Uzasadnienie
W dniu [...] W.B. wniósł skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w związku z nierozpatrzeniem wniosku z dnia [...] o stwierdzenie nieważności – między innymi - decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] ([...]) oraz poprzedzającego ją orzeczenia z dnia [...] ([...]) Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] o odszkodowaniu na rzecz M.Z., P.Z. oraz K.B. za wywłaszczoną nieruchomość w [...], pgr. I.kat. [...].
Sprawa miała następujący przebieg:
Pismem z dnia [...] złożonym przez J.R., M.R., A.R., R.Z., K.P., E.S., B.Z., K. K., M. Z., S.Z., S.B., W.B., oraz K.K. wnioskodawcy domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] (który rozszerzyli pismem z dnia [...] o decyzję z dnia[...]).
Dnia [...] organ poinformował, że w związku z niemożnością rozpatrzenia sprawy w terminie z art. 35 kpa, przewidywany termin wyznaczył do dnia [...]. Również pismem z dnia [...] wezwał stronę do nadesłania dokumentów, który brak strona uzupełniła pismem z dnia [...].
W związku z nierozpatrzeniem sprawy we wskazanym terminie skarżący pismem z dnia [...] wniósł o przyśpieszenie rozpatrzenia sprawy. W związku z brakiem odpowiedzi ponownie w dniu [...] wystosował ponaglenie i wyjaśnienie przyczyn powstałej zwłoki, na które również nie udzielono odpowiedzi.
W ślad za powyższymi wnioskami skarżący pismem z dnia [...] wezwał Ministra do usunięcia naruszenia interesu prawnego, a w dniu [...] złożył ww. skargę domagając się m.in. zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w określonym terminie, stwierdzenie, że bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny.
Strona przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania i powołując się na art. 35 i 36 kpa stwierdziła, że brak jakiejkolwiek reakcji na wniosek o przyśpieszenie rozpatrzenia sprawy i wyjaśnienie przyczyn zwłoki, przez ponad pół roku, a także brak odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego wskazuje, że bezczynności miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co przemawia za wymierzeniem odpowiednio dotkliwej grzywny.
Skarżący wskazał, że [...] Minister zawiadomił strony, na podstawie art. 61 § 4 w zw. z 157 § 1 kpa, o prowadzonym postępowaniu oraz o treści art. 10 § 1 kpa, a także obowiązkach wynikających z art. 41 § 1 kpa. Ponadto wyznaczył nowy termin rozpoznania sprawy do dnia [...].
Pismem z dnia [...] organ ponownie przedłużył termin rozpatrzenia sprawy do [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że przy piśmie z dnia [...] nadesłano oryginał 9 tomów akt archiwalnych, które liczą [...] stron. Analiza ww. dokumentów wskazuje, iż materiał jest niekompletny, gdyż zaginęły dwa tomy akt o nr [...] i nr [...]. Kwerenda w ww. aktach nie doprowadziła do odnalezienia akt postępowania zakończonego ww. orzeczeniem z dnia [...] oraz oryginalnego egzemplarza ww. orzeczenia.
Zachodzi więc konieczność przeprowadzenia czasochłonnego skomparowania zebranego materiału dowodowego i wysuwania wniosków co do czynności podjętych w postępowaniu zakończonym orzeczeniem z [...] w oparciu o akta archiwalne dotyczące innych orzeczeń rozstrzygających o przyznaniu odszkodowania za inne, sąsiednie nieruchomości wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] nr [...].
Organ wskazał również, że przygotowano projekt rozstrzygnięcia, jednak skomplikowany charakter sprawy oraz bardzo obszerny i niekompletny materiał archiwalny uniemożliwił wydanie orzeczenia w terminie określonym w art. 35 kpa.
W piśmie z dnia [...] skarżący podniósł, że mimo upływu 4 miesięcy od udzielenia odpowiedzi na skargę, w której organ wskazał, że przygotowano projekt decyzji, rozstrzygnięcia nie wydał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Skarżący domagał się od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej rozpatrzenia wniosku z dnia [...] dotyczącego stwierdzenia nieważności – między innymi - decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia z dnia [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] przyznającego odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Wobec nierozpatrzenia wniosku złożył skargę na bezczynność organu, po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa.
Wyjaśnić zatem należy, iż zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W świetle przytoczonego przepisu wydanie przez organ aktu administracyjnego powoduje, że ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co skutkuje umorzeniem postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, bowiem Sąd nie może już zobowiązać organu do wydania rozstrzygnięcia. Niemniej okoliczność ta nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
O uwzględnieniu skargi w omawianym przedmiocie można mówić nie tylko wtedy, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w zakreślonym terminie, ale również wtedy gdy zgodnie z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. uwzględniając skargę, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienie skargi orzeka z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. W konsekwencji rozstrzygnięcie sprawy po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie powoduje, że w zakresie orzeczenia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 publ. baza orzeczeń nsa).
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik organu złożył oświadczenie, że decyzją z dnia [...] Minister stwierdził nieważność decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] składając jednocześnie do akt sprawy potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię wymienionej decyzji.
W tej sytuacji Sąd umorzył postępowanie w zakresie ewentualnego zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] uzupełnionego w dniu [...].
Oceniając natomiast, czy bezczynność organu w sposób rażący narusza prawo Sąd miał na uwadze, że wniosek o stwierdzenie nieważności - jak wskazuje prezentata - wpłynął do organu w dniu [...], co oznacza, że w tej dacie zostało wszczęte postępowanie. Pierwszą czynnością jaką organ podjął w sprawie było pismo nadane w dniu [...] przekazujące wniosek o stwierdzenie nieważności, w trybie art. 65 § 1 k.p.a., Wojewodzie [...] według właściwości.
Od [...] do [...] postępowanie prowadził Wojewoda [...], tj. do złożenia wniosku o wskazanie przez Prezesa Rady Ministrów negatywnego organu właściwego. Pismem z dnia [...] Minister uznał swoją właściwość.
W dniu [...] strony rozszerzyły wniosek o stwierdzenie nieważności o decyzję Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej z dnia [...].
Kolejne czynności organ podjął dopiero w dniu [...] zwracając się m.in. do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po M. i P. Z. do Urzędu Miasta [...] o uwierzytelnione kopie akt.
Pismem z dnia [...] organ poinformował strony o niemożności rozpatrzenia sprawy w terminie oraz, że sprawa zostanie rozpatrzona do [...].
W dniu [...] organ otrzymał informację, że akta przechowywane są w Archiwum Zakładowym Urzędu Miasta [...].
W dniu [...] pełnomocnik wskazał osoby legitymowane do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, a w dniu [...] przesłał na tę okoliczność stosowne dokumenty.
Dnia [...] organ otrzymał oryginały akt dotyczące ww. decyzji.
W dniach [...] i [...] strony wniosły o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a w dniu [...] wzywają do usunięcia naruszenia prawa.
W dniu [...] organ ponownie informuje, że tym razem sprawa zostanie rozpatrzona do dnia [...].
Decyzją z dnia [...] organ rozpoznał wniosek stron z dnia [...] uzupełniony w [...] jedynie poprzez stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji.
Z zestawienia opisanych wyżej czynności organu oraz przerw w działaniu organu wynika, że postępowanie było prowadzone z rażącym naruszeniem art. 35 § 3 k.p.a. Sąd miał na uwadze przede wszystkim okresy zwłoki: od [...] (złożenie wniosku) do [...] (niezasadne przekazanie wniosku według właściwości) tj. blisko [...] miesięcy; od [...] (Minister uznał swoją właściwość) do [...] (organ podejmuje kolejne czynności) tj. ponad [...] miesięcy oraz od [...] (doręczenie oryginały akt) do [...] (wydanie decyzji) tj. kolejne [...] miesięcy – do daje w sumie ponad [...] roku. Opieszałość organu, prowadząca do tak znacznej zwłoki w rozpatrzeniu wniosku – nawet przy uwzględnieniu obszerności i niekompletności materiału dowodowego – w świetle terminów obowiązujących organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy ma niewątpliwie charakter kwalifikowany.
W konsekwencji Sąd wymierzył organowi grzywnę wysokości 500 zł uznając, że spełni ona wystarczająco represyjną i zarazem dyscyplinującą funkcję wobec znacznego przekroczenia terminów przewidzianych do załatwienia sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku; na podstawie art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. jak w pkt 2 i 3 wyroku, zaś o kosztach postępowania sądowego w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. – w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).