Uzasadnienie
Pismem z [...] lutego 2019 r. M. H. i P. H. (dalej jako skrażący) złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ/Prezydent) w rozpoznaniu wniosku z [...] marca 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...], przy al. [...] 15, opisanej w księdze hipotecznej jako "[...] hip. nr [...]" rej. hip. [...].
W skardze podniesiono, że decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] Prezydent orzekł w pkt 1 o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy al. [...] w [...], oznaczonego obecnie w ewidencji jako część o powierzchni [...] m2 działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], zaś w pkt 2 że w stosunku do pozostałej części przedmiotowej nieruchomości wniosek zostanie rozpoznany decyzją Marszałka Województwa [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. W piśmie z [...] kwietnia 2018 r. Marszałek Województwa zajął stanowisko, że we wskazanym wyżej zakresie wniosek powinien być rozpoznany przez Prezydenta [...]. Wniosek dekretowy w stosunku do pozostałej części nieruchomości dotychczas nie został rozpoznany.
Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako ppsa), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
W niniejszej sprawie skarżący wyczerpali tok instancyjny, poprzez złożenie ponaglenia przy piśmie z [...] września 2018 r. - w trybie obowiązującym do 1 czerwca 2017 r. Uprawniało to do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał.
Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z przewlekłością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Przepis art. 149 § 1a ppsa zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000).
W ocenie Sądu niniejszą skargę należało zakwalifikować jako skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania z uwagi na podniesione w niej zarzuty i tok postępowania przed organem.
Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) został złożony [...] marca 1948 r., pierwsze czynności zmierzające do rozpatrzenia sprawy zostały podjęte dopiero w 2008 r., zaś decyzja częściowa została wydana [...] listopada 2017 r., a zatem po upływie niemal siedemdziesięciu lat od złożenia wniosku. Wniosek dekretowy nadal pozostaje nierozpoznany w zakresie pozostałej części nieruchomości. Świadczy to o rażąco przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ w niniejszej sprawie. W pkt 2 decyzji z [...] listopada 2017 r. organ orzekł, że w zakresie niewymienionym w pkt 1 wniosek dekretowy zostanie rozpoznany odrębną decyzją przez Marszałka Województwa [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dawna nieruchomość hipoteczna została podzielona i obecnie jej część stanowi fragment pasa drogi wojewódzkiej i pozostaje we własności Województwa [...], które nabyło ją na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy z 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm., dalej jako ustawa), co uzasadnia kompetencje marszałka do rozpatrzenia wniosku dekretowego w stosunku do tej części nieruchomości.
Przy piśmie z [...] kwietnia 2018 r. Marszałek Województwa [...] zwrócił organowi przekazane mu akta sprawy wskazując, że w sprawie nie została wydana decyzja w trybie art. 60 ustawy, wobec czego nie jest on właściwy do rozpatrzenia wniosku dekretowego.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że chociaż nabycie przez jednostkę samorządu terytorialnego własności w trybie art. 60 ustawy następuje z mocy prawa z chwilą jej wejścia w życie, a stwierdzająca fakt nabycia decyzja wojewody ma charakter deklaratoryjny, jest to jednak akt sformalizowany i konieczny, który stanowi zarazem jedyny dowód nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego składników majątkowych na podstawie ustawy, wykazując w ten sposób także cechy orzeczenia konstytutywnego, albowiem dopiero od chwili jej wydania (a ściśle uprawomocnienia) jednostka samorządu terytorialnego może skutecznie powoływać się w obrocie na swoje prawo i prawem tym rozporządzać. Do czasu wydania decyzji uprawnienia właścicielskie jednostki samorządu terytorialnego są wyłączone.
Wobec powyższego Marszałek Województwa [...] trafnie wskazał, że z uwagi na niewydanie decyzji komunalizacyjnej nie ma uprawnień do rozporządzania wskazaną w pkt 2 decyzji częścią przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie jest właściwy w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego w tym zakresie. Jak wynika z akt sprawy, przy piśmie Marszałka Województwa [...] z [...] kwietnia 2018 r. zostały one z powrotem zwrócone Prezydentowi [...], który w takiej sytuacji zobowiązany był podjąć dalsze czynności w sprawie. Skoro tego nie uczynił, pozostaje w bezczynności.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 120, 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1-2 sentencji. O kosztach w pkt 3 sentencji orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Na koszty sądowe składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie dla pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz 34 zł uiszczone tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.