Uzasadnienie
Pismem z [...] marca 2020 r. M. G. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ/Prezydent) w rozpatrzeniu wniosku z [...] listopada 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...] róg [...], oznaczonej w księdze hipotecznej jako hip. [...].
W skardze podniesiono, że organ nie zakończył postępowania pomimo upływu ustawowego terminu na rozpatrzenie sprawy, zaś w toku postępowania skarżący nie był informowany o przyczynach przekroczenia ustawowego terminu. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca od otrzymania akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że ze względu na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego nie było możliwości zakończenia postępowania w ustawowym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako ppsa), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał tok instancyjny, poprzez złożenie zażalenia przy piśmie z [...] kwietnia 2016 r. - w trybie obowiązującym do 1 czerwca 2017 r. Uprawniało to go do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu.
Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz.
65) datowany jest na 26 listopada 2015 r. i wpłynął do organu 5 stycznia 2016 r. Jedyną odnotowaną czynnością organu w sprawie jest wystąpienie do Biura Architektury i Budownictwa w Dzielnicy [...] o nadesłanie dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, co nastąpiło przy piśmie z [...] marca 2016 r.
Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu sprawy.
Przepis art. 149 § 1a ppsa zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000).
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zauważyć, że jedyna czynność w sprawie została podjęta ponad cztery lata temu, w tym okresie organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpatrzenia sprawy, jak również nie informował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Taki sposób działania organu godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa) i prowadzi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa) co stanowi podstawę do uznania, że organ w sposób rażący naruszył podstawowe przepisy postępowania administracyjnego. Usprawiedliwienia dla bezczynności organu nie może również stanowić fakt, że akta niniejszej sprawy zostały wypożyczone do Centralnego Biura Antykorupcyjnego, jako że nastąpiło to dopiero przy piśmie z [...] stycznia 2020 r. Sąd uznał, że termin 3 miesięcy na rozstrzygnięcie sprawy jest wystarczający do zgromadzenia materiału dowodowego i dokonania jego oceny.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 120, 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1-2 sentencji. O kosztach w pkt 3 sentencji orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 1 ppsa.
Wyrok uwzględnia art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875).