Uzasadnienie
Pismem z [...] lutego 2012 r. T. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. “[...]" dz. [...], o pow. [...] m2.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność T. M., objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Obecnie przedmiotowa nieruchomość hipoteczna wchodzi w skład dz. ew. nr [...] ([...] m2), [...] ([...] m2) oraz [...] ([...] m2) z obrębu [...] i stanowi własność X. Wnioskiem z [...] listopada 2007 r. T. B. (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z [...] października 1989 r. sygn. akt [...] spadek po T. M. nabyła A. K. oraz K. B. - a po jej śmierci B. L., J. B. i T.B.) złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Dołączając do niego wnioski pozostałych spadkobierców A. K., J. B. i B. L. z [...] października 2007 r.
Akta dotyczące przedmiotowej nieruchomości zostały przekazane Prezydentowi W. przy piśmie z [...] listopada 2007 r. nr [...]. Począwszy od grudnia 2007 r. Prezydent W. podjął działania zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania, w ramach których zwracał się o dane z ewidencji gruntów, gromadził akta archiwalne nieruchomości, ustalał daty wejścia na przedmiotowy teren inwestora (w celu ustalenia daty utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością) oraz gromadził dokumentację dotyczącą inwestycji przeprowadzonych na przedmiotowym terenie (w tym budowy budynku znajdującego się na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]) oraz dokumentacji dotyczących lokalizacji nr [...] z [...] stycznia 1975 r. dla [...] Przedsiębiorstwa [...] pod budowę magistrali [...].
Pismem z [...] grudnia 2010 r., działając na podstawie art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a."), organ poinformował strony, że na obecnym etapie, w oparciu o zgromadzoną dokumentację, trwa analiza czy w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka art. 215 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.), a w wypadku pozytywnej weryfikacji konieczne będzie wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego gruntu, koniecznego do wydania decyzji merytorycznie kończącej postępowanie. Wyznaczając jednocześnie termin załatwienia sprawy do dnia 30 kwietnia 2011 r.
Następnie pismem z [...] czerwca 2011 r. Prezydent W. poinformował strony o niemożności rozpatrzenia wniosku w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań. Wskazując ponadto, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony w terminie do dnia 30 września 2011 r.
Pismem z [...] października 2011 r. T. B. złożył zażalenie na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W wyniku, którego zostało wystosowane kolejne pismo z [...] października 2011 r., którym organ poinformował skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2012 r., z uwagi na złożony charakter postępowania i dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań.
W wyniku rozpoznania tego zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z [...] listopada 2011 r. uznał je za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu dwóch miesięcy od daty doręczenia niniejszego postanowienia.
Wobec niezałatwienia przez Prezydenta W. sprawy w wyznaczonym przez organ wojewódzki terminie, T. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2007 r. o przyznanie odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że skarżący pismem z [...] marca 2012 r. został poinformowany o tym, że ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie przedmiotowego wniosku oraz o wyznaczeniu dodatkowego terminu zakończenia postępowania do dnia 31 maja 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem skargi T. B. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. “[...]" dz. [...], o pow. [...] m2.
Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej jako: "P.p.s.a."), czy też nie.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (od dnia 11 kwietnia 2011 r. także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym), z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce.
Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez T. B. współspadkobiercy przeddekretowej właścicielki) wpłynął do organu w dniu 16 listopada 2007 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 16 stycznia 2008 r.
Tymczasem, mimo upływu ponad czterech lat od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Wprawdzie w toku tego postępowania organ dokonywał szeregu czynności zmierzających do załatwienia sprawy, o czym informował stronę, jednakże przez okres trzech lat czynił to bez określania terminu jego zakończenia, czym naruszył dyspozycję normy zawartej w art. 36 § 1 k.p.a. Pierwszy raz organ poinformował stronę o dodatkowym terminie załatwienia sprawy dopiero przy piśmie z [...] grudnia 2010 r. nr [...], wyznaczając go wówczas do dnia 30 kwietnia 2011 r. Bezskuteczne natomiast okazało się wyznaczenie dodatkowego terminu zakończenia postępowania przez Wojewodę [...] w postanowieniu z [...] listopada 2011 r. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś kolejne przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie.
W ocenie Sądu nie ma natomiast usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ podjął starania polegające na gromadzeniu materiału niezbędnego do rozpoznania przedmiotowego wniosku, a strona informowana była o podejmowanych czynnościach organu w toku prowadzenia postępowania poprzez przesyłanie do jej wiadomości korespondencji prowadzonej z poszczególnymi Delegaturami Urzędu W. w Dzielnicy [...], Sądem Rejonowym dla W. Wydział Ksiąg Wieczystych, Archiwum Państwowym W. czy X(tytułem przykładu można tu wymienić pisma z: [...].12.2007 r. nr [...];[...].12.2007 r. nr [...];[...].03.2008 r. [...];[...].10.2009 r. nr [...]). Organ wskazał również, aczkolwiek z naruszeniem art. 36 § 1 k.p.a., termin zakończenia postępowania (31.05.2012 r.).
Skoro zatem niezałatwienie sprawy objętej wnioskiem z [...] listopada 2007 r. w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej, jest konsekwencją zaistniałych obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia, a strona informowana była o podejmowanych w toku postępowania czynnościach procesowych organu, to zaistniałej w takim stanie faktycznym bezczynności, mimo że trwa już ona blisko cztery lata, nie można zakwalifikować jako rażącej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.