Uzasadnienie
L. K. [1], L. K. [2] i D. S. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] lutego 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] maja 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] róg [...], ozn. hip. jako "[...]" dz. [...],[...] i [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z [...] marca 2012 r. nr [...], którą stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1972 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.
Wobec powyższego skarżący pismem z [...] lutego 2015 r. wystąpili do Prezydenta o ponowne rozpoznanie wniosku dekretowego z [...] maja 1949 r. Mimo powyższego wezwania oraz wniesienia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenia, które uznane zostało za uzasadnione, organ do dnia dzisiejszego sprawy nie zakończył. Dodatkowo w już piśmie z [...] sierpnia 2017 r. skierowanym do Ministra Finansów organ podniósł, że zakończenie postępowania nie jest możliwe do czasu uzyskania informacji, czy dawni właściciele gruntu lub ich następcy prawni otrzymali odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych. Odpowiedź na powyższe wezwanie wpłynęła do organu w styczniu 2018 r., jednak nie skutkowało to zakończeniem postępowania. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie określonym w art. 35 K.p.a. Ponadto pismem z [...] marca 2020 r. zlecono właściwej jednostce sporządzenie opinii geodezyjnej dla przedmiotowej nieruchomości, polegającej na wykreśleniu dawnej nieruchomości hipotecznej w aktualnie wchodzące działki ewidencyjne. Organ zaznaczył również, że sprawy dekretowe są bardzo skomplikowane i wymagają bardzo dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z [...] maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika natomiast z akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzje z [...] marca 2012 r. nr [...], którą stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1972 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Koniecznym stało się zatem ponowne rozpoznanie przez Prezydenta wniosku dekretowego, czego nie uczynił. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku.
Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent po otrzymaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2012 r. podejmował w sprawie nieliczne czynności. Biorąc nawet pod uwagę okoliczność, że początkowo nie dysponował on aktami własnościowymi nieruchomości (które zostały mu zwrócone przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju dopiero w dniu [...] kwietnia 2015 r.), jego bezczynność w sprawie miała charakter rażący. Dopiero bowiem w dniu [...] kwietnia 2015 r. organ zwrócił się do Delegatury Biura [...] w Dzielnicy [...] o podjęcie postępowania mającego na celu wydzielenie gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej stanowiącego obecnie dz. nr [...] oraz do Wydziału [...] Biura [...] o wydanie opinii urbanistycznej, czy w przyszłym planie przewiduje się zmianę dotychczasowego sposobu użytkowania ww. działki. Mimo uzyskania w dniu [...] kwietnia 2017 r. decyzji z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] o podziale dz. nr [...], w sprawie nie wydano decyzji merytorycznej, zaś dalszy materiał dowodowy gromadzono w sposób opieszały.
Organ pismem z [...] sierpnia 2017 r. wystąpił bowiem jedynie do Ministra Finansów o udzielenie informacji, czy dawni właściciele gruntu lub ich następcy prawni otrzymali odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych i choć odpowiedź uzyskał w dniu [...] stycznia 2018 r., nie podjął już dalszych czynności w sprawie. Wprawdzie w odpowiedzi na skargę podano, że w dniu [...] marca 2020 r. zlecono właściwej jednostce sporządzenie opinii geodezyjnej dla przedmiotowej nieruchomości, polegającej na wykreśleniu dawnej nieruchomości hipotecznej w aktualnie wchodzące działki ewidencyjne, to jednak okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym.
W ocenie Sądu z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a., bowiem przez okres ponad 5 lat od otrzymania akt własnościowych nieruchomości, jedynie pięciokrotnie informował strony o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy (por. pisma z [...] maja 2015 r., [...] września 2015 r., [...] marca 2016 r., [...] lipca 2016 r. i [...] lutego 2017 r.).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.