Uzasadnienie
B. S. i H. R. pismem z [...] czerwca 2016 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...]".
Jak wynika z akt administracyjnych powyższa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Skarżące pismem z [...] kwietnia 2013 r. wystąpił do Prezydenta [...] o ustalenie na ich rzecz odszkodowania w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), wskazując, że są następcami prawnymi byłych właścicieli gruntu.
Urząd [...] pismem z [...] kwietnia 2013 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości. Akta wpłynęły w dniu [...] maja 2013 r.
Organ pismem z [...] sierpnia 2013 r., doprecyzowanym w dniu [...] listopada 2013 r., wystąpił do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa VI Wydziału Ksiąg Wieczystych o wydanie zaświadczenia z księgi hipotecznej prowadzonej dla nieruchomości, natomiast w dniu [...] listopada 2013 r. wezwał wnioskodawców o dostarczenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po byłych właścicielach gruntu oraz o wskazanie adresów wszystkich następców prawnych tych osób. Zaświadczenie z księgi hipotecznej wpłynęło w dniu [...] grudnia 2013 r., natomiast ww. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w dniu [...] kwietnia 2014 r.
Urząd [...] w dniu [...] lipca 2014 r. wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o nadesłanie informacji z rejestru gruntów dla przedmiotowej nieruchomości oraz mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami działek ewidencyjnych oraz granicami hipotecznymi (dokumenty wpłynęły [...] września 2014 r.); w dniu [...] listopada 2014 r. do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" o udzielenie informacji o sposobie zagospodarowania gruntu oraz nadesłanie decyzji lokalizacyjnych (odpowiedź wpłynęła [...] lutego 2015 r.); w dniu [...] czerwca 2015 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych obejmujących teren nieruchomości (dokumenty wpłynęły [...] czerwca 2015 r.).
Skarżące pismami z [...] czerwca 2015 r. i 20 czerwca 2015 r. ponagliły organ do wydania decyzji w sprawie. W odpowiedzi, Urząd [...] pismem z [...] lipca 2015 r. poinformował, że nadal gromadzi materiał dowodowy, a przewidywany termin rozpatrzenia sprawy to [...] października 2015 r. Pismem z tej samej daty organ wystąpił jednocześnie do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o przesłanie kopii decyzji komunalizacyjnych dla działki nr [...] wchodzącej w skład przedmiotowej nieruchomości (decyzja ta wpłynęła w dniu [...] sierpnia 2015 r.).
Skarżące w dniu [...] listopada 2015 r. wystąpiły do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie.
Pismem z [...] listopada 2015 r. organ poinformował strony postępowania o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do [...] marca 2016 r., natomiast Wojewoda [...] postanowieniem z [...] marca 2016 r. nr [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na wydanie rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skardze na bezczynność Prezydenta [...] skarżące wskazały, że pomimo trzykrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy, organ nadal nie wydał decyzji, tłumacząc się wciąż dużą liczbą spraw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w toku postępowania zgromadzono szereg dokumentów niezbędnych do ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki, o których mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W chwili obecnej pozostało jedynie wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi jednak na bardzo dużą liczbę spraw oczekujących na taką wycenę, nie zlecono jeszcze wykonania operatu rzeczoznawcy majątkowemu. Organ przed wydaniem decyzji musi ponadto zabezpieczyć środki pieniężne na jej realizację. Wskazane wyżej okoliczności skutkowały niemożnością wydania decyzji w sprawie. Ponadto pismem z [...] lipca 2016 r. strony postępowania zostały poinformowane o aktualnym stanie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności. Po pierwsze organ od [...] kwietnia 2013 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Po drugie, choć z akt sprawy wynika, że organ gromadził materiał dowodowy, to jednak wezwania o uzupełnienie dokumentacji wystosowywane były w okresach kilkumiesięcznych. Ponadto gromadzenie dokumentacji niezbędnej do wydania rozstrzygnięcia w sprawie organ zakończył prawie rok temu (tj. [...] listopada 2015 r.) i od tamtej pory nie podjął już żadnej czynności w sprawie.
Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 K.p.a., bowiem pierwsze pismo informujące o przewidywanym terminie załatwienia sprawy i przyczynach zwłoki wystosował do stron dopiero [...] lipca 2015 r., a zatem 2 lata i 4 miesiące od daty otrzymania wniosku skarżących. Powyższe miało przy tym miejsce dopiero po ponagleniu go przez strony do wydania decyzji w sprawie.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od ponad 3,5 roku organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. W ocenie Sądu okres ten był aż nadto wystarczający na wydanie decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Ponadto od około roku organ nie podejmuje już żadnej czynności w sprawie, choć jak wynika z odpowiedzi na skargę, materiał dowodowy ma już kompletny (brakuje jedynie operatu szacunkowego). Powyższe działania organu pozostają w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez prawie 2,5 roku nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a.
Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, jest termin czterech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę konieczność wykonania jeszcze operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowej nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., na które to koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.