Uzasadnienie
Pismem z dnia 22 lipca 2015 r. M. S. i M. S., reprezentowani przez adwokata M. K., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku ww. z dnia 23 maja 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], hip. Nr [...]. Skarżący wskazali, że postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał ich zażalenie, na niezałatwienie sprawy w terminie, za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin załatwienia sprawy. Mimo upływu wyznaczonego przez Wojewodę terminu organ nie zakończył postępowania i nie wydał merytorycznej decyzji.
Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania sprawy w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie grzywny w wysokości wskazanej w skardze. Ponadto, wnieśli o zasądzenia od Prezydenta na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w prowadzonym postępowaniu konieczne jest ustalenie przesłanki wynikającej z przepisu art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. daty utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością przez spadkobierców poprzedniego jej właściciela, o czym poinformowano pełnomocnika skarżących pismem z dnia 23 grudnia 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej "p.p.s.a." mającego zastosowanie w sprawie, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – powołana dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony czteromiesięczny termin dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego.
Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniała na dzień wniesienia skargi bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia 23 maja 2014 r., które wpłynęło do organu w dniu 10 czerwca 2014 r., skarżący wystąpili o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], hip. Nr [...]. Pismem wniesionym w dniu 5 sierpnia 2014 r. wnioskodawcy wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta. Wiedzę o zażaleniu organ powziął w dniu 5 sierpnia 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] Kolegium uznało się za niewłaściwe do wyznaczenia terminu załatwienia sprawy. W wyniku kolejnego zażalenia wnioskodawców z dnia 18 listopada 2014 r. (wpływ do organu w dniu 21 listopada 2014 r.) skierowanego do Wojewody [...], organ ten - postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. - uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin rozstrzygnięcia sprawy wynoszący dwa miesiące od dnia otrzymania postanowienia.
Postanowienie zostało doręczone organowi w dniu 10 kwietnia 2015 r. Pismem z dnia 23 grudnia 2015 r. Prezydent zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie: 1) inwentaryzacji zniszczeń B.O.S.;
- 2) kopii Ogólnego Planu Zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r.;
- 3) decyzji o lokalizacji z dnia [...] listopada 1958 r., nr [...] dotyczącej gruntu przy ul. [...] wydanej dla Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...]. Ponadto, pismem o tej samej dacie, organ poinformował wnioskodawców, że z uwagi na gromadzenie materiału dowodowego, celem ustalenia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzja zostanie wydana w terminie do dnia 3 kwietnia 2016 r.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ po otrzymaniu postanowienia Wojewody z dnia [...] marca 2015 r. podjął tylko jedną czynność w sprawie w dniu 23 grudnia 2015 r., występując do Archiwum Państwowego. Następne działanie organu sprowadzało się jedynie do poinformowania strony o terminie załatwienia sprawy, który to termin i tak nie został przez Prezydenta [...] dochowywany. Organ od dnia wpływu skargi nie podejmował żadnych działań zmierzających do merytorycznego zakończenia postępowania. Ponadto, pomimo złożenia przez skarżących zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie oraz wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność organu – sprawa także nie została załatwiona. Taki stan sprawy obrazuje podejście organu do szybkiego zakończenia postępowania. Brak podejmowania przez powyższy okres czasu realnych działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy.
Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywą zawartą w art. 7 k.p.a. zobowiązującym organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Natomiast, Sąd - w realiach niniejszej sprawy - nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania skarżących o wymierzenie organowi grzywny i w tym zakresie skargę oddalił.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania złożył się wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz koszt zastępstwa procesowego pełnomocnika skarżących będącym adwokatem w wysokości 240 zł, a to zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).