Uzasadnienie
A. Ż. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie niezałatwienia sprawy o odszkodowanie za przejęcie w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279 ze zm.) - zwanego dalej "dekretem" nieruchomości [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. Skarżąca podała, że pomimo wyznaczenia przez Wojewodę [...] w postanowieniu stosownego terminu sprawa nie została załatwiona. W związku z tym A. Ż. wniosła o wyznaczenie przez Sąd ostatecznego terminu zakończenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w prowadzonym przed Prezydentem [...] postępowaniu o odszkodowanie konieczne jest ustalenie przesłanki wynikającej z przepisu art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 1774 ze zm.) – zwanej dalej "ugn", odnoszącej się do daty utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością przez spadkobierców poprzednich właścicieli. Organ podał, że strona została poinformowana o konieczności pozyskania dodatkowych dokumentów z Archiwum Państwowego w [...] i dlatego nie było możliwe wydanie decyzji w sprawie o odszkodowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności Sąd zobligowany był do oceny, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. jest bezczynność Prezydenta [...], czy przewlekłość w prowadzeniu przez ten organ postępowania w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym, Sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, LEX nr 1219576).
Nie budzi wątpliwości Sądu to, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] w sposób przewlekły prowadzi postępowanie w zakresie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie A. Ż. z dnia [...] września 2007 r., który do organu wpłynął w dniu [...] września 2009 r. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 Kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie przekroczony. Jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej decyzja w sprawie nie została wydana. Z akt sprawy wynika, że Prezydent [...] podjął w sprawie szereg czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, co do jej istoty. Jednakże w działaniu organu brak koncentracji czynności procesowych, czynności dowodowe były podejmowane w znacznych odstępach czasu, często wielomiesięcznych, co świadczy o przewlekłości w prowadzeniu postępowania odszkodowawczego.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym wynika, że organ w 2007 r. wystąpił do [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości (pismo z dnia [...] lutego 2007 r.) i nadesłanie odbitki z mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami nieruchomości hipotecznej oraz wydruk informacji z rejestru gruntów (pismo z dnia [...] listopada 2007 r.), zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie dokumentacji planistycznej dotyczącej spornego terenu (pismo z dnia 6 listopada 2007 r.) i materiałów inwentaryzacyjnych Biura Odbudowy [...] z lat 1945-1949 (pismo z dnia [...] grudnia 2007 r.), wystąpił też do sądu wieczystoksięgowego o przesłanie zaświadczenia z księgi hipotecznej nr [...] (pismo z dnia [...] grudnia 2007 r.). W 2008 r. organ zwrócił się do A. Ż. o dostarczenie prawomocnych postanowień spadkowych po wszystkich współwłaścicielach nieruchomości i adresów spadkobierców oraz do [...] o przedłożenie informacji o pierwszym wejściu na teren nieruchomości powojennego inwestora i dokumentacji lokalizacyjnej (pisma z dnia [...] kwietnia 2008 r.).
W 2009 r. Prezydent [...] przesłał skarżącej z akt sprawy żądane dokumenty (pismo z dnia [...] marca 2009 r.) oraz ponownie zwrócił się do A. Ż. o udowodnienie następstwa prawnego po dawnych właścicielach nieruchomości (pismo z dnia [...] października 2009 r.). W 2010 r. organ wystąpił do [...] o wypożyczenie akt lokalizacyjnych nieruchomości (pismo z dnia [...] lutego 2010 r.), do Archiwum USC w [...] o nadesłanie aktów zgonu 4 dawnych współwłaścicieli nieruchomości (pismo z dnia [...] marca 2010 r.), do Archiwum Państwowego w [...] o kopie decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym (pismo z dnia [...] marca 2010 r.). Po otrzymaniu w dniu [...] grudnia 2014 r. od A. Ż. odpisów 6 prawomocnych postanowień spadkowych, Prezydent [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. poinformował stronę o przyczynach niezałatwienia sprawy i wyznaczył termin załatwienia wniosku o odszkodowanie do dnia [...] listopada 2015 r. Następnie pismami z dnia [...] lipca 2016 r. organ wystąpił do [...] o informację na temat meldunków dokonywanych w budynku przy ul. [...] w latach 1945-1958, Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] i protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 1 września 1961 r., a także skierował do A. Ż. informację o stanie prowadzonego postępowania, wyznaczając nowy termin na załatwienie sprawy do dnia [...] września 2016 r.
Sąd uznał, że istniejąca w sprawie przewlekłość w prowadzeniu postępowania odszkodowawczego nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika bowiem, że Prezydent [...] zmierzał do merytorycznego załatwienia sprawy, nie wykonywał czynności pozornych. Istotne znaczenie miało także to, że dopiero w grudniu 2014 r. A. Ż. złożyła prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bez których nie byłoby możliwe wyjaśnienie, kto w tej sprawie należy do stron postępowania. Przy ocenie charakteru istniejącej w sprawie przewlekłości znaczenie miało także to, że sprawy o odszkodowanie za nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ ich wyjaśnienie opiera się na ustaleniu przesłanek odnoszących się do okoliczności sprzed wielu lat wstecz. Jeżeli chodzi o niniejszą sprawę dotyczy to zwłaszcza trudności w ustaleniu aktualnego kręgu stron postępowania (spadkobierców i ich adresów), co wynika z tego że przedmiotowa nieruchomość hipoteczna należała do 5 współwłaścicieli. Nie można pominąć i tego, że jest to pierwsza sprawa ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania dotycząca rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przejęcie przedmiotowej nieruchomości.
Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku odszkodowawczego w terminie 4 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na stan prowadzonego w sprawie postępowania. Jeżeli bowiem okaże się, że przesłanki z art. 215 ust. 2 ugn będą spełnione (czego na obecnym etapie sprawy nie można ocenić), wówczas konieczne będzie zlecenie biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, do którego strony mają prawo wnieść zastrzeżenia i uwagi.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a Ppsa orzekł, jak w sentencji.