Uzasadnienie
U. K. (dalej: skarżąca), pismem z 8 listopada 2017 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 15 maja 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] pomiędzy ul. [...] a ul. [...], opisaną w tabeli likwidacyjnej nr [...] we wsi [...] -,,[...]’’, uregulowaną w księdze wieczystej [...] o nr hip. [...], [...].
Z uwagi na brak podejmowanych czynności przez Prezydenta [...], skarżąca pismem z 4 lipca 2017 r. złożyła do Wojewody [...] ponaglenie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku.
Skarżąca zarzuciła organowi administracji naruszenie: 1) art. 35 § 3 kpa., w zw. z art. 12 § 1 kpa., z uwagi, iż postępowanie administracyjne w sprawie toczy się ponad 5,5 miesiąca;
- 2) art. 36 § 1 i 2 kpa., poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie strony o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku oraz niepoinformowanie o przewidzianym terminie załatwienia sprawy.
W skardze podniesiono, iż organ administracji dwukrotnie przekroczył maksymalny termin na załatwienie sprawy. Prezydent [...] wykazał się całkowitym brakiem aktywności w przedmiotowej sprawie. Skarżąca nie była informowana o podjęciu przez organ jakichkolwiek czynności, zmierzających do rozpoznania wniosku i wydania decyzji.
Mając powyższe na uwadze wniosła o: 1) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;
- 2) stwierdzenie, iż w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności;
- 3) stwierdzenie, iż bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 4) wyznaczenie Prezydentowi [...] dodatkowego, miesięcznego terminu na załatwienie sprawy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
- 5) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że prowadzone jest postępowanie administracyjne z wniosku U. K. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Organ w odpowiedzi podniósł, iż podane we wniosku o przyznanie odszkodowania informacje są zbyt ogólne i nie pozwalają na zidentyfikowanie nieruchomości, której miałoby dotyczyć odszkodowanie. Nie został podany nr działki hipotecznej, której dotyczy wniosek, nie dołączono dokumentów potwierdzających, że wnioskodawcom przysługuje prawo do ubiegania się o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Zdaniem organu nie udowodniono, kto był właścicielem,,[...]’’ w przeddzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Nie przedłożono również dokumentów, potwierdzających następstwo prawne swoich mocodawców po poprzednim właścicielu. Prezydent podkreślił, iż z uwagi na bardzo dużą ilość spraw, wpływających do organu z zakresu odszkodowań, wagę tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowania nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów, przewidzianych na ich rozpatrzenie. Podniósł ponadto, że wniosek skarżącej z 15 maja 2017 r., jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie, oczekujących na rozpatrzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.), dalej,,Ppsa’’, sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 4 powołanej wyżej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu skarga U. K. na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej:,,Kpa’’, organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 Kpa., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa).
W myśl natomiast art. 36 § 1 Kpa., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa., lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa.).
Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Z akt sprawy wynika, że wniesienie skargi na bezczynność Prezydenta [...] poprzedziło złożenie przez skarżącą do Wojewody [...] ponaglenia. Tym samym został spełniony wymóg skuteczności złożenia skargi na bezczynność organu.
Oceniając merytorycznie zasadność skargi należy podkreślić, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustanowionego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działanie w toku rozpoznania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie przez Sąd, czy stwierdzona bezczynność była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie Ppsa., czy też nie.
W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków, wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Przedmiotowy wniosek z 15 maja 2017 r., o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] pomiędzy ul. [...] a ul. [...], opisaną w tabeli likwidacyjnej nr [...] we wsi [...] -,,[...]’’, uregulowaną w księdze wieczystej [...] o nr hip. [...], [...] został złożony do organu 16 maja 2017 r.
Skarga na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość została wniesiona do Sądu pismem z 8 listopada 2017 r. (data wpływu do organu: 9 listopada 2017 r.).
Jak wynika z akt sprawy do dnia wniesienia skargi Prezydent [...] nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Do dnia wniesienia skargi zaskarżony organ nie podjął żadnych czynności w tej sprawie. Pierwsza czynność organu podjęta została dopiero 8 grudnia 2017 r., tj. po miesiącu od wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a po ponad pół roku od złożenia do organu wniosku o przyznanie odszkodowania. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 Kpa.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 Kpa.).
Nie ulega zatem wątpliwości, że w dacie złożenia skargi, Prezydent [...] pozostawał w bezczynności, gdyż wbrew obowiązkom wynikającym z art. 35 § 1, 2 i 3 Kpa., nie załatwił sprawy wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Organ administracji naruszył również art. 36 Kpa., gdyż nie zawiadomił strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, nie podał przyczyny zwłoki, nie wskazał również nowego terminu na załatwienie sprawy.
Tym samym skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona. Zdaniem Sądu organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków, wynikających z powołanych wyżej przepisów Kpa.
Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczając ten termin Sąd miał na względzie określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy oraz realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie.
Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 149 Ppsa., uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru.
W ocenie Sądu nie ma usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że przedmiotowy wniosek o przyznanie odszkodowania został złożony do organu w nieodległym okresie (tj. 16 maja 2017 r.). Skarga o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wpłynęła 9 listopada 2017 r. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] listopada 2017 r., nr [...] wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do czterech miesięcy. Organ administracji pismem z 8 grudnia 2017 r. wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o przyznanie odszkodowania. Ponadto Sądowi z urzędu znana jest także ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...], dotyczących dekretu z 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz ich stopień skomplikowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a Ppsa., orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa., w zw. z art. 205 § 2 Ppsa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 powołanej wyżej ustawy.