Uzasadnienie
P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia 17 lutego 2012 r. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. "[...]" o pow. 1498 m², dz. ew. nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] uznał za uzasadnione zażalenie skarżącego wniesione na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania niniejszego wniosku i wyznaczył w/w organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2008 r. Jednakże pomimo wyznaczenia tego terminu decyzja w sprawie nie została wydana, a Prezydent nie podjął czynności bezpośrednio zmierzających do jej wydania, w szczególności nie zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Jednocześnie ze względu na złożony charakter postępowania w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na całkowitą zasadność skargi.
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie – w ocenie sądu – Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wskazuje, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte wnioskiem P. K. z dnia 22 kwietnia 2004 r. (sprostowanym pismem z dnia 15 lipca 2004 r.) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. "[...]" o pow. 1498 m², dz. ew. nr [...] z obrębu [...] oraz za budynek mieszkalny usytuowany na tym gruncie. W wyniku nie wywiązania się organu z załatwienia sprawy w terminie wynikającym ze wskazanych przepisów skarżący wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Wojewoda postanowieniem [...] marca 2008 r. nr [...] uznał powyższe zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2008 r. Zauważyć przy tym należy, że od przedłożenia organowi I instancji opisanego postanowienia Wojewody wraz z aktami sprawy tj. od dnia 2 kwietnia 2008 r. Prezydent działa w sposób, który sprzyja wydłużaniu terminu zakończenia postępowania.
Jednocześnie z notatki E. S. - głównego specjalisty Urzędu [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami z dnia 25 sierpnia 2008 r. wynika, że w sprawie zgromadzono komplet dokumentów, a wnioskodawca w korespondencji kierowanej do organu wnosi o pilne zakończenie postępowania. Następnie stosownie do treści kolejnej notatki z dnia 12 września 2008 r. sporządzonej przez w/w pracownika wynika, iż niezbędny komplet dokumentów w sprawie został zgromadzony w pierwszej połowie 2008 r., a wobec faktu, że strona została powiadomiona pismem z dnia [...] października 2007 r. nr [...], iż postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zostanie zakończone w terminie 2 miesięcy od zgromadzenia całości materiału dowodowego oraz postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. i ze względu na liczne interwencje strony zachodzi konieczność możliwie szybkiej wypłaty należnego odszkodowania.
W dniu [...] listopada 2008 r. Prezydent [...] wydał decyzję nr [...], którą orzekł o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość budynkową znajdującą się na gruncie nieruchomości położonej przy ul. [...] pochodzącej z nieruchomości hipotecznej "[...]". Jednocześnie organ w treści uzasadnienia niniejszej decyzji wskazał, iż sprawa odszkodowania za nieruchomość gruntową stanowiącą obecnie dz. ew. nr [...] z obrębu [...] zostanie rozpatrzona odrębną decyzją. Następnie przy piśmie z dnia 15 listopada 2010 r. Prezydent przekazał akta sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w związku z wnioskiem P. K. o stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania w/w prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. nazwą "[...]". Kolegium zwróciło Prezydentowi akta w dniu [...] czerwca 2011 r., zaś P. K. pismem z dnia 12 maja 2011 r. ponowił wniosek z 2004 r. o przyznanie odszkodowania za przedmiotowa nieruchomość gruntową.
Jednakże wobec dalszej bezczynności organu wnioskodawca wniósł do tutejszego Sądu w dniu 21 lutego 2012 r. skargę. Przy czym zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, iż organ od maja 2011 r. do dnia złożenia w/w skargi tj. do 21 lutego 2011 r. nie dokonał w sprawie żadnej czynności. Wobec powyższego ponad wszelką wątpliwość stwierdzić należy, że organ w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy znacznie przekroczył terminy prawem przewidziane, jak również termin wyznaczony w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. W aktach brak jest bowiem dokumentacji z czynności organu, które w sposób zasadniczy prowadziłyby do zakończenia przedmiotowego postępowania.
Nadto organ – do czasu wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność - nie informował stron o przyczynach zwłoki w podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie oraz o ewentualnym terminie jej zakończenia, co powoduje refleksję, że organ nie traktuje sprawy jako pilnej i nie podejmuje wzmożonych starań w celu jej zakończenia. Na uwagę zasługuje również informacja zawarta w odpowiedzi na skargę o konieczności analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sytuacji gdy całość materiału została zgromadzona – jak wynika z akt sprawy – w połowie 2008 r. Powyższe powoduje zatem powoduje refleksję, iż organ nie traktuje sprawy jako pilnej i nie podejmuje wzmożonych działań w celu jej zakończenia, co rażąco narusza przepisy kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. Lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa.
Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa." Ponadto zauważyć należy, że złożona do Sądu skarga na bezczynność organu służyć ma doprowadzeniu do wydania rozstrzygnięcia przez organ pozostający w bezczynności. Celem jej jest bowiem zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
W ocenie Sądu nie ulega zatem wątpliwości, iż skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest w pełni uzasadniona. Jednocześnie wobec przedstawionego stanu sprawy Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność rażąco narusza prawo. Co do rażącego charakteru bezczynności organu zauważyć wprawdzie należy, iż zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która to ustawa znowelizowała m. in. art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprowadzając w § 1 obowiązek każdorazowego stwierdzania przez sąd rażącego bądź nie naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłość – przepisy ustawy z 20 stycznia 2011 r. stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie tej ustawy czyli od 17 maja 2011 r. Od tego dnia do dnia wniesienia skargi na bezczynność organu minęło prawie 9 miesięcy a do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd ponad 12 miesięcy, w ciągu których organ nie podejmował istotnych działań zmierzających do zakończenia postępowania i to pomimo postanowienia Wojewody z dnia [...] marca 2008 r. wyznaczającego organowi dodatkowy termin zakończenia sprawy do dnia 30 czerwca 2008 r. oraz licznych interwencji wnioskodawcy.
Przy czym przed wejściem w życie wspomnianej ustawy organ również nie podejmował czynności zmierzających bezpośrednio do szybkiego zakończenia sprawy. Wobec czego uznać należy, że bezczynność organu w niniejszej sprawie ma charakter rażącego naruszenia prawa, gdyż organ uchybił w sposób rażący terminom załatwienia sprawy. Zważyć również trzeba, iż do Sądu nie wpłynęło rozstrzygnięcie organu lub też inne pismo dotyczące informacji zawartej w odpowiedzi na skargę o potrzebie dokonania analizy materiału dowodowego, a wskazać należy, iż wniesiona do Sądu skarga na bezczynność nie upoważniała organu do zaniechania podejmowania czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania wniosku.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1, art. 120 oraz art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.