Uzasadnienie
Pismem z dnia 10 czerwca 2015 r. M. P. i E. N. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 28 kwietnia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul [...], oznaczonej jako "[...]". Skarżące wskazały, że pismem z dnia 9 września 2014 r. wniosły do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] wyczerpując tym samym tryb określony w k.p.a. Ponadto podniosły, że organ pomimo wyznaczenia przez Wojewodę terminu na załatwienie sprawy - nie podejmuje żadnych działań w sprawie i nie zakończył przedmiotowego postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w dniu 24 sierpnia 2015 r. wezwano strony do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. Podkreślono, iż pismem z 24 września 2015 r. pełnomocnik stron złożył stosowne wyjaśnienia.
Podniesiono ponadto, iż w celu zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę zostanie zlecone wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.
Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw.
Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent [...] nie rozpoznał wniosku skarżących z dnia 28 kwietnia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul [...], oznaczonej jako "[...]" i nadal pozostaje w zwłoce. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżące przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezspornym jest, że przedmiotowy wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul [...], oznaczonej jako "[...]" wpłynął do organu w dniu 28 kwietnia 2011 r.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy pismami z dnia [...] maja 2011 r. Prezydent [...] wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w [...] o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości oraz do Biura Geodezji i Katastru Delegatury w [...] o przesłanie informacji z ewidencji gruntów oraz mapy z granicami aktualnych działek ewidencyjnych i granicami nieruchomości hipotecznych, dotyczących przedmiotowego terenu.
Ponadto pismem z dnia [...] maja 2011 r. wystąpiono do pełnomocnika wnioskodawczyń o dostarczenie dokumentów potwierdzających, że S. D. był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – np. zaświadczenie hipoteczne, kopia aktu notarialnego, oraz o przedłożenie dokumentów potwierdzających, że E. N. i M. P. są następczyniami prawnymi byłego właściciela nieruchomości.
Dokumenty przesłane przez Biuro Gospodarki Nieruchomościami dołączono do akt przedmiotowej sprawy w dniu 15 czerwca 2011 r., a dokumenty przesłane przez pełnomocnika wnioskodawczyń dołączono do akt sprawy w dniu 1 września 2011 r.
Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. ponowionym pismem z dnia [...] lipca 2013 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego [...] o przesłanie kopii fragmentu Ogólnego planu zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...] sierpnia 1931 r., sygn. [...] wraz z odpowiednim opisem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie zwrócono się o wydanie kopii dokumentów z akt nieruchomości oraz Biura Odbudowy Stolicy dotyczących przedmiotowego gruntu.
Dokumenty przesłane przez Archiwum Państwowe dołączono do akt niniejszej sprawy w dniu 12 lutego 2014 r.
Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. Prezydent [...] wystąpił do Biura Architektury i Budownictwa Delegatury w [...] o przesłanie dokumentów dotyczących zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. W szczególności zwrócono się o o przesłanie kopii decyzji lokalizacyjnych, protokołów przekazania gruntu inwestorowi, pozwoleń na budowę, dziennika budowy, pozwoleń na użytkowanie oraz innych dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie.
Ponadto pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. zwrócono się do pełnomocnika wnioskodawczyń o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie. Pismem z dnia 24 września 2015 r. pełnomocnik stron złożył stosowne wyjaśnienia.
Mając powyższe na względzie należy wskazać, że postępowanie w sprawach o odszkodowanie za grunt [...] w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651 ze zm.) jest postępowaniem skomplikowanym i wymaga od organu nie tylko zgromadzenia dokumentów potwierdzających prawa wnioskodawcy, ustalenia wszystkich osób uprawnionych, uzyskania map sytuacyjnych i akt własnościowych nieruchomości objętej wnioskiem, ale również dokonania analizy i uzyskaniu opinii, w tym opinii biegłych czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 ww. ustawy, jak również uzyskania opinii biegłych dotyczącej wartości nieruchomości w celu ustalenia wysokości odszkodowania. Pozorny brak aktywności organu w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie nie oznacza, że organ nie podejmuje żadnych czynności.
Należy mieć ponadto na względzie, że organ w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015r. zwrócił się do pełnomocnika skarżących o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie.
Powyższe wskazuje, że organ podjął czynności w postaci analizy dokumentacji zmierzającej do rozpoznania wniosku skarżących. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.