Uzasadnienie
Pismem wniesionym w dniu 6 lipca 2015 r. I. P. i J. M., reprezentowani przez adwokata A. H., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosków K. C., P. U., A. U. i M. U. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], hip. [...]. Skarżący wskazali, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził bezczynność organu i wskazał termin rozpoznania sprawy. Mimo upływu wyznaczonego przez Wojewodę terminu oraz upływu kolejnych wyznaczonych przez Prezydenta terminów załatwienia sprawy organ nie zakończył postępowania i nie wydał merytorycznej decyzji.
Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do niezwłocznego rozpoznania sprawy, nie później niż w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania niniejszej skargi, zobowiązanie Prezydenta do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz podjęcia środków niezbędnych do zapobieżenie występowaniu tego typu nagannych praktyk w przyszłości oraz stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. Ponadto wnieśli o zasądzenia od Prezydenta na rzecz skarżących kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej "p.p.s.a." mającego zastosowanie w sprawie, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – powołana dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosków o przyznanie odszkodowania w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosków o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanymi wnioskami i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosków o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony trzymiesięczny termin dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego.
Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniała na dzień wniesienia skargi bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia 27 grudnia 1990 r. K. C. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie odszkodowania. Pismem z dnia 6 marca 2007 r do wniosku K. C. przystąpili P. U., A. U. i M. U.. Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość na rzecz wnioskodawców. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Pismem z dnia 9 grudnia 2011 r. Prezydent zwrócił się do Urzędu Miasta [...] Biura Geodezji i Katastru Delegatury Dzielnicy [...] o udzielenie informacji, od kiedy działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] ma użytek drogi i na jakiej podstawie został on ujawniony.
Pismem wniesionym w dniu 14 maja 2012 r. I. S. wniosła zażalenie na przewlekłe postępowanie przez Prezydenta. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Postanowienie zostało doręczone Prezydentowi w dniu 27 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 20 sierpnia 2012 r. Prezydent zwrócił się do urzędu [...] Biura Administracyjno-Gospodarczego Wydział Archiwum o udzielnie informacji, czy jest on w posiadaniu dokumentów dotyczących zajęcia przedmiotowej nieruchomości tj. pod budowę ulicy [...], oraz pod budowę budynków o aktualnym adresie ul. [...]. Pismem z dnia 7 grudnia 2012 r. Prezydent poinformował wnioskodawców, że zgromadzony materiał dowody nie daje podstaw do wydania decyzji merytorycznie kończącej postępowanie oraz wskazał, że decyzja zostanie wydania w przewidywanym terminie do dnia 31 marca 2013 r. Pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. Prezydent poinformował wnioskodawców, iż w związku z dużą ilością spraw odszkodowawczych oraz brakiem środków finansowych na realizację decyzji odszkodowawczych nie było możliwe zakończenie postępowania we wcześniej wskazanym terminie, a decyzja zostanie wydania w przewidywanym terminie do dnia 31 sierpnia 2013 r. Pismem z dnia 10 października 2013 r. Prezydent poinformował wnioskodawców, iż w związku z dużą ilością spraw odszkodowawczych oraz brakiem środków finansowych na realizację decyzji odszkodowawczych nie było możliwe zakończenie postępowania we wcześniej wskazanym terminie.
Jednocześnie poinformował, że decyzja zostanie wydania w przewidywanym terminie do dnia 30 marca 2014 r. Pismem wniesionym w dniu 18 lipca 2014 r. I. P. oraz J. M. wnieśli zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismem z dnia 2 września 2014 r. Prezydent poinformował wnioskodawców, iż w związku z dużą ilością spraw odszkodowawczych oraz brakiem środków finansowych na realizację decyzji odszkodowawczych nie było możliwe zakończenie postępowania we wcześniej wskazanym terminie. Jednocześnie poinformował, że decyzja zostanie wydania w przewidywanym terminie do dnia 31 stycznia 2015 r.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ po otrzymaniu postanowienia Wojewody z dnia [...] czerwca 2012 r. postępowania podjął tylko jedną czynność w sprawie. Następnie działanie organu sprowadzało się jedynie do informowania stron o kolejnych terminach załatwienia decyzji, które to terminy następnie nie zostawały przez organ dochowywane. Organ od grudnia 2012 r. nie podejmował jakichkolwiek działań zmierzających do merytorycznego zakończenia postępowania, pomimo złożenia przez skarżących w dniu 18 lipca 2014 r. zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie oraz wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność organu. Taki stan sprawy obrazuje podejście organu do szybkiego zakończenia postępowania. Brak podejmowania przez tak znaczny okres czasu realnych działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy.
Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywą zawartą w art. 7 k.p.a. zobowiązującym organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zaznaczyć wymaga, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania skarżących i zobowiązania organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, gdyż w świetle przepisów p.p.s.a. Sąd nie posiada takich uprawnień.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania złożył się wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz koszt zastępstwa procesowego pełnomocnika skarżącej będącym adwokatem w wysokości 240 zł, a to zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).