Uzasadnienie
G. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie nierozpoznania wniosku o wypłatę rekompensaty za mienie pozostawione przez J. W. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M. Zgodnie z przedstawionym stanem sprawy wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej wniosły G. Z. oraz M. D. Wojewoda [...] podał, iż z uwagi na niekompletny materiał dowodowy kolejnymi pismami z dnia [...] marca 2007 r. i z dnia [...] lutego 2008 r. zwrócił się do stron o uzupełnienie akt sprawy o dokumenty wymagane przez przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). W związku z tym, że strony nie uzupełniły wymaganych dokumentów organ pozostawił wniosek bez rozpoznania.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. Minister Skarbu Państwa stwierdził zasadność zażalenia G. Z. na niezałatwienie sprawy przez Wojewodę [...] i nakazał rozpatrzenie sprawy w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia.
W dniu 9 lipca 2008 r. do Ministra Skarbu Państwa wpłynęło powtórne zażalenie G. Z. na niezałatwienie sprawy przez Wojewodę [...].
Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Wojewodzie [...] miesięczny termin do rozpatrzenia sprawy.
Skarżąca wskazał, że do dnia wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi z dnia 17 lutego 2009 r. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie nierozpoznania wniosku o wypłatę rekompensaty za mienie pozostawione przez J. W. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., sprawa nie została rozstrzygnięta.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że sprawa nie została rozpoznana z powodu nieuzupełnienia przez strony wymaganych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga jest uzasadniona.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270, ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa działalności administracji publicznej, obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Rozpatrując skargę na bezczynność sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa.
Bezczynność w sprawie administracyjnej występuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności proceduralnych, przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. W konsekwencji zarzut bezczynności jest skuteczny wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma bowiem na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej.
Wskazać należy, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.), jak również obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Z akt sprawy bezspornie wynika, iż w rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy wszczętej wnioskiem G. Z. i M. D. o wypłatę rekompensaty za mienie pozostawione przez J. W. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M. Do dnia wydania wyroku w sprawie bezczynności organu, Wojewoda [...] nie wydał stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Nie ma też uzasadnionych podstaw, aby uznać, że wystąpiła przyczyna niezależna od organu administracji, w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a., która uniemożliwiła terminowe załatwienie sprawy.
Prawidłowo wyjaśnił Minister Skarbu Państwa nakazując, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., Wojewodzie [...] załatwienie sprawy, że powołanie się przez organ administracji na art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz dołączonych dokumentów. Nie może też być stosowane na etapie uzupełniania materiału dowodowego w sprawie, gdyż ten etap wkracza już w fazę merytoryczną rozpoznania wniosku.
Przebieg całej sprawy od złożenia wniosku przez skarżące w 2004 r. przez wymianę pism między stronami, prowadzi do wniosku, iż w istocie organ administracji nie ograniczył się do rozpoznania kwestii wyłącznie formalnoprawnych, lecz - jak już była mowa wyżej - zarówno pod względem formy, jak i treści wykroczył poza zakres uprawnień wynikających z art. 64 § 2 k.p.a.
Wskazać należy, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie przewiduje załatwienia sprawy przez pozostawienie pisma bez rozpoznania. Przepis art. 6 ust. 6 wskazanej wcześniej ustawy nakazuje wojewodzie wyłącznie wezwanie wnioskodawcy do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 1-3 ustawy (braki w materiale dowodowym). Oznacza to, że po upływie tego terminu organ obowiązany jest załatwić sprawę w terminach przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a. jest dopuszczalne w sprawie skomplikowanej jej załatwienie w terminie dwóch miesięcy licząc od dnia wszczęcia postępowania i z tego powodu organ był uprawniony do dłuższego niż jeden miesiąc rozpoznawania sprawy. Po upływie tych terminów organ nie może więc usprawiedliwiać bezczynności opóźnieniem spowodowanym z winy strony.
Podkreślić należy, że zasadą w postępowaniu administracyjnym jest załatwienie przez organ sprawy poprzez wydanie decyzji (art. 104 § 1 k.p.a.). Przy czym decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty, ale także może w inny sposób kończyć sprawę w danej instancji.
W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że wniosek skarżącej nie został rozpoznany przez organ stosownie do obowiązujących przepisów poprzez wyczerpanie dyspozycji art. 104 § 1 k.p.a. Organ zatem, rozpoznając wniosek dotyczący realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej winien wydać decyzję administracyjną. W rozstrzygnięciu tym winien ocenić spełnienie przez wnioskodawcę wymogów określonych w art. art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalenia w tym zakresie winny znaleźć się w decyzji administracyjnej, która podlega zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, nie zaś w zawiadomieniu o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Wskazać należy także, że wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 k.p.a. co do zasady przerywa bieg terminów określonych w przepisach art. 35 k.p.a. Jednakże obowiązek ten organ powinien realizować równocześnie dokonując wstępnej oceny sprawy i wskazując czynności, jakie będą w sprawie wykonywane. Tymczasem z akt sprawy wynika, że organ wskazuje wyłącznie skomplikowany charakter sprawy jako okoliczność usprawiedliwiającą, nie wykazując z czego wywodzi taką ocenę.
Ze względu na to, że przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone w terminie w formie decyzji administracyjnej, Sąd uznał skargę na bezczynność Wojewody [...] za uzasadnioną i z mocy przepisu art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.