Uzasadnienie
W dniu 26 maja 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga D. N. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania sprawy dotyczącej wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej licencjonowanego zarządcy nieruchomości (uzupełniona pismem z dnia 6 lipca 2008 r.). Z uzasadnienia złożonej skargi wynika, że dnia [...] października 2007 r. skarżąca skierowała do ówczesnego Ministra Budownictwa skargę na działalność licencjonowanego zarządcy nieruchomości, sprawującego na podstawie umowy zarząd zabudowaną nieruchomością, której [...]. Skarżąca żądała wszczęcia wobec zarządcy postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej.
Na wezwanie organu zarządca M. S. pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. udzieliła stosownych wyjaśnień dotyczących zawartych w skardze zarzutów. Po zapoznaniu się z udzielonymi wyjaśnieniami Minister Infrastruktury pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. poinformował skarżącą, że uznał wyjaśnienia zarządcy za wystarczające do stwierdzenia braku podstaw do wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Skarżąca wystosowała w tej sytuacji w dniu [...] lutego 2008 r. do Ministra Infrastruktury wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności i niewszczynaniu postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej wobec zarządcy nieruchomości. Pismem z dnia [...] marca 2008 r. Minister Infrastruktury podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r.
W tej sytuacji skarżąca uznała swoją skargę za uzasadnioną i wniosła o zobowiązanie przez Sąd Ministra Infrastruktury do wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej wobec licencjonowanego zarządcy nieruchomości M. S. i przekazania sprawy Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji wyjaśnić należy, że stosownie do art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) zarządca nieruchomości jest zobowiązany do wykonywania czynności, o których mowa w art. 185 ust. 1 i ust. 1a tej ustawy, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz zasadami etyki zawodowej. Jest on także zobowiązany do kierowania się zasadą ochrony interesu osób, na których rzecz wykonuje te czynności. Zarządca nieruchomości niewypełniający obowiązków, o których mowa w art. 186 oraz art. 186a ustawy, podlega odpowiedzialności zawodowej. Wobec zarządcy mogą być orzeczone z tytułu odpowiedzialności zawodowej kary dyscyplinarne określone w art. 188 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 194 ust. 1a ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej wszczyna minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, z zastrzeżeniem ust. 1b i 1c tego artykułu.
Po wszczęciu postępowania minister przekazuje sprawę do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Minister na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego orzeka, w drodze decyzji, o zastosowaniu jednej z kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 188 ust. 2, albo o umorzeniu postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej, z zastrzeżeniem ust. 2 art. 195a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Postępowanie wyjaśniające odbywa się z udziałem osoby, wobec której wszczęto postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo nie wstrzymuje postępowania wyjaśniającego (art. 195 ust. 1).
Z przytoczonych przepisów wynika, że postępowanie dyscyplinarne przeciwko zarządcy nieruchomości wszczyna organ z urzędu (a nie na wniosek), choć sygnałem do wszczęcia tego postępowania może być doniesienie osoby, która negatywnie ocenia działalność zarządcy nieruchomości. Jednakże osoba, która złożyła doniesienie o okolicznościach ewentualnie uzasadniających wszczęcie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej nie uzyskuje z tego tytułu przymiotu strony w postępowaniu dyscyplinarnym, które nie dotyczy ani jej praw, ani obowiązków. Podstawę interesu prawnego może bowiem stanowić tylko przepis prawa materialnego przyznający stronie konkretne, indywidualne uprawnienie i stwarzający tym samym dla danego podmiotu legitymację procesową strony. Zgodnie z treścią uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98 "ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego.
Z drugiej strony jednak przymiot strony w jej aspekcie procesowym, to jest zdolność do występowania w konkretnym postępowaniu, uzyskuje każdy, kto wystąpi z odpowiednim procesowym żądaniem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r. sygn. III ARN 64/94, OSNAPiUS 1995, nr 10, poz. 118). Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego a prawem materialnym przy wszczęciu postępowania i w jego toku jest pojęcie interesu prawnego, pojmowanego ogólnie jako obiektywna, czyli rzeczywista potrzeba ochrony prawnej. Interes taki powinien być konkretny, indywidualny, dający się zaspokoić przez wydanie decyzji".
Sąd w pełni podziela przytoczony wyżej pogląd przyjęty jednolicie w orzecznictwie i doktrynie i podziela stanowisko, że tylko przepisy prawa materialnego decydują o tym, czy dany podmiot ma interes prawny. W świetle powołanych przepisów skarżąca nie ma natomiast żadnego opartego na konkretnym przepisie prawa interesu lub obowiązku (interesu prawnego), uzasadniającego przyznanie jej statusu strony w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej zarządcy nieruchomości. Z żadnego przepisu prawa materialnego nie wynika by postępowanie dyscyplinarne przeciwko zarządcy nieruchomości dotyczyło uprawnień bądź obowiązków skarżącej. Przedstawiona w uzasadnieniu złożonej skargi argumentacja może wskazywać co najwyżej na istnienie po stronie skarżącej interesu faktycznego.
Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z treścią art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Skoro zatem postępowanie dyscyplinarne przeciwko zarządcy nieruchomości wszczynane jest przez Ministra Infrastruktury i prowadzone z urzędu, przeto skargę na bezczynność tego organu wniesioną przez osobę nie będącą stroną, posiadającą jedynie interes faktyczny a nie prawny, Sąd musi uznać za niedopuszczalną.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 w związku z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.