Uzasadnienie
K. K., C. K., J. W., I. M., A. M. oraz L. M., reprezentowani przez radcę prawnego I. Z., pismem z dnia 21 września 2015 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
K. K., C. K., J. W., I. M., A. M. oraz L. M. złożyli do Prezydenta [...] wniosek z dnia 26 września 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]".
K. K., C. K., J. W., I. M., A. M. oraz L. M. pismem z dnia 27 kwietnia 2015 r. wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta [...] sprawy o ustalenie odszkodowania. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 18 września 2015 r.
W skardze na bezczynność skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do wydania w sprawie decyzji w terminie jednego miesiąca od doręczenia akt organowi, ustalenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji niezbędnej do ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 j.t.). Wskazał, że w piśmie z dnia 29 stycznia 2016 r. pełnomocnik stron został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody z dnia [...] września 2015 r. oraz o nowym terminie załatwienia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz.
- 23) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent nie rozpoznał wniosku z dnia 26 września 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]" oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie z dnia 26 września 2014 r. należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem czteromiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o odszkodowanie z dnia 26 września 2014 r. wpłynął do Prezydenta w dniu 1 października 2014 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. uznał zażalenie na niezałatwienie w sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy, w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 18 września 2015 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po otrzymaniu ww. postanowienia organ nie podjął jakiegokolwiek działania zmierzającego do merytorycznego zakończenia postępowania.
Po otrzymaniu wniosku o odszkodowanie, organ podjął czynności w sprawie dopiero w dniu 29 stycznia 2016 r., kiedy zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości. Ponadto pismem z tego samego dnia organ poinformował pełnomocnika skarżących, że z uwagi na konieczność zgromadzenia dokumentacji niezbędnej do ustalenia czy nieruchomość spełnia warunki określone w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwe rozpatrzenie wniosku w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Jednocześnie poinformował, że decyzja zostanie wydania w terminie do dnia 30 maja 2016 r. Nie sposób nie zauważyć, że powyższe działania organ podjął dopiero w konsekwencji wniesienia przez skarżących skargi na bezczynność Prezydenta.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak podejmowana działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez ponad piętnaście miesięcy nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).