Uzasadnienie
M. M. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], wchodzącą w skład dawnej nieruchomości oznaczonej jako "[...] nr [...] i [...], hip. [...].
Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie, o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podała, że [...] stycznia 2020 r. wniosła ponaglenie na bezczynność Prezydenta [...] do Wojewody [...]. Jednak do dnia wniesienia skargi organ nie załatwił sprawy.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.
Wskazał, że prowadzone jest postępowanie wszczęte wnioskiem z [...] kwietnia 1990 r., złożonym przez M. G. o zwrot lub odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...]. Wyjaśnił, że wniosek został ponowiony przez M. M. z d. G. pismem z [...] października 1997 r. Organ podał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. Pismem z [...] marca 2020 r. pełnomocnik stron został poinformowany o konieczności uzupełnienia wniosku o wskazane w piśmie dokumenty. Ponadto organ wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o nadesłanie wykazu hipotecznego nieruchomości ze wskazaniem właścicieli gruntu na dzień [...] listopada 1945 r.,tj. na dzień wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...].
Pismem z [...] maja 2020 r. pełnomocnik poinformował, że skarżąca zmarła, a jej następcami prawnymi są A. M. oraz B. W. Do pisma dołączył akt poświadczenia dziedziczenia po M. M. oraz pełnomocnictwa do reprezentowania następczyń prawnych po skarżącej. Tym samym w miejsce skarżącej wstąpiły jej spadkobierczynie A. M. oraz B. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a." sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1) i 2) k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność) lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu do organu prowadzącego postępowanie. Przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, gdyż strona dopełniła wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając pismo z [...] stycznia 2020 r. do Wojewody [...].
Wskazać należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).
W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność w prowadzeniu postępowania. Wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie został dotychczas rozpoznany.
Dopiero pismem z [...] marca 2020 r. organ zwrócił się do pełnomocnika stron o uzupełnienie wniosku poprzez dostarczenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentu potwierdzającego, kto by właścicielem nieruchomości w przeddzień wejścia w życia dekretu z [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] oraz adresów zamieszkania pozostałych osób uprawnionych lub dokumentacji potwierdzającej następstwo prawne po dawnych właścicielach ww. nieruchomości. Pismem z [...] marca 2020 r. zwrócił się także do Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o nadesłanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi hipotecznej nieruchomości ze wskazaniem właścicieli gruntu na dzień [...] listopada 1945 r.,tj. na dzień wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...].
Podkreślić należy, że wszystkie te czynności organ podjął dopiero na skutek złożonego ponaglenia. Bezsporne jest, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Przez wiele lat od wpłynięcia wniosku nie podjął żadnych czynności w sprawie, nie zawiadomił stron o przyczynach zwłoki oraz nie wskazał terminu załatwienia sprawy.
Zaznaczyć należy, że niezależnie od obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ winien dokładać wszelkich starań celem załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki oraz informować strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przewidywany termin zakończenia postępowania. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie organ nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Mając na uwadze powyższe Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami uznając, że jest to realny termin na załatwienie sprawy.
W ocenie Sądu, organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego (por. wyrok NSA z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1163/16, z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15). Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt OSK 468/13). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącego naruszenia prawa zaistniała.
Biorąc pod uwagę fakt, że po ponowieniu wniosku przez M. M. organ pierwsze czynności podjął [...] marca 2020 r. i to na skutek jej ponaglenia oraz nie powiadomił strony o przyczynie zwłoki i nie wyznaczył terminu załatwienia sprawy, uznać należy, że bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia art. 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a.
Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd orzekł w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie 100 zł.