Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R.H. wniesionej [...] lipca 2020 r. (wpływ do organu administracji [...].07.2020 r.) jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Z akt sprawy wynika, że [...] sierpnia 2019 r. R.H. obywatelka Ukrainy (dalej: Strona, Skarżąca,) złożyła osobiście w [...] Urzędzie Wojewódzkim Delegatura w L. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikami.
W dniu złożenia wniosku wręczono Stronie pismo z [...] sierpnia 2019 r. informujące, że termin zakończenia postępowania w sprawie ustalono na [...] lutego 2020 r. a także, że Strona przebywa na terytorium Polski legalnie do czasu ostatecznego rozpoznania wniosku. W piśmie zawarto też informację jak powinno przebiegać postępowanie i informację o możliwości wniesienia ponaglenia.
Pismem z [...] lutego 2020 r. Strona poinformowała organ administracji o odwołaniu wszelkich pełnomocnictw do reprezentowania jej w postępowaniu z wyjątkiem pełnomocnictwa dla A.W.
Pismem z [...] lutego 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].02.2020 r.) pełnomocnik Strony wniósł ponaglenie w związku z niezałatwieniem w terminie wniosku Strony, w aktach administracyjnych brak takiego pisma, kopię ponaglenia wraz z dowodem nadania Strona przesłana wraz ze skargą. W ponagleniu pełnomocnik Strony wskazał na naruszenie przepisów art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej K.p.a.). Ponaglenie Strony przesłano do Urzędu do Spraw Cudzoziemców wraz z pismem z [...] sierpnia 2020 r., w którym ponagleniu uznano za uzasadnione.
Pismem z [...] kwietnia 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...] kwietnia)pełnomocnik Strony wystąpił o udzielenie informacji w sprawie.
Pismem z [...] maja 2020 r. pełnomocnik Strony wniósł o wydanie zaświadczenia w przedmiocie urzędowego potwierdzenia faktu złożenia przez Stronę wniosku o pobyt czasowy i pracę,
W aktach jest także pismo z [...] sierpnia, którym Wojewoda wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2020 nr., poz.
35) do Komendy Wojewódzkiej Policji w W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w W. i Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w K. o udzielnie informacji czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jest też pismo z [...] sierpnia 2020 r. którym organ administracji wezwał Stronę do uzupełnienia wniosku oraz złożenia dokumentów, a także wyznaczył termin zakończenia postępowania na [...] listopada 2020 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wniesionej [...] lipca 2020 r. na bezczynność Wojewody [...] i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku Strony o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie przepisów art. 6, art. 8, art. 9, art. 10 art. 12 §1, art. 35 § 1 i §3, art. 36 § 1, art. 37§ 4, art. 73, art. 217 K.p.a. Tak formułując zarzuty wniósł:;
- 1) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) o zobowiązanie organu do niezwłocznego wydania decyzji w przedmiocie udzielenie Stronie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na podjęcie pracy, jednak nie później niż 14 dni od daty doręczenia do organu I instancji orzeczenia;
- 2) na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. o stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności, a także, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. o wymierzenie przez Sąd organowi grzywny w wysokości 1.000 zł;
- 4) na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a o przyznanie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 4.000 zł;
- 5) na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych;
- 6) na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony podniósł, że Skarżąca złożyła osobiście wniosek [...] sierpnia 2019 r., mimo skutecznego wszczęcia postępowania organ był jednak bezczynny. Wyznaczył półroczny termin oczekiwania na wydanie decyzji jedynie z powodu dużej ilości spraw, nie dostrzegając, że już sam fakt braku próby dochowania ustawowego terminu narusza prawo. Organ administracji nie podjął także próby rozpoznania sprawy po wniesieniu ponaglenia. Nie reagował też na wielokrotne próby kontaktu, czy wnioski Strony, w tym o wgląd do akt, o wydanie zaświadczenia. Pełnomocnik Strony wywodził, powołując się na obowiązujące przepisy, że organ administracji po otrzymaniu wniosku Strony winem niezwłocznie sprawdzić czy spełnia on wymogi formalne, jeśli tak to winien przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania wniosku. Czynności w postępowaniu organ winien podejmować z poszanowaniem zasady szybkości i prostoty postępowania.
W ocenie Skarżącej postępowanie w niniejszej sprawie nie jest szczególnie skomplikowane, sprawę można było rozpoznać merytorycznie na podstawie dostarczonych przez Stronę dowodów. Za niedopuszczalne uważa Strona zmianę na samym początku terminu rozpoznania sprawy, wskazuje też, że nie jest usprawiedliwieniem dla organu duża liczba wniosków. Strona skarżąca wnosi o wyznaczenie organowi administracji terminu na rozpoznanie wniosku, nie wie bowiem jak długo rozpoznawanie jej wniosku może jeszcze potrwać. Za zasadne uważa też orzeczenie na jej rzecz sumy pieniężnej, która będzie stanowiła swoistą rekompensatę za przeżyty stres spowodowany bezczynnością organu. Wskazuje, że pełnomocnik Strony wyczerpał, składając ponaglenie, drogę administracyjną i zauważa, że Wojewoda do dnia wniesienia skargi nie przekazał ponaglenia do organu właściwego do jego rozpoznać.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi w całości. Po opisaniu przebiegu postępowania, zarzutów skargi oraz czynności podjętych po wniesieniu skargi, wyjaśnił, że bieg terminów procesowych także w postępowaniu administracyjnym został zawieszony w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19, stosowanie do art. 15zzs ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374).
Jednocześnie Wojewoda wyjaśnił, że rozpoznawanie wniosków z opóźnieniem nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców, koniecznością równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływem pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i brakiem możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Wskazał, że kadra kierownicza Wydziału wprowadza zmiany w strukturze i organizacji pracy, które docelowo mają wpłynąć na zwiększenie efektywności i przyśpieszenie wydawania decyzji przez Wojewodę. Stwierdza, że w niniejszej sprawie brak podstaw do uznania, iż miała miejsce bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania, które można zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Brak bowiem podstaw do uznanie, że przekroczenie terminów rozpoznania sprawy jest pozbawione racjonalnego uzasadnienia, czy wręcz nieznajdujące żadnego uzasadniania.
Opóźnienia spowodowane są bowiem ogromna ilością wniosków składanych przez cudzoziemców oraz konicznością ich równoczesnego procedowania. Przy rozpoznawaniu wniosków obowiązuje kolejność wpływu do urzędu. Z uwagi na koniczność wnikliwego rozpoznawania tak dużej liczby wniosków termin ich rozpoznania jest znacznie wydłużony.
Zauważa też, że zasądzenie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, ale jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, tj. możliwością z której należy korzystać jeśli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punku widzenia prawa strony. Dopiero gdy sąd uznana, że nie jest wystarczające w sprawie wymierzenie grzywny może przyznać sumę pieniężną. Jednocześnie Wojewoda wskazuje, że możliwe jest albo wymierzenie grzywny, albo przyznanie sumy pieniężnej. Przy czym w ocenie organu administracji nie wystają przesłanki do zastosowania któregokolwiek z tych środków.
Wojewoda zwrócił też uwagę, że [...] lipca 2019 r. Strona poinformowała organ o istotnej zmianie stanu faktycznego, przedkładając nowe dokumenty do sprawy, co także miało znaczenie na wydłużenie okresu rozpoznania sprawy.
Zarządzeniem przewodniczącego Wydziału rozdzielono skargi na przewlekłość i bezczynność organu administracji każdą rejestrując pod odrębną sygnaturą akt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Na wstępie należy wskazać, że Skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność Wojewody wyczerpała, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia. W toku postępowania wykazała, że do organu administracji [...] lutego 2020 r. wpłynęło ponaglenie, czego organ nie kwestionuje wnosząc o oddalenie skargi, a nie o jej odrzucenie. Stosowanie zatem do art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.
Skarga jest zasadna.
Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).
Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46).
Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532). Sąd,zgodnie z art. 149 §1a p.p.s.a., zobowiązany jest w każdej sprawie, w której stwierdzi bezczynność lub przewlekłe działania organu administracji dokonać oceny czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).
Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.
Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.).
W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).
Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).
Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa Skarżącej winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku Skarżącej mimo upływu 8 miesięcy od daty złożenia przez Stronę wniosku, tj. od [...] sierpnia 2019 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do [...] lipca 2020 r.). Wskazany okres 8 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875).
W okresie 8 miesięcy organ administracji nie tylko nie zakończył postępowania z wniosku Skarżącej, ale nawet tego postępowania nie rozpoczął, ponieważ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do zakończenia postępowania. Za czynność taką nie można uznać wręczenie Stronie w dniu złożenia wniosku informacji o rozpoznaniu wniosku w terminie do [...] lutego 2020 r. Czynność ta nie była bowiem poprzedzona nawet oceną czy wniosek spełnia wymogi formalne. Jak słusznie stwierdził pełnomocnik Strony, już tą czynnością organ administracji naruszył przepisy regulujące terminy i zasady postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie pierwszą czynność zmierzającą do rozpoznania wniosku Strony Wojewoda podjął dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi do Sądu na bezczynności i przewlekłe prowadzenie postępowania, tj. po upływie 8 miesięcy od wpływu wniosku. Uwzględniając, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku Strony przez 8 miesięcy i w tym okresie nie podjął żadnych czynności w sprawie, należy stwierdzić, że naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu z wniosku Skarżącej (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.
Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne.
Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie pojął żadnych czynności przez 8 miesięcy, w okresie tym nie informował Strony o przyczynach zwłoki, ani nie wskazał innego terminu rozpoznania sprawy. Pierwsze czynności w sprawie podjął dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi do tut. Sądu. Oznacza to, że całkowicie ignorował Stronę przez 8 miesięcy od dnia złożenia wniosku, naruszając przy tym w sposób rażący zarówno przepisy regulujące czas w jakim postępowanie winno być zakończone, prawa Strony w zakresie informacji o przebiegu postępowania, a także zasady procesowe, w szczególności zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12 K.p.a), prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), zasady informowania (art. 9 K.p.a).
Sąd nie dostrzegł też okoliczności uzasadniających, przez tak długi czas, niepodejmowanie czynności zmierzających do rozpoznania wniosku Strony. W rozpoznawanej sprawie istniały zatem podstawy do stwierdzenia, że organ administracji naruszył prawo w sposób oczywisty i bez żadnej uzasadnionej przyczyny. Oznaczano, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji.
Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.
Zawarta w odpowiedzi na skargę uwaga, że [...] lipca 2019 r. Strona poinformowała organ o istotnej zmianie stanu faktycznego, przedkładając nowe dokumenty do sprawy, co także miało znaczenie na wydłużenie okresu rozpoznania sprawy, jest dla Sądu całkowicie niezrozumiała ponieważ wniosek Strony o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wpłynął do organu [...] sierpnia 2019 r.
Zgodnie z art. 149 §1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniają skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności. Mając jednak na uwadze fakt, że w sprawie o sygn. akt I SAB/Wr 288/20 dotyczącej skargi Strony na bezczynność postępowania Wojewody [...] – w tożsamym stanie faktycznym - Sąd w wyroku z 3 lutego 2021 r. już zobowiązał organu administracji do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, orzekanie ponownie w tym samym zakresie stało się zbędne. Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie (punkt III sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Sąd w niniejszej sprawie oddalił skargę w zakresie przyznanie sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., gdyż suma pieniężna została Stronie już przyznana wyrokiem z 3 lutego 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SAB/Wr 288/20. Sąd oddalił też skargę w zakresie nałożenie na Wojewodę grzywny, bowiem jak wynika z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może albo orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, albo przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ponieważ Sąd przyznał Skarżącej sumę pieniężną nie było możliwe nałożenia na organ administracji grzywny. (pkt IV sentencji wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).