieruchomość nr [...] i [...] w przedmieściu [...] lit. [...]", złożonego przez ich poprzedników prawnych.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Skarżący złożyli do Prezydenta [...] wniosek z dnia 15 grudnia 2014 r. o rozpoznanie wniosku złożonego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] przez S. i J. M. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości.
Pismem z dnia 1 marca 2017 r. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta w terminie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] uznało zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do 31 maja 2017r.
W skardze na bezczynność skarżący zarzucili Prezydentowi niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie oraz prowadzenie postępowania dłużej niż jest to konieczne i uzasadnione, w sytuacji gdy brak jest przeszkód do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostanie zakończone niezwłocznie po zebraniu całości materiału dowodowego. Dodał, że nie odnaleziono wniosku dekretowego, a ponadto wyjaśnienia wymaga kwestia daty budowy budynku posadowionego na przedmiotowej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku skarżących z dnia 15 grudnia 2014 r. o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku uznać należy za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenie postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Sąd wziął również pod uwagę okoliczność, że w aktach sprawy brak jest wniosku dekretowego, na który powołują się skarżący, która to okoliczność w przypadku jego nieodnalezienia winna determinować organ do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia biorąc pod uwagę, że wniosek z dnia 15 grudnia 2014r. stanowi jego kontynuację. Na obecnym etapie postępowania Sąd nie przesądza czy wniosek dekretowy w ogóle został złożony, gdyż poza twierdzeniem skarżących w aktach sprawy, jak wskazano wyżej brak takiego wniosku.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego stanowiący kontynuację wcześniejszego wniosku wpłynął do Prezydenta w dniu 15 grudnia 2014 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Pierwszą czynność w sprawie organ podjął w dniu 6 lutego 2015 r., kiedy zwrócił się do Archiwum w celu ustalenia czy w sprawie niniejszej został złożony wniosek dekretowy. Następna czynność została podjęta w dniu 6 kwietnia 2016r. W dniu 13 października 2015r. sporządzona została opinia geodezyjna dotycząca przedmiotowej nieruchomości.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości w celu wydzielenia działki będącej przedmiotem postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Pismem z 24 kwietnia 2017r. Minister Finansów w odpowiedzi na pismo Prezydenta z 22 marca 2017r. poinformował, że dostępnej dokumentacji nie wynika, aby na podstawie międzynarodowych umów indemnizacyjnych ubiegano się lub otrzymano odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Z akt administracyjny sprawy nie wynika, żeby organ podjął jakiekolwiek inne czynności w sprawie, co prowadzi do wniosku, że pozostaje on w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Zaznaczenia wymaga, że organ przez ponad trzy lata nie podejmował czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy. Brak podejmowana działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.