Uzasadnienie
Pismem z [...] października 2015 r. J. K. i J. P., reprezentowani przez adwokata M. L., złożyli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. C. róg B., ozn. nr hip. "O. W. nr [...]".
W skardze zarzucili organowi naruszenie art. 35 k.p.a., wskazując, że nie dochował on terminów wskazanych w k.p.a., jak również terminu wyznaczonego przez siebie zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.. Zaznaczyli, że organ po upływie wskazanego przez siebie terminu nie wyznaczył kolejnego, jak również nie podał przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. Wobec powyższego, wnieśli o stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku skarżących oraz orzeczenie, że zaistniała bezczynność organu ma rażący charakter. Ponadto, skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 6 P.p.s.a. i art. 149 § 2 P.p.s.a. oraz o przyznanie im kosztów postępowania sądowego jak i o przyznanie sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. w związku z art. 149 § 2 P.p.s.a.
Powołana skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. J. K., J. K. i J. P., reprezentowani przez adwokata I. R., wystąpili do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. C. róg B., ozn. nr hip. "O. W. nr [...]" na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Prezydent [...] zwrócił się do pełnomocnika skarżących o nadesłanie pełnomocnictw upoważniających go do występowania w ich imieniu. Odpowiedź na powyższe wezwanie organ otrzymał w dniu [...] sierpnia 2014 r. (data wpływu do organu).
Następnie pismem z dnia [...] września 2014 r. Prezydent zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Dzielnicy B. o przesłanie akt własnościowych ww. nieruchomości. Odpowiedź na to wezwanie organ otrzymał w dniu [...] września 2014 r., z informacją, że ww. Delegatura nie posiada akt ww. nieruchomości.
Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. organ wystąpił do M. Urzędu Wojewódzkiego o udzielenie informacji, czy był składany wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości. Odpowiedź negatywną organ otrzymał w dniu [...] grudnia 2014 r.
Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący wystąpili w trybie art. 37 k.p.a. do Wojewody M. z zażaleniem na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta [...].
Następnie, pismem z dnia [...] maja 2015 r. organ zwrócił się do pełnomocnika skarżących o uzupełnienie akt sprawy poprzez wskazanie informacji dotyczących drugiego z przeddekretowych współwłaścicieli ww. nieruchomości. Odpowiedź na powyższe wezwanie organ otrzymał w dniu [...] czerwca 2015 r.
Pismem z [...] maja 2015 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla W.-M. VI Wydziału Ksiąg Wieczystych o wydanie zaświadczenia z księgi wieczystej ww. nieruchomości.
Pismem z [...] maja 2015 r., w odpowiedzi na pismo organu z dnia [...] maja 2015 r., pełnomocnik stron nadesłał akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej stronie postępowania oraz pełnomocnictwo do reprezentowania jej następców prawnych. Ponadto, poinformował on organ o śmierci A.S. w dniu [...] października 1989 r. oraz o tym, iż po otrzymaniu odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku niezwłocznie złoży to postanowienie do akt postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], Wojewoda M. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia ww. postanowienia.
Pismem z [...] października 2015 r. J. K. i J. P. złożyli wspomnianą na wstępie skargę do tut. Sądu.
Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. organ zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru oraz Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie dokumentów ww. nieruchomości. Pismem z tej samej daty pełnomocnik skarżących został poinformowany o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie rozpatrzenia wniosku tj. [...] marca 2016 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że pełnomocnik skarżących pismem z dnia [...] listopada 2015 r. został poinformowany o stanie sprawy oraz o przewidywanym terminie załatwienia wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "Kpa"), wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga J. K. i J. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie.
W przedmiotowej sprawie pozostaje poza sporem, iż Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Wniosek wpłynął do organu w dniu [...] lipca 2014 r. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 k.p.a. Tymczasem pomimo upływu ponad półtora roku od złożenia opisanego wniosku, Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego. Z powyższych względów, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego.
Jednocześnie, Sąd uznał, iż zaistniała w sprawie bezczynność organu – aczkolwiek naganna - nie miała cechy rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu, działanie organu w przedmiotowej sprawie nie było bowiem nakierowane na celowe przedłużanie postępowania, nie było wyrazem złej woli organu i nie cechował tego działania tak poważny stopień naruszenia prawa, który należałoby zakwalifikować jako rażący. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Orzekając o charakterze bezczynności Sąd wziął pod uwagę okoliczności rozpoznawanej sprawy, w tym datę złożenia wniosku skarżących wszczynającego przedmiotowe postępowanie ([...] lipca 2014 r.) oraz znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości warszawskie.
Ponadto, z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ podejmował czynności zmierzające do zebrania materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, choć dostrzec trzeba, iż organ tylko raz poinformował skarżących o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy, do czego był zobligowany mocą art. 36 § 1 k.p.a.
Z przyczyn wyżej omówionych brak jest ponadto przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących o wymierzenie organowi grzywny, jak również zasądzenia na ich rzecz od organu sumy pieniężnej w określonej przez Sąd wysokości. Wymierzenie organowi grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. są to bowiem dodatkowe środki o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. W ocenie Sądu, środki te powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Chodzi zatem o tego rodzaju sytuacje, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona intencjonalnego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Przy tym, istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów k.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w pkt 3 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 202 § 2 i 205 § 2 powołanej ustawy.