Uzasadnienie
J. J., L. S. oraz E. G. pismem z 4 stycznia 2018 r. złożyli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] hip. [...]. W skardze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie w terminie miesiąca od daty zwrotu organowi akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że wnioskiem z 27 marca 2015 r. wystąpili do organu o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...]. Wobec bezczynności organu w dniu 29 maja 2015 r. skarżący wnieśli zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie. Do dnia sporządzenia skargi na bezczynność organu wniosek o odszkodowanie nie został rozpoznany.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego i wydania decyzji, zaś pismem z 16 stycznia 2018 r. skarżący zostali poinformowani o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." – sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, przy uwzględnieniu zarówno charakteru sprawy, jak i specyfiki obowiązującego trybu jej załatwienia. Instytucja skargi na bezczynność organu ma bowiem na celu zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności, bowiem nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu 27 marca 2015 r., a zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 k.p.a. Tymczasem pomimo upływu ponad trzech lat od złożenia przez skarżących opisanego wniosku Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Ostatnia czynność podjęta przez organ do dnia wniesienia skargi miała miejsce w maju 2015 r. Pomimo wystosowania przez skarżących do Wojewody [...] zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie pismem z 29 maja 2015 r., do dnia wniesienia skargi nie podjęto żadnej czynności w sprawie. Dopiero po wniesieniu przez skarżących skargi na bezczynność organu Prezydent [...] podjął kolejne czynności w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie ustalenia odszkodowania, o czym pismem z 16 stycznia 2018 r. poinformował skarżących wskazując także przewidywany termin zakończenia postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 27 marca 2015 r. o ustalenie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Sąd miał przy tym na względzie datę złożenia wniosku wszczynającego przedmiotowe postępowanie tj. 27 marca 2015 r., a także wskazany przez organ w piśmie skierowanym do skarżących z 16 stycznia 2018 r. przewidywany termin zakończenia postępowania administracyjnego tj. 31 maja 2018 r.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie bezczynność organu przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo, brak bowiem podejmowania przez organ przez tak znaczny okres (ponad trzy lata) skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie od dnia złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania tj. od 27 marca 2015 r. dopiero po wniesieniu przez skarżących skargi na bezczynność organu poinformował strony o przyczynach niedotrzymania terminu i przewidywanym terminie zakończenia postępowania administracyjnego, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.