Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] października 2014 r. A. L., Z. L., P. L. i S. L., wystąpili do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obecnie [...]), pochodzącej z wykazu hipotecznego pod nazwą "[...]", objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Wobec nierozpoznania złożonego wniosku, pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wnioskodawcy wystąpili do Wojewody [...] w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa) z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Wojewoda uznał wniesione zażalenie za uzasadnione, zobowiązując jednocześnie Prezydenta W. do rozpoznania złożonego wniosku odszkodowawczego w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia.
W dniu [...] maja 2015 r. Prezydent otrzymał dokumentację ewidencyjną z Urzędu W. Biura Geodezji i Katastru. W jej skład wchodziły wydruki z mapy ewidencyjnej z zaznaczonymi granicami spornej nieruchomości, kopi szkicu do obliczeń operatu odnowienia ewidencji gruntów oraz rozliczenia powierzchni działek ewidencyjnych w nieruchomościach hipotecznych dotyczących ww. hipotek.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. A. L., Z. L., P. L. i i S. L., reprezentowani przez adw. T. Z, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...] (obecnie [...]), pochodzącej z wykazu hipotecznego pod nazwą "[...]".
W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi naruszenie ustawowych terminów załatwienia sprawy, o których mowa w art. 35 Kpa, oraz zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 Kpa. Skarżący wskazali też, że pomimo podjętego działania przez organ nadzorczy, Prezydent nie dotrzymał wyznaczonego terminu załatwienia sprawy. Organ nie podjął również działań, mających skutkować wydaniem rozstrzygnięcia merytorycznego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wnosząc o jej oddalenie wskazał, że pismem z dnia [...] października 2015 r., pełnomocnik skarżących został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu oraz o tym, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do dnia [...] lutego 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa"), sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie zaś z art. 149 § 1 ppsa, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a ppsa uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "Kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga A. L., Z. L., P. L. i S. L. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie.
W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, iż Prezydent W. w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Wniosek wpłynął do organu w dniu [...] października 2014 r. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 Kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu ponad [...] roku od złożenia przez skarżących opisanego wniosku, Prezydent W. nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia złożenia wniosku odszkodowawczego w 2014 r., do dnia wyrokowania Prezydent W. nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia, ale również nie podejmował działań zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania. Jedyną czynność jaką organ podjął to zwrócenie się do Biura Geodezji i Katastru o nadesłanie dokumentacji ewidencyjnej, którą otrzymał przy piśmie z dnia [...] maja 2015 r.
Kolejna czynność podjęta została w dniu [...] października 2015 r., czyli już po wniesieniu skargi, kiedy to Prezydent zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...], o przesłanie dokumentacji dotyczącej realizowanych za spornej nieruchomości inwestycjach.
Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz na bieżąco prowadził sprawę.
Ponadto organ nie wywiązywał się z obowiązków wynikających z art. 36 Kpa i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Zrobił to jedynie raz pismem [...] października 2015 r., wyznaczając przy tym kilkumiesięczne terminy, co oznaczało, że organ z góry założył możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Praktyki takie są niedopuszczalne. Wprawdzie przepis art. 36 Kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego.
Z kolei jako powód przekroczenia terminu, organ wskazał dużą ilość prowadzonych spraw z zakresu odszkodowań za nieruchomości warszawskie, co w ocenie Sądu nie może usprawiedliwiać bezczynności organu.
Wobec powyższego mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 Kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 120 oraz art. 149 p.p.s.a orzekł, jak sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 1 p.p.s.a.