Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej [...] września 2020 r. przez T.K. jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Z akt sprawy wynika, że [...] marca 2017 r. wpłynął do Wojewody [...] wniosek T.P. (obecnie T.K.) obywatelki Ukrainy (dalej: Skarżąca, Strona) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikami.
Wojewoda pismami z [...] sierpnia 2017 r.:
- - wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm.), do Komendy Wojewódzkiej Policji w W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w W. i Komendy [...]Oddziału Straży Granicznej w K. o udzielnie informacji o czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego;
- - wezwał Stronę do uzupełnienia dokumentów i zawiadomił, że przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] grudnia 2017 r. (korespondencja wróciła z adnotacją zwrot nie podjęto w terminie).
Pismem z [...] sierpnia 2017 r. Wojewoda został poinformowany, że Strona nie podjęła zatrudnienia zgodnie z wydanym zezwoleniem i stwierdziła, że nie zamierza podjąć pracy.
Pismem z [...] września 2017 r. Wojewoda wezwała Stronę do przedstawienia, w ciągu 7 dni, dokumentów potwierdzających okoliczności uzasadniające pobyt Strony na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 3 miesiące zastrzegając, że nieprzedłożenie wskazanych dokumentów w terminie spowoduje wydanie decyzji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Korespondencja wróciła z adnotacja "wyjechała bez podania adresu".
Strona ponownie złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz z załącznikami, w tym odpis zupełny aktu małżeństwa z [...] października 2017 r.
Wojewoda pismem z [...] marca 2018 r., na podstawie art. 11 i art. 169 ustawy o cudzoziemcach, wystąpił do Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. o przeprowadzenie czynności mających celu wyjaśnienie kwestii związanej z miejscem faktycznego zamieszkania małżonków K. oraz przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, mającego na celu stwierdzenie czy związek małżeński T.K. i L.K. został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski. Także pismem z [...] marca 2018 r. organ administracji poinformowała Stronę, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do [...] maja 2018 r.
Sprawozdanie Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. wpłynęło do organu administracji [...] kwietnia 2018 r.
Ponaglenie z [...] września 2020 r. na niezałatwienie wniosku w terminie wpłynęło do Wojewody [...] września 2020 r. i pismem z [...] września 2020 r. zostało przekazane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2020 r. udzielił Stronie zezwolenia na pobyt czasowy do [...] września 2023 r. Pismem z [...] września 2020 r. wezwał Stronę do przedstawienia dowodu uiszczenia opłaty za wydania karty pobytu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wniesionej [...] września 2020 r., pełnomocnik Strony, powołując przepisy art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. u. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) zarzucił przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku Strony o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, podnosząc zarzut naruszenie przepisów art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 12, art. 35 §1 i § 3, art. 36 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a.), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy.
Tak formułując zarzuty pełnomocnik Strony wniósł o:
- 1) zobowiązanie Wojewody [...] do wydania decyzji w określonym terminie,
- 2) stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość mała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 3) przyznanie od organu administracji na rzecz Skarżącej, z powołaniem na art. 149 §1 p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości 10.250 zł;
- 4) przyznanie od organu administracji na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego;
- 5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony wskazał, że Strona nie posiada numeru PESEL ponieważ odmówiono jej zameldowania i tym samym nadania tego numeru z uwagi na brak potwierdzenia trwającego postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Z uwagi na bardzo długi okres prowadzenia postępowania organ wymagał dodatkowego potwierdzenia, mimo posiadania w paszporcie stempla potwierdzającego złożenie wniosku. Przewlekłe działanie Wojewody spowodowało, że Strona nie posiada numeru PESEL, zatem wnosi o przyjęcie do rozpoznania skargi mimo niewskazania numeru PESEL.
Zdaniem Skarżącej, że czas trwania postępowania w jej sprawie znacznie przekracza normy regulujące trwanie postępowania. Tak znaczne opóźnienie nie znajduje żadnego uzasadnienia. Skutki przewlekłości ponosi Strona, jest bowiem pozbawiona możliwości korzystania z praw przysługujących osobie posiadającej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, np. możliwość wielokrotnego przekraczanie granicy bez koniczności uzyskania wizy, nie może zatem swobodnie wrócić do kraju ojczystego w celu odwiedzenia rodziny, czy wyjazdu na urlop. Utrudnione jest także uzyskanie kredytu, czy świadczenia 500 plus. Wysokość wnioskowanej sumy pieniężnej Skarżąca uzasadnia przewlekłością postępowania, które trwa od 41 miesięcy. Przez cały ten czas Strona pozostaje w niepewności i lęku co do swojej przyszłości, towarzyszy jej poczucie bezsilności i przygnębienia.
Ponadto z uwagi na znaczny upływ czasu od dnia złożenie wniosku nie jest wykluczone, że Strona będzie musiała złożyć część dokumentów ponownie, bowiem stały się nieaktualne. Wskazana w skardze suma będzie rekompensatą za utrudnienia, które Stronę spotkały.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi.
Opisując przebieg postępowania, organ administracji wskazał, że [...] lutego 2018 r. Strona zmieniła cel pobytu na pobyt z obywatelem RP, a także, że w dnia [...] września 2020 r. została wydana decyzja, którą udzielono Stronie zezwolenia na pobyt czasowy do [...] września 2023 r. Następnie wyjaśnił, że sposób prowadzenia postępowania nie wynika ze złej woli pracowników organu administracji, ale z ogromnej ilości spraw, koniczności ich równoczesnego procedowania oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości uzupełnienia niedoborów kadrowych.
Ponadto zdaniem Wojewody, w okolicznościach niniejszej sprawy przekroczenia terminu rozpoznania sprawy nie można uznać za rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Odnosząc się do przyznania sumy pieniężnej Wojewoda wywodził, że winno to być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie, zawinionymi uchybieniami organu w załatwieniu sprawy. Takie w niniejszej sprawie, zdaniem organu administracji, nie wystawiły.
Przypomniał też organ administracji, że okres od 14 marca do 23 maja 2020 r. nie może być liczony do terminów pracy organów przy ocenie terminowości ich pracy, powołując art. 15zzs ust. 1 pkt 6 i ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), który wszedł w życie od 31 marca 2020 r., ale wywołał skutki prawne z mocą wsteczną ("w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19") od 14 marca 2020 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemiologicznego, Dz. U. z 2020 r., poz. 433; następnie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii Dz./ U. z 2020 r., poz. 491), a jego skutki obowiązywały do 23 maja 2020 r. (art. 68 ust. 1 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, Dz. U. poz. 875).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Na wstępie należy wskazać, że Skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę wyczerpała, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniosła przed wniesieniem skargi). Stosowanie zatem do art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.
Skarga jest zasadna.
Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).
Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46).
Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).
Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).
Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.
Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.).
W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).
Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).
Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa Skarżącej winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku Skarżącego mimo upływu 39 miesięcy od daty złożenia przez Stronę wniosku, tj. od [...] marca 2017 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do [...] września 2020 r.). Wskazany okres 29 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875).
Przez ponad 4 miesiące od złożenia wniosku organ administracji nie podjął żadnej czynności w sprawie. Dopiero [...] sierpnia 2017 r. organ administracji ocenił czy wniosek spełnia warunki formalna i czy do wniosku dołączono niezbędne dokumenty, a także wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o informacje o Stronie. Po uzyskaniu informacji, że Strona nie podjęła pracy, organ administracji wezwała Stronę pismem z [...] września do złożenia wyjaśnień. Wezwanie nie zostało doręczone Stronie. Kolejne czynności organ podjął po miesiącu od zmodyfikowania przez Stronę wniosku ([...].02.2018 r.) w związku z zawarciem związku małżeńskiego z Polakiem, tj. zlecił przeprowadzenie postępowania Komendantowi Placówki Straży Granicznej w K. i poinformował Stronę, że postępowanie zostanie zakończone do [...] maja 2018 r. Mimo otrzymania [...] kwietnia 2018 r. sprawozdania Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. Wojewoda nie podjął żadnych czynności w sprawie aż do wniesienia przez Stronę skargi na przewlekłość postępowania do tut.
Sądu, tj. przez ponad 15 kolejnych miesięcy. Uwzględniając, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku Strony przez 39 miesięcy z czego przez 29 miesięcy nie podjął żadnych czynności w sprawie zmierzających do zakończenia postępowania, należy stwierdzić, że naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Należy podkreślić, że podejmowane przez organ administracji czynności w sprawie następowały w znacznych odstępach czasu, mimo uzyskiwania żądanych wcześniej dokumentów. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji prowadził postępowanie z wniosku Strony w sposób przewlekły (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a) o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.
Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności (29 miesięcy), że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne.
Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji postępowanie prowadził w sposób przewlekły. Mimo podejmowania czynności w sprawie organ nie reagował na informacje przekazane przez podmioty, do których się zwracał o ich udzielenie i kolejne czynności podejmował po upływie wielu miesięcy. Od dnia otrzymania sprawozdania Komendanta Oddziału Straży Granicznej w K. ([...].04.2018 r.) Wojewoda nie podjął żadnych czynności w sprawie aż do dnia wniesienia skargi na przelękłość postępowania do tut. Sądu ([...].09.2020 r.), tj. przez 25 miesięcy. W okresie tym nie informował też Strony ani o nowym terminie rozpoznania sprawy, ani o przyczynach niezakończenia postępowania w terminie wyznaczonym na [...] maja 2018 r. Zauważyć należy, że w wyznaczonym terminie t. do dnia [...].05.2018 r. możliwe było zakończenia postępowania.
Niepodejmowanie czynności w sprawie przez w sumie 29 miesięcy oznacza, że organ administracji całkowicie ignorował Stronę przez ten czas i mimo posiadania materiału dowodowego, który umożliwiał zakończenia postępowania przez 25 miesięcy nie wydawał decyzji w sprawie. Decyzję wydał dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi do tut. Sadu (decyzja z dnia [...].09.2020r.). W ocenie Sądu taki sposób prowadzenia postępowania rażąco narusza ww. wymienione przepisy regulujące czas i sposób prowadzenia postepowania, istnieją zatem przesłanki do przyjęcia, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji.
Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.
Ponieważ decyzją z [...] września 2020 r. Wojewoda [...] udzielił Skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy [...] września 2023 r. to rozstrzygnięcie w zakresie zobowiązania Wojewody do zakończenia postępowania w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe. Sąd zatem, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie w tym zakresie (punkt III sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.
Na wniosek Skarżącej Sąd przyznał sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 2.900 zł z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej strony w sposób dostateczny zrekompensuje Skarżącej trudności i krzywdy związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku i całkowitym ignorowaniem Strony w toku postępowania. W ocenie Sądu, zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 10.250 zł w realiach sprawy jest zbyt wygórowane. Chybione są, zawarte w odpowiedzi na skargę, twierdzenia o braku uzasadnienia przez Skarżącą wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. Skarżąca wskazała bowiem na towarzyszące jej uczucie lęku i niepewności co do swojej przyszłości, a także poczucie bezsilności i przygnębienia w związku z całkowitym brakiem reakcji na wniosek Strony przez 25 miesięcy mimo zabrania pełnego materiału dowodowego w sprawie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).