Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 maja 2016 r. T. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 20 kwietnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1950 r. nr [...], odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. [...] w zakresie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, oddanej w użytkowanie wieczyste [...].
Skarżący podniósł, że pomimo toczącego się od prawie roku postępowania organ nadzoru nie rozpatrzył przedmiotowego wniosku i nie wydał w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej. Czyniąc w ten sposób organ naruszył art. 36 § 1 w związku z art. 35 § 1 i 3 oraz w związku z art. 12 kpa. W tej sytuacji skarżący wniósł o:
- - zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w sprawie w terminie miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych do organu,
- - zobowiązanie do wydania w wyznaczonym terminie decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] grudnia 1950 r.,
- - przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł,
- - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania, który, zdaniem strony, potwierdza zasadność skargi na bezczynność organu.
Odpowiadając na skargę, Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podnosząc skomplikowaną materię sprawy podkreślił, że postępowanie w całym swoim przebiegu zmierzało do zgromadzenia całości materiału dowodowego niezbędnego organowi do rozpatrzenia sprawy. Organ podkreślił, że sprawy rozpatruje według kolejności wpływu oraz stanu zgromadzonego w nich materiału dowodowego.
Z analizy akt sprawy wynika, że w dniu 25 maja 2015 r. oraz 26 marca 2016 r. strona wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpatrzenie przedmiotowego wniosku z dnia 20 kwietnia 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718) Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Stosownie do treści art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W tej sytuacji wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącza możliwość jej uwzględnienia, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem ustawowego terminu przewidzianego do jej wydania.
Postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania podlega wówczas umorzeniu, co też miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. pełnomocnik organu złożył bowiem do akt decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa, który po rozpatrzeniu wniosku z dnia 20 kwietnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] grudnia 1950 r., decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] stwierdził nieważność przedmiotowego orzeczenia administracyjnego. Wydanie przez organ powyższej decyzji wyłącza możliwość wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania złożonego przez stronę wniosku. Organ załatwił bowiem sprawę - czego domagała się strona w skardze wniesionej do sądu administracyjnego.
Przepis art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały (lub nie miały) miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, że zaistniała obecnie bezczynność nie miała jeszcze miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca.
Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ dokonywał regularnie czynności w celu skompletowania materiału dowodowego sprawy i ustalenia stron postępowania - o czym informował skarżącego, podając jednocześnie nowy termin załatwienia sprawy. Organ dopełnił zatem obowiązku nałożonego art. 36 kpa. Sąd uwzględnił również, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych tzw. dekretem [...] należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów [...], a ustalenie stron i stanu prawnego nieruchomości jest często bardzo skomplikowane i czasochłonne.
Sąd nie znalazł również uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1a oraz na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.