Uzasadnienie
E. G., G. Z., E. W., K. M., M. M., M. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1975 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania za nieruchomości położone w W. przy ul. [...] objęte dawną księgą hipoteczną "[...]". Skarżący zarzucili Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju naruszenie przepisu art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 12 Kpa polegające na braku podejmowania działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...].
Mając na uwadze powyższe wnieśli o: 1) wyznaczenie Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...];
- 2) rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym, z uwagi na charakter sprawy dotyczący bezczynności organu;
- 3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 4) przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł;
- 5) zasądzanie od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podnieśli, że w dniu 7 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżących wniósł odwołanie od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1975 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania za nieruchomości położone w W. przy ul. [...] objęte dawną księgą hipoteczną "[...]". Pismem z dnia 10 września 2015 r. skarżący wezwali Ministra Infrastruktury i Rozwoju do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie. Minister Infrastruktury i Rozwoju, pomimo upływu niemalże 5 miesięcy od dnia wniesienia odwołania, do dnia dzisiejszego nie podjął żadnych działań w sprawie.
Zdaniem skarżących, Minister Infrastruktury i Rozwoju pozostaje w bezczynności oraz przewlekłości w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Prowadzenie przez organ korespondencji w sprawie, której przedmiotem nie jest doręczenie stronom rozstrzygnięcia, nie stanowi rozpoznania ani załatwienia sprawy w formie przewidzianej prawem, a zatem stanowi pozostawanie organu w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 1975 r. ustalającej odszkodowanie za grunt nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]" nr [...], lit. [...],[...],[...] oraz za znajdujące się na niej rośliny. W dniu 31 lipca 2015 r. do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wpłynęło odwołanie E. G., G. Z., E. W., K. M., M. M. oraz M. M. od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. W dniu 23 listopada 2015 r. do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wpłynęła skarga E. G., G. Z., E. W., K. M., M. M., i M. M. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w postępowaniu w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r.
Minister stanął na stanowisku, że przedstawione w skardze zarzuty i roszczenia finansowe należy uznać za bezzasadne. Minister Infrastruktury i Budownictwa zakończył postępowanie nieważnościowe decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Sprawa został zakończona w najkrótszym możliwym terminie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ odwoławczy podkreślił, że postępowania dotyczące decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości są postępowaniami dotyczącymi decyzji wydanych przed kilkudziesięciu laty, stan prawny nieruchomości jest złożony, ustalenia stron czasochłonne, a materiał dowodowy niepełny. Normą jest również, że inne postępowania prowadzone w Wydziale Gruntów [...] obejmują kilkaset osób. Sprawy rozpatrywane są według kolejności wpływu oraz stanu zgromadzonego w nich materiału dowodowego i bieżących potrzeb dowodowych.
Organ mając na uwadze ilość podejmowanych czynności w sprawie dochowuje staranności, aby czynności nie były podejmowane w dużych odstępach czasowych i zmierzały do jak najszybszego wydania rozstrzygnięcia. Jednakże skuteczne doręczenie informacji o prowadzonym postępowaniu wymaga podejmowania przez referentów wielu czynności materialno-technicznych, a to wpływa również na okres podejmowania czynności w innych sprawach, niewymagających gromadzenia obszernego materiału dowodowego. Niemniej duża ilość spraw wymagających zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz ustalenia stron, w sytuacji gdy dostępne rejestry są nieaktualne (dane z ewidencji gruntów, ksiąg wieczystych) uniemożliwia, przy ograniczonych zasobach, dochowanie terminów wynikających z Kpa.
Również bardzo duża ilość spraw prowadzonych przez każdego z referentów (ponad 100) uniemożliwia wyprowadzenie zaległości w krótkim czasie i z tego powodu nadal mogą zdarzyć się sprawy, w których czynności nie były podejmowane lub podejmowane z uchybieniem terminów procesowych. Powyższe okoliczności powinny wpływać na ocenę zaistnienia bezczynności lub przewlekłości oraz ewentualnego stopnia tego naruszenia. Dodatkowo Minister wskazał, że w dniu 25 października 2015 r. odbyły się wybory do Parlamentu, a następnie powołany został nowy rząd, nastąpiła również likwidacja Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju oraz powołanie Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa. Te zmiany organizacyjne, niezależne od organu, wpłynęły na przedłużenie prowadzonego postępowania. Twierdzenia o bezczynności organu są bezpodstawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Sąd nie mógł uwzględnić skargi E. G., G. Z., E. W., K. M., M.M., M. M. w zakresie, w jakim skarżący domagali się zobowiązania Ministra Infrastruktury i Rozwoju do wydania decyzji załatwiającej odwołanie od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Sąd zwraca uwagę, że w sprawach ze skarg na bezczynność znaczenie ma stan sprawy, istniejący w dacie orzekania przez Sąd. Z akt sprawy wynika, że po wniesieniu skargi na bezczynność organ odwoławczy decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] zakończył sprawę nieważnościową w administracyjnym toku instancji.
Zdaniem Sądu, wydanie przez organ wskazanej wyżej decyzji kończącej postępowanie nadzorcze w sprawie o stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1975 r., nr [...] uniemożliwiało uwzględnienie skargi na bezczynność w zakresie wskazanym w pkt 1 skargi. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że zgodnie z przepisem art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje jednocześnie organ do wydania w określonym terminie aktu. Podstawową funkcją skargi na bezczynność jest zatem to, aby Sąd zobowiązał organ do wydania w sprawie aktu.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w dacie wyrokowania istniał w obrocie prawnym indywidualny akt administracyjny w postaci decyzji administracyjnej utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...]. Decyzja ta była dla Sądu wiążąca. W takiej sytuacji orzeczenie przez Sąd o zobowiązaniu organu do wydania aktu mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której organ wykonując wyrok Sądu zobowiązany byłby do wydania aktu w warunkach naruszenia przepisów prawa. Zgodnie bowiem z przepisem art. 110 Kpa organ jest związany wydaną decyzją od chwili jej doręczenia.
Wobec powyższego wydanie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa decyzji kończącej postępowanie w sprawie przed datą orzekania przez Sąd eliminowało skargę na bezczynność bowiem przeniosło ciężar sporu na kwestię legalności tej decyzji. Konsekwencją powyższego jest to, że badanie legalności decyzji kończącej postępowanie nadzorcze w administracyjnym toku instancji wykracza poza przedmiot sprawy ze skargi na bezczynność organu.
Sąd podziela stanowisko E. G., G. Z., E. W., K. M., M.M. oraz M. M., że w niniejszej sprawie organ odwoławczy w okresie od dnia [...] lipca 2015 r. (daty otrzymania odwołania) do dnia [...] grudnia 2015 r. (daty wydania decyzji odwoławczej) pozostawał w stanie bezczynności. Poza sporem jest to, że organ przekroczył miesięczny, maksymalny termin na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, wynikający z art. 35 § 3 Kpa.
Zdaniem Sądu, bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Takie stanowisko Sądu wynika z tego, że sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji ustalających odszkodowanie za przejęcie gruntu warszawskiego, wydanych wiele lat temu należą do spraw skomplikowanych. Nie można pominąć i tego, że okres rozpatrywania odwołania skarżących wynosił 4 miesiące i 3 tygodnie, a więc nie był szczególnie nadmierny, jeżeli chodzi o tego typu sprawy.
Sąd uznał za niezasadne zasądzenie na rzecz każdego ze skarżących wnioskowanej sumy pieniężnej, w oparciu o przepis art. 149 § 2 Ppsa. Powodem takiego stanowiska Sądu jest to, że w niniejszej sprawie nie doszło do kwalifikowanej bezczynności organu w rozpoznaniu odwołania, a skarga na bezczynność została uwzględniona w stosunkowo nieodległym czasie od daty jej wniesienia, skoro Minister Infrastruktury i Budownictwa w dniu [...] grudnia 2015 r. wydał decyzję kończącą sprawę nadzorczą w administracyjnym toku instancji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa (pkt 1 wyroku), art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a (pkt 2 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 149 § 2 Ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.).