Uzasadnienie
Pismem z [...] czerwca 2016 r. E. K., W. M. i M. W. – reprezentowani przez r.pr. M. A., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774), odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], oznaczoną jako "[...]".
Postępowanie w sprawie odszkodowania za powyższą nieruchomość wszczęte zostało wnioskiem E. K. z [...] lutego 2016 r., w którym żądając odszkodowania powoływała się na decyzję Prezydenta [...] z [...] września 2008 r. - nieokreśloną bliżej co do przedmiotu i oznaczenia. W dniu [...] kwietnia 2016 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poinformował organ, że w sprawie przez nią zainicjowanej został także ustanowiony pełnomocnikiem W. M. oraz M. W. Wobec braku reakcji organu na wniosek, wyżej wymienieni wnieśli [...] maja 2016 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie, a następnie wskazaną na wstępie skargę, w której domagali się wyznaczenia organowi dwumiesięcznego terminu załatwienia sprawy, stwierdzenia, ze bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że pismem z [...] lutego 2016 r. wystąpiono do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o przesłanie akt własnościowych, których dotychczas nie otrzymano. Pełnomocnik skarżących został zaś poinformowany pismem z [...].07.2016 r. o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie jej zakończenia, wyznaczonym na dzień [...] grudnia 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
skarga w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność jest uzasadniona.
Ta bowiem zachodzi gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl natomiast art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia..
W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że wniosek E. K. o przyznanie odszkodowania do dnia wydania niniejszego wyroku nie został przez Prezydenta [...] rozpoznany. Wniosek ten wpłynął natomiast do organu [...] lutego 2016 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...]. Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
W tym stanie rzeczy termin, w którym postępowanie nim wywołane winno co do zasady ulec zakończeniu do dnia [...] kwietnia 2016 r. Oczywiście termin ten mógł ulec przedłużeniu na zasadach określonych w art. 36 § 1 k.p.a., jednakże aby w ten sposób organ uwolnił się od zarzutu bezczynności nowy termin zakończenia postępowania winien być wyznaczony niezwłocznie po upływie terminu kodeksowego. Tymczasem z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie został on wyznaczony 3 miesięce po upływie terminu z art. 35 § 3 k.p.a. (vide pismo Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] z [...] lipca 2016 r. nr [...]). Przy czym jedyną czynnością jaką w owym czasie wykonał ukierunkowana na załatwienie wniosku było wystąpienia do jednej z komórek organizacyjnych Urzędu [...] o akta własnościowe nieruchomości (vide pismo Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] z [...] lutego 2016 r. nr [...]))
Prowadzić to musi do wniosku, że od 7 miesięcy pozostaje on w stanie bezczynności. Zważywszy jednak na jej rozmiar, jak też fakt, że w dacie wnoszenia skargi owa zwłoka w załatwieniu sprawy wynosiła 2 miesiące, nie sposób zgodzić się ze skarżącymi, że ma ona postać kwalifikowany, tj. rażąco narusza prawo. Z takimi bowiem mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby działaniom organu (zaniechaniom) poza zarzutem opieszałości można przypisać również swoistą "złą wolę", a więc intencjonalne unikania podejmowania rozstrzygnięcia mimo braku ku temu jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód, czego w niniejszej sprawie obecnie stwierdzić nie sposób. Nie bez znaczenia dla tej konstatacji jest fakt, że po części do przedłużenia postepowania przyczyniła się sama strona, nie załączając do swojego wniosku dokumentów pozwalających ocenić choćby jej legitymację procesową w sprawie, bez czego merytoryczne rozpatrywanie jej wniosku nie mogło nastąpić.
Aczkolwiek, gwoli ścisłości pokreślić należy, że także organ o te dokumenty jej dotychczas nie wzywał, choć było to jego obowiązkiem. Nie precyzowała także przedmiotu, za który dochodzi odszkodowania, odwołując się wyłączenie do adresu nieruchomości, dawnego jej hipotecznego oznaczenia oraz art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Godzi się zaś zauważyć, że przepis ów zawiera dwie jednostki redakcyjne - ustępy, regulujących kwestię odszkodowań za różnego rodzaju nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). W ustępie pierwszym uregulowano mianowicie kwestię odszkodowań za utracone gospodarstwo rolne, w drugim natomiast za dom jednorodzinny i działkę przeznaczoną pod budownictwo jednorodzinne. Sprecyzowanie żądania, mogłoby więc przyczynić się do przyspieszenia postępowania, poprzez ukierunkowanie czynności organu na poszukiwanie określonej kategorii dokumentów archiwalnych i innych dowodów, a przez to unikania czynności zbędnych.
Wyznaczając natomiast termin załatwienia sprawy w wymiarze 3, a nie jak chcieli tego skarżący 2 miesięcy, Sąd miał na względzie historyczny aspekt sprawy, w której rozstrzygał będzie Prezydent [...]. Pamiętać bowiem należy, że rekonstrukcja kluczowych elementów stanu faktycznego, warunkujących prawidłowe zastosowanie przy jej rozstrzyganiu norm prawa materialnego (abstrahując nawet od tego czy będzie ona rozstrzygana na gruncie ust. 1 czy 2 art. 215 powołanej wyżej ustawy), wymaga pozyskania i analizy dokumentacji wytworzonej kilkadziesiąt lat temu. To z kolei związane jest z jej czasochłonnym poszukiwaniem w różnego rodzaju instytucjach, urzędach i archiwach.
Z kolei w wypadku potwierdzenia zaistnienia przesłanek przyznania odszkodowania organ stanie przed obowiązkiem pozyskania dowodu z opinii uprawnionego rzeczoznawcy majątkowego o wartości utraconej nieruchomości, do której strony będą mogą wnosić zastrzeżenie. Z tych względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania, uwzględniającym także gwarancje procesowe stron, jest termin dwóch miesięcy, którego bieg rozpocznie się od daty zwrotu organowi akt wraz z prawomocnym wyrokiem (por. art. 286 § 2 p.p.s.a.). Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez strony z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).