Uzasadnienie
H. K., Z. B. i B. O. (Skarżący), reprezentowani przez radcę prawnego J. S. pismem z 5 stycznia 2018 r. (data wpływu do Sądu 19 lutego 2018 r.) złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (Prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku z 23 kwietnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. "[...]" – dz. nr [...], wnosząc o:
- 1. zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji, w terminie jednego miesiąca, od daty zwrotu organowi akt postępowania przez Sąd;
- 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wyjaśnili że wnioskiem z 23 kwietnia 2013 r., wystąpili o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość, przedkładając wszelkie dokumenty dotyczące prawa własności nieruchomości przed wejściem w życie dekretu oraz dokumenty wykazujące ciąg następstw prawnych po przeddekretowych właścicielach nieruchomości, a także kopię planu zabudowania z 1931 r., w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Ponadto na skutek wniosku Skarżących Sąd Rejonowy dla [...] w W. ustanowił kuratora spadku dla niektórych zmarłych współwłaścicieli nieruchomości.
Wskazali również, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] marca 2017 r. uznał ich zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia spawy wynoszący dwa miesiące od daty doręczenia postanowienia. Powyższy termin nie został przez Prezydenta dochowany, a z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nie podjął żadnej czynności w sprawie od listopada 2016 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując ze pismem z [...] lutego 2018 r. zwrócono się do Zarządu Dróg Miejskich o przesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji ul. [...]. Ponadto organ wskazał, że dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po odpowiedzi na ww. pismo oraz po zwrocie akt z Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). powoływanej dalej jako "P.p.s.a." sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z §1a powołanego przepisu, Sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że Prezydent w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Wniosek wpłynął do organu w dniu 23 kwietnia 2013 r. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Tymczasem pomimo upływu ponad pięciu lat od złożenia opisanego wniosku, Prezydent nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Ponadto, zdaniem Sądu, przebieg prowadzonego postępowania przez organ daje podstawy do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Rozpoznając sprawę Sąd wziął pod uwagę datę wpływu wniosku do organu oraz fakt, że organ ani razu nie poinformował Skarżących o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do czego był zobligowany mocą art. 36 § 1 k.p.a. Ponadto w okresie od listopada 2016 r. do lutego 2018 r. organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia wniosku Skarżących, które to podjął dopiero [...] lutego 2018 r., zmotywowany najprawdopodobniej wniesieniem niniejszej skargi.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od ponad pięciu lat organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nigdy nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a w związku z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (punkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżących 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, to jest łącznie zasądzając kwotę 580 złotych.