Uzasadnienie
Z. B., T. G., A. S., B. S., Ł. K., K. K., I. G. i R. G. (powoływani dalej jako "skarżący") pismem z 3 listopada 2015 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w Tabeli likwidacyjnej [...].
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy przedmiotowa nieruchomość na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie w 1950 r. stała się własnością Skarbu Państwa.
Skarżący (następcy prawni byłego właściciela – C. N.) wnioskiem z 24 marca 2014 r. wystąpili o ustalenie odszkodowania za powyższą nieruchomość na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.).
Pismem z 6 sierpnia 2014 r. wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie.
Prezydent W. pismem z 13 października 2014 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości z zaznaczonymi granicami obecnych działek ewidencyjnych wchodzących w jej skład.
Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2014 r. nr [...] uznał wniesione przez skarżących zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na wydanie rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia.
W dniu 28 lipca 2015 r. do organu wpłynęła informacja z Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w [...] (w odpowiedzi na ww. pismo z 13 października 2014 r.), gdzie należy poszukiwać akt własnościowych gruntu.
Przy piśmie z 17 sierpnia 2015 r. skarżący nadesłali do organu sprawozdanie techniczne wraz ze szkicem do obliczeń oraz mapą dawnych nieruchomości, sporządzone przez geodetę uprawnionego dr inż. [...], z którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość ma powierzchnię [...] ha, a nie [...] ha, a do strefy zabudowy według planu zabudowania W. z 1931 r. przynależy pow. [...] ha. Wobec powyższego skarżący wnieśli o ustalenie odszkodowania za grunt o pow. [...] ha.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z 3 listopada 2015 r. skarżący wskazali, że organ od dnia złożenia wniosku, tj. od 27 marca 2014 r., nie podjął żadnych czynności mających na celu zakończenie postępowania, jak również nie zastosował się do terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z [...] października 2014 r., naruszając przepis art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." Postępowanie organu niewątpliwie pozostaje także w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 K.p.a. i podważa wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Powyższe prowadzi do wniosku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w celu zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę zostanie zlecone wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent W. od 27 marca 2014 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby przez wskazany wyżej okres, organ podejmował jakiekolwiek działania zmierzające do merytorycznego zakończenia postępowania. Jedyną bowiem czynność, jaką podjęto w sprawie, było wystąpienie z 13 października 2014 r. do innej komórki organizacyjnej Urzędu W. o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości, a to na skutek wniesionego przez skarżących zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Powyższe miało przy tym miejsce po upływie ponad 6 miesięcy od daty złożenia wniosku wszczynającego postępowanie.
Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 K.p.a., bowiem do dnia wniesienia skargi nie poinformował stron o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od 2 lat organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu realnych działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 K.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez 2 lata nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 K.p.a.
Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Sąd miał przy tym na względzie, że w odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż do wydania decyzji merytorycznej rozstrzygającej sprawę pozostało jedynie zlecenie wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).