Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. W.T., B. T., P. T., B. S. i B. T., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika - wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], dz. [...], hip. "[...]". Skarżący zarzucili Prezydentowi naruszenie prawa poprzez przekroczenie terminów rozpoznania sprawy określonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym wnieśli o zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie oraz podniósł, że konieczne jest ustalenie daty utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością przez poprzedniego jej właściciela (art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami) oraz ewentualne wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, powinien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym: art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – powołana dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w określonym terminie. W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje okoliczność, iż organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie W. T., B. T. oraz P. T. złożyli do Prezydenta [...] wniosek o przyznanie odszkodowania w dniu 4 sierpnia 2015 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Następnie pismem z dnia 18 września 2015 r. do ww. wniosku przyłączyły się B. S. oraz B. T. Następnie skarżący pismem z dnia 20 listopada 2015 r. skierowali do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy – wynoszący 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie Wojewody wpłynęło do Prezydenta w dniu 3 marca 2016 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nie podjął żadnych czynności w sprawie
Działanie Prezydenta niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Sąd stwierdził jednak, że choć istotnie doszło do naruszenia terminów przewidzianych w k.p.a., to bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako swoista "zła wola" organu, a więc celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, nie miała miejsca. Oceniając w tym zakresie sprawę Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że przedmiotowy wniosek o odszkodowanie został złożony w nieodległym okresie (tj. w dniu 4 sierpnia 2015 r.), a jego uzupełnienie wpłynęło do organu w dniu 18 września 2015 r. Ponadto Sądowi z urzędu znana jest także ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] o odszkodowanie za nieruchomości objęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st.
Warszawy, ich stopień skomplikowania, wynikający z konieczności czynienia ustaleń stanu faktycznego, mającego miejsce przeszło 60 lat temu, a także trudności Miasta [...] związane z zabezpieczeniem środków finansowych, umożliwiających realizację wszystkich zgłaszanych roszczeń. Okoliczności te oczywiście nie uwalniają organu od obowiązku załatwienia sprawy w terminie określonym w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, niemniej jednak muszą być uwzględnione przy ocenie charakteru naruszenia prawa przez organ.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).